[ ΓΝΩΜΗ ] Η προοπτική για μη κρατικά – μη κερδοσκοπικά ΑΕΙ

Το σχέδιο νόμου για τα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών (ΚΕΣ) φιλοδοξεί να καλύψει μια πραγματική ανάγκη, αυτήν του συμμαζέματος και εξορθολογισμού του καθεστώτος που διέπει τη λειτουργία των ΚΕΣ. Κατά τη γνώμη μας όμως, η βασική ιδέα του νομοσχεδίου είναι σε λάθος κατεύθυνση. Η εγγενής του αδυναμία βρίσκεται στην προσπάθεια θέσπισης κριτηρίων πανεπιστημιακής λειτουργίας για κερδοσκοπικού τύπου επιχειρήσεις. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκει τη μετεξέλιξη όσων ΚΕΣ το επιθυμούν σε κολέγια ώστε να μπορούν να επιτελέσουν, με μια υποτιθέμενη τήρηση της ακαδημαϊκής δεοντολογίας, πανεπιστημιακό έργο.

Αυτό ωστόσο που υποτιμά ο εμπνευστής του νομοσχεδίου είναι την κερδοσκοπική φύση των εν λόγω Κέντρων, η οποία εξ ορισμού αντιτίθεται στην πραγματοποίηση πανεπιστημιακού έργου. Αν δεν κάνουμε λάθος, ακόμα και οι πιο προχωρημένοι υποστηρικτές της τροποποίησης του άρθρου 16, μεταξύ αυτών και οι εκ της κυβερνητικής πλειοψηφίας προερχόμενοι, μόλις ένα χρόνο πριν, διακήρυσσαν την ανάγκη δημιουργίας όχι μόνο μη κρατικών αλλά και ταυτόχρονα μη κερδοσκοπικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Πώς λοιπόν σήμερα όλα αυτά έχουν λησμονηθεί, όταν στην πραγματικότητα τα υπό δημιουργία κολέγια επί της ουσίας θα ασκούν πανεπιστημιακό έργο;

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας. Οι επιχειρήσεις που μόλις περιγράψαμε, δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως διαμεσολαβητές- φορείς παροχής πτυχίων. Η φύση τους θα αντιβαίνει και θα αντιστρατεύεται όσα κριτήρια και αν τεθούν, τα οποία υποτίθεται θα εγγυώνται την ακαδημαϊκή τους λειτουργία. Οι προστριβές με τις κρατικές υπηρεσίες, οι προσπάθειες παράκαμψης των όποιων κανονιστικών διατάξεων τεθούν αλλά και οι με κάθε τρόπο προσπάθειες επηρεασμού των φορέων ελέγχου θα αποτελέσουν νέα στοιχεία της μελλοντικής νεοελληνικής καθημερινότητάς μας, αν το νέο σχέδιο νόμου ήθελε προχωρήσει στην ψήφιση και εφαρμογή του.

Αν όμως είναι αναγκαστική η δημιουργία μιας νέας, μη τυπικής όπως ονομάστηκε βαθμίδας εκπαίδευσης (κολέγια), αυτή ας συνοδευτεί τουλάχιστον από μια ουσιαστική προσπάθεια. Ας συνδυασθεί με την απώτερη προοπτική της δημιουργίας μη κερδοσκοπικών- μη κρατικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Ας ορισθεί επιπλέον ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη λειτουργία κάθε τέτοιου κολεγίου η ύπαρξη ενός μη κερδοσκοπικού ιδρύματος (Foundation), τo οποίo θα αποτελεί και τον κύριο φορέα χρηματοδότησής του. Επιπρόσθετα ας θεσπισθεί ένα ανώτατο όριο των δαπανών λειτουργίας του, για παράδειγμα 25% ή 30%, το οποίο θα επιτρέπεται να καλύπτεται από δίδακτρα, ενώ οι υπόλοιπες δαπάνες του αναγκαστικά θα καλύπτονται από τους λοιπούς πόρους του ιδρύματος- χρηματοδότη.

Με τον τρόπο αυτό θα κλείσει οριστικά ο δρόμος για κάθε κερδοσκοπική επιχείρηση που θα ήθελε να λειτουργήσει, έστω και με τον άτυπο και έμμεσο τρόπο που προσπαθεί να εισάγει το ΥΠΕΠΘ, στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Ταυτόχρονα η επιτυχής λειτουργία του διπόλου μη κερδοσκοπικό ίδρυμα- κολέγιο θα μπορούσε να αποτελέσει πρόκριμα για μια επόμενη φάση, μετά την απαιτούμενη συνταγματική αλλαγή, για την εξέλιξη όσων κολεγίων μπορέσουν και αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις του νέου περιβάλλοντος σε μη κρατικά- μη κερδοσκοπικά ΑΕΙ.

Ο κ. Στέλιος Δ. Κατρανίδης είναι καθηγητής, αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας