[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Θερινό ξεπούλημα

Είναι πολλά τα χρόνια που το Πανεπιστήμιο ταλανίζεται από μύρια όσα προβλήματα· και είναι πολλά τα χρόνια που κάποιοι χτυπάμε όχι τον κώδωνα, αλλά την καμπάνα του κινδύνου για να συναντήσουμε κλειστές τις πόρτες και κλειστά τα αυτιά της πολιτικής εξουσίας, της μόνης αρμόδιας να λάβει μέτρα. Λέμε: το Πανεπιστήμιο περνάει κρίση· με τα χρόνια η κρίση όχι μόνον έγινε μόνιμη και διαρκής, αλλά και επιδεινώθηκε.

Σε τι συνίσταται αυτή η κρίση; Είναι πολλαπλή και χαρακτηρίζεται από την αποποίηση του ρόλου του και της φυσιογνωμίας του. Το Πανεπιστήμιο από πολλά χρόνια αρκείται στη διεκπεραίωση εκπαιδευτικού έργου· μίζερου όμως και αναχρονιστικού που το μετατρέπει σε μηχανή παραγωγής πτυχίων· μόνον πτυχία παράγει το Πανεπιστήμιο, ενώ ο ρόλος του που θα το αποκαθιστούσε ως ύψιστο κοινωνικό φορέα είναι να παράγει νέα γνώση, να ερευνά δηλαδή, και να μεταδίδει νέα γνώση- και μέσα από την παραγωγή νέας γνώσης και τη δοκιμασία της στις αίθουσες διδασκαλίας να παράγει ιδεολογία που να εκπέμπεται στην κοινωνία.

Το Διδακτικό Ερευνητικό Προσωπικό (ΔΕΠ) έχει γίνει μόνο διδακτικό και μάλιστα χαμηλής στάθμης σε πολλές περιπτώσεις, όπως χαμηλής στάθμης είναι το επιστημονικό έργο πολλών- με θλίψη χρησιμοποιώ αυτό το επίθετο- μελών ΔΕΠ. Και αν κάποιες προσωπικότητες, αυτές που τελικά πιάνουν το Πανεπιστήμιο από τα μαλλιά και το τραβούν προς τα πάνω, προσπαθήσουν να το κάνουν, οι πλειοψηφίες της μετριότητας φροντίζουν να τις αποβάλλουν. Η κατάληξη είναι: μετριότητες στις αίθουσες διδασκαλίας, μετριότητες στη διοίκηση των οργάνων του Πανεπιστημίου, σε όλα τα επίπεδα.

Αυτό που έχει ονομαστεί κομματικοποίηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του Πανεπιστημίου· ξεκίνησε ως κίνημα εκδημοκρατισμού του, πριν από περίπου 30 χρόνια, ανέβασε το Πανεπιστήμιο σε επίπεδο φάρου ελευθερίας και δημοκρατίας, όταν επικράτησε. Εκεί, ήρθαν τα πολιτικά κόμματα για να οικειοποιηθούν το κίνημα αυτό και να το «μοιράσουν» για να φτάσουμε στα σημερινά, των τελευταίων 15 ετών τουλάχιστον, όπου σε κάθε εκλογή, είτε για ανάδειξη νέων διοικήσεων στους φοιτητικούς συλλόγους είτε για πρυτανικές αρχές, το αποτέλεσμα να μετράται με ποσοστά που αποδίδονται στα πολιτικά κόμματα. Καμιά εκλογική διαδικασία δεν εξελίσσεται και δεν κρίνεται με ακαδημαϊκά κριτήρια. Σε αυτόν τον τομέα τα Πανεπιστήμια έχουν μεταλλαχθεί σε συνδικαλιστικά

ΠΕΡΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Μα ποιος τους είπε ότι από το Πανεπιστήμιο αυτό που λείπει είναι η ανταγωνιστικότητα και τι είναι το Πανεπιστήμιο για να κρίνεται με όρους ανταγωνιστικότητας, ντομάτες ή πετρέλαιο;

