[ Δρόμοι ]

Σε μια νύχτα…
… η Οσετία έγινε το κέντρο του κόσμου (και όχι το Πεκίνο, όπως θα έπρεπε φυσιολογικά). Για να θυμηθούμε εκείνο που είχε γράψει κάποτε ο Εμίλ Σιοράν: «Ένα έθνος σβήνει μονάχα όταν δεν αντιδρά πια στα εμβατήρια». Όχι, τα εθνικά κράτη δεν έχουν πεθάνει ακόμη στην Ευρώπη.

Ο αμερικανόφερτος…
… πρόεδρος της Γεωργίας Μιχαήλ Σαακασβίλι είχε ξεκαθαρίσει από τότε που εγκαταστάθηκε στην εξουσία, το 2004, την επιθυμία της χώρας του να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Και φέτος τον Απρίλιο, το ΝΑΤΟ εξέφρασε τη δέσμευσή του να δεχτεί στους κόλπους του τη Γεωργία (και την Ουκρανία). Αμέσως, η Ρωσία ανακοίνωσε τότε την απόφασή της να συνάψει επίσημες σχέσεις με την Οσετία και την Αμπχαζία, που νομικά είναι μεν επαρχίες της Γεωργίας, αλλά βρίσκονται σε κατάσταση de facto αυτονομίας. Στα μάτια της Ρωσίας, αυτή η δέσμευση του ΝΑΤΟ έναντι των δύο πρώην σοβιετικών δημοκρατιών, μόλις έναν μήνα μετά την κήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου, ήταν μια πρόκληση. Και ίσως μία ευκαιρία για μια νέα αρχή. Με την υποστήριξή της προς τους αυτονομιστές της Οσετίας και της Αμπχαζίας, η Ρωσία δείχνει σαν να επιχειρεί να αντιστρέψει τη διαλυτική διαδικασία που άρχισε πριν από μερικές δεκαετίες, όταν οι πρώην σοβιετικές χώρες περνούσαν η μία μετά την άλλη στη Δύση: Ανατολική Γερμανία, Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σλοβακία, βαλτικές χώρες. Και φαίνεται αποφασισμένη να διεκδικήσει πάλι τον ρόλο της μεγάλης δύναμης που έχει κάθε λόγο να επιδιώκει, ανακτώντας τα εδάφη στα οποία υπάρχει ισχυρή ρωσική παρουσία.

Στον πόλεμο…
… στην Οσετία, ο πόλεμος των λέξεων έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η ρωσική πλευρά χρησιμοποιεί δυτική ορολογία. Κατηγορεί τους Γεωργιανούς για «γενοκτονία» εις βάρος του ρωσικού πληθυσμού της Οσετίας, επισημαίνει την εθνοτική του «ομοιογένεια» και υπερασπίζεται το δικαίωμά του στην «αυτοδιάθεση». Χρησιμοποιεί δηλαδή όλα εκείνα τα επιχειρήματα τα οποία τις τελευταίες δεκαετίες χρησιμοποίησαν πρώτοι οι Δυτικοί για να διαλύσουν την πρώην σοβιετική σφαίρα επιρροής, εξωθώντας εθνικές μειονότητες σε αυτονομιστικά κινήματα. Συνεπώς, οι Δυτικοί θα δυσκολευτούν τώρα πολύ να τα καταρρίψουν με έναν πειστικό τρόπο. Όπου ανάβουν φωτιές, κανείς δεν εμπιστεύεται τους εμπρηστές για πυροσβέστες.

Στο περιοδικό…
… «Φόρεϊν Αφέαρς», τον περασμένο Απρίλιο, ο Αμερικανός ιστορικός Τζέρι Μίλερ έγραφε πως το έθνος παραμένει μια σταθερή δύναμη στην Ευρώπη και αλλού και πως «θα συνεχίσει να διαμορφώνει τον κόσμο στον εικοστό πρώτο αιώνα». Γιατί; Επειδή «προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα ως πηγή συνοχής και σταθερότητας». Το παράδοξο είναι πως δύο παγκόσμιοι πόλεμοι δεν στάθηκαν αρκετοί για να σβήσουν το έθνος. Μετά τον Πρώτο, γράφει ο Μίλερ, τα σύνορα μετακινήθηκαν ώστε να συμπέσουν με τους πληθυσμούς. Μετά τον Δεύτερο, οι πληθυσμοί μετακινήθηκαν για να συμπέσουν με τα σύνορα. Ο πόλεμος στην Οσετία δείχνει πως, ύστερα από δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς, ίσως επιστρέφουμε στον Πρώτο.