ΔΡΟΜΟΙ

Το σύγχρονο…
… εθνικό κράτος, αυτό που ονομάζουμε «βεστφαλικό» (γέννημα της ειρήνης της Βεστφαλίας και του δέκατου έβδομου αιώνα) είναι πολύ νεαρό για να πεθάνει. Ζει κι αναπνέει μια χαρά ακόμη και στην παγκοσμιοποίηση, που υποτίθεται πως θα το κατέλυε. Και συμβάλλει στην ανάπτυξή της, ανάλογα με τα συμφέροντά του.

Οι φιλόδοξοι…
… καπιταλιστές που οραματίζονται να επενδύσουν στη γερμανική αγορά, στο εξής θα έρχονται αντιμέτωποι με εξονυχιστικούς ελέγχους. Γιατί η γερμανική κυβέρνηση αποφάσισε να περιορίσει την επιρροή των επενδυτών που προέρχονται από μη ευρωπαϊκές χώρες στις γερμανικές επιχειρήσεις. Έτσι θα βάζει φρένο στις εξαγορές εγχώριων επιχειρήσεων από ξένες, όποτε αυτή θα θεωρεί πως διακυβεύονται θέματα εθνικά, ασφάλειας και ζωτικά συμφέροντα της χώρας. Σχετικός νόμος για την προστασία των γερμανικών επιχειρήσεων από επιθετικές εξαγορές (κυρίως αυτών που έχουν στρατηγικό ρόλο στην οικονομία) απαγορεύει την εξαγορά μεριδίου άνω του 25% χωρίς κυβερνητική έγκριση. Έτσι, επεκτείνονται οι ρυθμίσεις που μέχρι τώρα ίσχυαν μόνο για την αμυντική βιομηχανία της χώρας. Η Γερμανία διαισθάνεται έναν κίνδυνο που προέρχεται κυρίως από αραβικές, ασιατικές και ρωσικές επιχειρήσεις: μέσα στην αναμπουμπούλα της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης, αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερα μερίδια σε γερμανικές τράπεζες, εταιρείες ενέργειας και τηλεπικοινωνίες. «Ο κόσμος της οικονομίας καταδικάζει την απόφαση του Βερολίνου, που εμποδίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων», γράφει η γαλλική εφημερίδα «Λε Μοντ» που κατηγορεί τη Γερμανία για προστατευτισμό (μολονότι η Γαλλία είναι ίσως η πιο «προστατευτική» χώρα της Ευρώπης). Η Γερμανία προσέχει για να έχει.

Η Αμερική…
… βρίσκεται παγιδευμένη, και αυτή, μέσα σε έναν κυκεώνα επιθετικών εξαγορών. Μετά την Τζένεραλ Μότορς και τη Φλατάιρον, το κτίριο της Κράισλερ, αυτό το κόσμημα της Νέας Υόρκης, πέρασε στα χέρια της πιο πλούσιας επενδυτικής εταιρείας των Αραβικών Εμιράτων. Την περασμένη χρονιά, επενδυτές από τη Μέση Ανατολή φορτωμένοι με πετροδολάρια επένδυσαν 4,4 δισεκατομμύρια από αυτά στην αγορά ακινήτων του Μανχάταν. «Οι ξένοι ληστεύουν τα σύμβολα της πόλης μας», θρηνεί η εφημερίδα «ΑΜ Νιου Γιορκ». Και τηλεοπτικοί εκπομπάρχες επισείουν τον κίνδυνο να διεισδύσουν στη χώρα «τρομοκράτες από τη Μέση Ανατολή και Κινέζοι κομμουνιστές». Ο πάπας του προστατευτισμού Λου Ντομπς καλεί από το κανάλι του CΝΝ την κυβέρνηση να σταματήσει το κακό. Όλοι αυτοί, βέβαια, έλεγαν άλλα πράγματα, όταν επικαλούμενος υπαρκτούς εθνικούς κινδύνους ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες εθνικοποιούσε πέρυσι την ενέργεια και τις επικοινωνίες της χώρας του.

Με δύο…
… παρεξηγήσεις μπήκαμε πριν από λίγες δεκαετίες στην παγκοσμιοποίηση: Πρώτον, πως επρόκειτο για κάτι καινούργιο, μολονότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ την περιέγραφε με αρκετή ακρίβεια πριν από περίπου ογδόντα χρόνια στη «Συσσώρευση κεφαλαίου» («Ο καπιταλισμός αποτελεί μια μοναδική παγκόσμια εσωτερική αγορά»). Και δεύτερον, πως θα κατέλυε τα εθνικά κράτη. Η πραγματικότητα δείχνει πως τα ίδια κράτη που την προπαγανδίζουν για τους υπόλοιπους, καταλύουν την παγκοσμιοποίηση όποτε αυτή αντιτίθεται στα εθνικά συμφέροντά τους.