Μια αγάπη για το καλοκαίρι

«Κοχύλια, το μεγάλο μου πάθος»

«Τη θάλασσα την αντιμετωπίζουμε ως ξέφραγο αμπέλι.
Κάνει ο καθένας ό,τι θέλει», λέει στα «ΝΕΑ» ο ζωγράφος και ακαδημαϊκός Δημήτρης Μυταράς, ο οποίος διατηρεί μια πλούσια συλλογή κοχυλιών από όλον τον κόσμο
«Τα μόνα όστρακα που ξέρουν οι Έλληνες είναι εκείνα που τρώνε την Καθαρά Δευτέρα. Τα υπόλοιπα τα αγνοούν πλήρως. Δεν έχουμε καν ειδικούς για τα κοχύλια, παρ΄ όλο που μας περιβάλλει η θάλασσα. Δεν έχουμε παράδοση σε αυτά τα θέματα-αντίθετα με τους Ιταλούς -, όπως και σε πολλά άλλα άλλωστε. Δεν έχουμε θαλάσσια πάρκα. Είμαστε τριτοκοσμική χώρα» λέει στα «ΝΕΑ» ο ακαδημαϊκός, δάσκαλος και ζωγράφος Δημήτρης Μυταράς, ο οποίος διατηρεί μία από τις μεγαλύτερες συλλογές κοχυλιών, με είδη από κάθε σχεδόν θάλασσα του πλανήτη.

Τα πρώτα του κοχύλια ο Χαλκιδαίος ζωγράφος άρχισε να τα συλλέγει σε ηλικία 10 ετών στην παραλία της γενέτειράς του. «Συλλέκτης όμως άρχισα να γίνομαι όταν απέκτησα χρήματα για να μπορώ να αγοράζω» εξηγεί ο καταξιωμένος καλλιτέχνης, που δεν ξέρει καλά καλά και ο ίδιος, όπως λέει, πόσα κομμάτια περιλαμβάνει η συλλογή του.

ΙΝFΟ

Δημήτρης Μυταράς, Κάρολος Βράτιτς, «Σαράντα Ελληνικά Κοχύλια», Εκδ. Καστανιώτη, τιμή:
30,67 ευρώ.

Γιατί επιλέξατε να συλλέξετε κοχύλια και όχι γραμματόσημα για παράδειγμα;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος. Με συγκινούν, αλλά δεν ξέρω γιατί, όπως δεν ξέρουμε για ποιο λόγο κάνουμε τα περισσότερα πράγματα. Ούτε τον λόγο τον οποίο ζωγραφίζω δεν ξέρω. Είναι μια εσωτερική ανάγκη που δεν ερμηνεύεται. Από πού προέρχονται τα κοχύλια σας;

Από τη Σιβηρία μέχρι τον Κόλπο του Μεξικού, μπορεί δε να έχω και 15 από ένα είδος που μου αρέσει. Ακόμη και από τα πιο ακριβά και τα πιο σπάνια έχω από τρία. Μόνο από ένα ιδιαιτέρως σπάνιο έχω ένα μοναδικό δείγμα. Και πρέπει να σας πω πως δεν τα μαζεύω μόνος μου. Τα περισσότερα δεν τα έχω δει ποτέ στη θάλασσα, εκτός από τα πολύ συνηθισμένα, που δεν έχουν αξία. Αγοράζω κυρίως από αγορές του Παρισιού, του Βερολίνου, της Ιταλίας. Στην Ελλάδα μπορείς να βρεις μόνο της δεκάρας, στα νησιά, τροχισμένα… Επιπλέον η Μεσόγειος και το Αιγαίο είναι φτωχές θάλασσες. Όταν αλλού ζουν 300 είδη από μια οικογένεια, εδώ μπορεί να βρεις ένα ή δύο. Φτάσατε ποτέ στα άκρα για ένα κοχύλι;

Όταν είσαι συλλέκτης έχεις το πάθος του ερωτευμένου που θέλει να παντρευτεί έναν δολοφόνο. Πριν από 10 χρόνια έδωσα 50.000 ευρώ για μια συλλογή. Γενικά όταν είχα χρήματα δεν τα υπολόγιζα για να πάρω το κοχύλι της αρεσκείας μου. Η αγορά των κοχυλιών ξέρετε είναι ένα χρηματιστήριο, μόνο που το αντικείμενο αγοραπωλησίας είναι ένα φυσικό προϊόν. Ανάλογα με τη σπανιότητα μπορεί να δώσεις από ένα έως και 15.000

ευρώ. Είναι ένας ολόκληρος κόσμος που πρέπει να τον γνωρίζεις. Έχει απάτες, ευκαιρίες , αυξομειώσεις.