όργανα, με συνδικαλιστικού τύπου διεκδικήσεις και με προώθηση της ιδεολογίας των πολιτικών κομμάτων. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια, τα χρόνια της Δεξιάς ασκείται πολιτική διασυρμού και έκπτωσης του ήδη σε κατάσταση αποσύνθεσης Πανεπιστημίου· πολιτική που να εξουθενώνει κάθε αντίσταση στον εκμαυλισμό του – ό,τι δηλαδή συμβαίνει και κατά της κοινωνίας. Άφησα ως τελευταίο σημείο της κρίσης τα οικονομικά των Πανεπιστημίων· δεν είναι πολύ δύσκολο να το καταλάβει κανείς: ανεπαρκέστατη χρηματοδότηση, εξευτελιστικοί μισθοί των καθηγητών· περίπου στο μισό από τον μισθό των συναδέλφων στις ευρωπαϊκές χώρες. Ακόμη πιο εξευτελιστικές, βέβαια, είναι οι συντάξεις· της αφεντιάς μου είναι στο 45% συνομηλίκου μου Γάλλου συναδέλφου και φίλου μου – με το κόστος ζωής στην Ελλάδα περίπου στα ίδια επίπεδα. Να παρατηρήσω όμως ότι το οικονομικό είναι ο αποτελεσματικότερος μοχλός ελέγχου των θεσμών και εξουθένωσης και εκμαυλισμού των ατόμων. Ειδικά για το Πανεπιστήμιο είναι μοχλός υποβάθμισης όλων των λειτουργιών του- και των λειτουργών του.

Μια κυβέρνηση λοιπόν, όταν έχει να αντιμετωπίσει ένα Πανεπιστήμιο σε τόσο βαθιά κρίση τι κάνει; Λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την ανόρθωσή του, το στηρίζει με όλους τους τρόπους· επειδή ένα καλό Πανεπιστήμιο λειτουργεί υπέρ της κοινωνίας, το έργο που παράγει αποδίδεται στην κοινωνία. Πολιτεύεται έτσι όμως μια κυβέρνηση που αγαπά την κοινωνία και φροντίζει για την ανάπτυξή της. Δυστυχώς δεν είναι η περίπτωσή μας. Η κυβέρνηση, αντί να πολιτευθεί έτσι απέναντι στο χειμαζόμενο Πανεπιστήμιο, του έδωσε ένα ισχυρό χτύπημα προκειμένου να το βουλιάξει οριστικά, αναπτύσσοντας ένα πρωτότυπο ιδεολόγημα: θα ιδρύσουμε ιδιωτικά πανεπιστήμια και τώρα θα κάνουμε κολέγια, ανώτατα ιδρύματα δηλαδή, τα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών (ΚΕΣ), ώστε να δημιουργηθεί ανταγωνισμός ανάμεσα σ΄ αυτά και στο Πανεπιστήμιο. Μα ποιος τους είπε ότι από το Πανεπιστήμιο αυτό που λείπει είναι η ανταγωνιστικότητα και τι είναι το Πανεπιστήμιο για να κρίνεται με όρους ανταγωνιστικότητας, ντομάτες ή πετρέλαιο; Και κάτι άλλο όμως που αγγίζει τα όρια της απάτης· αν υποθέσουμε ότι το Πανεπιστήμιο είναι είδος ανταγωνισμού, θα ήταν δυνατό ένα φτωχό πανεπιστήμιο να ανταγωνιστεί ένα πλούσιο κολέγιο; Γίνεται να παλέψει ο φτωχός με τον πλούσιο; Απλώς το Πανεπιστήμιο θα γίνει «φτωχότερο» σε έμψυχο υλικό γιατί ένας πλούσιος, ο κατά τεκμήριο πιο μορφωμένος φοιτητής, δεν θα προτιμήσει ένα απαξιωμένο Πανεπιστήμιο.

Όλη αυτή η ιστορία με τα ΚΕΣ είναι μια ντροπή· οι κυβερνήτες μας θα έπρεπε να ντρέπονται. Το φόρτωσαν στην οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεξιά δεν είναι και η Ευρωπαϊκή Ένωση; Ξανά ντροπή!

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.