Αν και είστε τόσο ευαισθητοποιημένος σε ζητήματα οικολογίας, δεν σκεφτήκατε ποτέ ότι με τη συλλογή σας έχετε προκαλέσει μια μικρή οικολογική καταστροφή;

Μια συλλογή σαν τη δική μου είναι αστεία μπροστά στο οικολογικό πρόβλημα που υπάρχει. Εδώ καταστρέφονται τα πάντα. Δεν προστατεύουμε τίποτα. Τη θάλασσα την αντιμετωπίζουμε ως ξέφραγο αμπέλι. Δεν υπάρχει έλεγχος. Κάνει ο καθένας ό,τι θέλει. Αν πάτε στον Ινδικό Ωκεανό, στις Μαλδίβες, δεν επιτρέπεται η αλιεία κοχυλιών. Ψάρια δε, δεν επιτρέπεται να πιάσεις αν δεν έχουν συγκεκριμένο μέγεθος. Εδώ πουλάνε γόνο ως πιο νόστιμο και μετά οι ίδιοι οι ιχθυέμποροι διαμαρτύρονται πως δεν υπάρχουν ψάρια στη θάλασσα. Δεν είναι τρελό αυτό;
Από τον αργοναύτη ώς τον ερημίτη

Αργοναύτης: Συμβολίζει τον ακούραστο ταξιδευτή της θάλασσας. Είναι λευκό και εύθραυστο.

Είναι ιδιαίτερο, διότι κατασκευάζεται από ένα μικρόσωμο χταπόδι που εκκρίνει μια ουσία και με τα δυο πλοκάμια του, σαν γλύπτης, πλάθει το συγκεκριμένο κοχύλι. Το σχήμα του μοιάζει με πλώρη καραβιού. Σκαλάρια: Παράγει μια οργανική ουσία που μπορεί και συγκολλά τους κρυστάλλους του ασβεστίου του θαλασσινού νερού και φτιάχνει ένα υλικό λευκό σαν πορσελάνη με το οποίο κατασκευάζει το κοχύλι της. Ζει στην άμμο και κοντά σε βράχους. Συνήθως ρουφά με την προβοσκίδα της τους χυμούς από τις ανεμώνες της θάλασσας.

Άρκα: Ονομάζεται έτσι επειδή θυμίζει την Κιβωτό του Νώεσαν φαρδύ θαλασσινό σκαρί. Συχνάζει στους βράχους και όταν θέλει να σταθεροποιηθεί στρέφεται προς τον βράχο αντίθετα με τα άλλα κοχύλια. Δεν διακρίνεται εύκολα και στο ευρύ κοινό οι άρκες είναι γνωστές ως καλόγνωμες.

Χαλιώτης: Σημαίνει αυτί της θάλασσας επειδή μοιάζει με μικρό αυτί. Είναι από τα πρώτα κοχύλια που εμφανίστηκαν στη Γη. Ζει κολλημένος πάνω στην πέτρα και γύρω από το όστρακό του το μικρό ζώο προβάλλει ακτινωτές κεραίες για να ελέγχει τον χώρο. Είναι φυτοφάγο και αγαπημένο πιάτο για το χταπόδι. Βερνάρδος ο ερημίτης: Ανάμεσα στον κάβουρα και την καραβίδα, ο βερνάρδος τρέχει σπασμωδικά στον βυθό, διότι αποτελεί τον μεζέ του βυθού. Αναζητά διαρκώς ένα άδειο κοχύλι από κάποιο μαλάκιο που ατύχησε στη ζωή του και συχνά δίνει μάχη με άλλους βερνάρδους για να το κατακτήσει και γι΄ αυτό συχνά αναφέρεται και ως «κλέφτης» ή «νοικάρης».
Θα μοιραστεί σε τρία μουσεία

Τα κοχύλια του Δημήτρη Μυταρά είναι φυλαγμένα στο ατελιέ του, αθέατα από το ευρύ κοινό. Ποια θα είναι η τύχη τους στο μέλλον; «Ένα μεγάλο μέρος προβλέπεται να καταλήξει στο Ευγενίδειο Ίδρυμα, όπου θα δημιουργηθεί ένα μεγάλο μουσείο με όστρακα. Ένα άλλο τμήμα της συλλογής- αποκλειστικά με ελληνικά- θα πάει στο Μεσογειακό Ενυδρείο του Ηρακλείου. Ένα τρίτο μέρος προβλέπεται να δοθεί στο μουσείο που σχεδιάζει ο Δήμος Χαλκιδαίων σε μια υπόγεια πέτρινη δεξαμενή της εποχής της Τουρκοκρατίας κάτω από την Πλατεία Πεσόντων Οπλιτών, όπου θα φιλοξενηθούν επίσης έργα μου και έργα από το Εργαστήρι Τέχνης του Δήμου, σε μια έκθεση με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αν και δεν είμαι πολύ αισιόδοξος ότι θα πραγματοποιηθεί τελικά.

Και ένα κομμάτι θα το κρατήσω».