[ ΓΝΩΜΗ ] Τώρα, ο κόσμος παρακολουθεί ξανά

Ουδέποτε έχω συναντήσει άνθρωπο περισσότερο ανασφαλή από τον Ράντοβαν Κάρατζιτς. Η πεποίθησή του ότι ήταν μια παραγνωρισμένη ιδιοφυΐα τον έκανε να προσπαθεί όλο και πιο μανιασμένα να προσελκύσει την προσοχή. Τελικά, αυτή η έμμονη ενασχόλησή του με το πώς τον έβλεπαν οι άλλοι οδήγησε σε μαζικές σφαγές και γενοκτονία. Η σύλληψή του σηματοδοτεί μια καμπή στην ιστορία των Βαλκανίων, η οποία θα μπορούσε να αφοπλίσει μια και καλή την πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης.

Μεταξύ πολλών άλλων περίεργων που έκανε, ο Ράντοβαν Κάρατζιτς ήταν ο ιδρυτής του πρώτου Πράσινου Κόμματος της Βοσνίας, το 1989. Πεπεισμένος πως η οικολογία θα ήταν η ηγέτιδα δύναμη στη μετακομμουνιστική Γιουγκοσλαβία, έκτισε το δικό του άρμα εξουσίας. Βλέποντας πως κανείς δεν ήθελε να πηδήξει σε αυτό, εγκατέλειψε τη στράτευσή του για το περιβάλλον όσο γρήγορα την είχε ανακαλύψει. Όπως συνήθως, επέρριψε την ευθύνη για την αποτυχία του στον σνομπισμό της ελίτ του Σαράγεβο. Απεχθανόταν φυσικά και τους εξεζητημένους του Βελιγραδίου. Όταν εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα της Γιουγκοσλαβίας, τη δεκαετία του 1980, προκειμένου να εργαστεί σε ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία της χώρας, παραπονιόταν πως και αυτοί τον κοιτούσαν αφ΄ υψηλού.

Κι έπειτα εμφανίστηκαν οι δύο χαρακτήρες που έμελλε να προσφέρουν στον Κάρατζιτς την πλατφόρμα που ποθούσε. Ο πρώτος ήταν ένας Σέρβος ιστορικός, ο Μίλοραντ Έκμεζιτς, ο οποίος τον έπεισε πως η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας προσέφερε μια ιστορική ευκαιρία εγκαθίδρυσης μιας νέας, Μεγάλης Σερβίας. Εάν εναπόκειτο μόνο στον Κάρατζιτς και τα φιλαράκια του, το νέο Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα τους δεν θα είχε καταφέρει τίποτα. Στη συνέχεια, όμως, το άδειο άρμα του γέμισε με ένα τοξικό φορτίο από τσιράκια σταλμένα από τον χαρακτήρα υπ΄ αριθμόν δύο, τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Η συμπεριφορά του Κάρατζιτς άλλαξε σχεδόν εν μια νυκτί. Άρχισε να κάνει το παλικάρι στους αντιπάλους του- μουσουλμάνους, Κροάτες και φιλελεύθερους Σέρβουςπου αρνούνταν να μοιραστούν μαζί του το όραμα μιας Βοσνίας χωρισμένης στη μέση, μεταξύ Κροατίας και Σερβίας.

Καθώς η Βοσνία βυθιζόταν στον πόλεμο, ο Κάρατζιτς απολάμβανε την πομπώδη επίδειξη που συνόδευε την αυτοανακηρυχθείσα προεδρία του στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας. Καθώς αύξανε ο αριθμός των ανθρώπων που σφαγιάζονταν από τις δυνάμεις του δεν έχανε ευκαιρία να παρελάσει μπροστά στις κάμερες. Απολάμβανε ιδιαίτερα να βγαίνει από το μέγαρό του στη Γενεύη προκειμένου να διαπραγματευτεί με τον λόρδο Όουεν, τον Σάιρους Βανς, τον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ και τους ομοίους τους. Επιτέλους, ολόκληρος ο κόσμος παρακολουθούσε.

Τώρα ο κόσμος παρακολουθεί ξανά, με πολύ μεγαλύτερη ικανοποίηση.

Ο Μίσα Γκλένι είναι Βρετανός συγγραφέας και ιστορικός,από τους πιο έγκυρους ειδικούς σε θέματα Βαλκανίωνπαγκοσμίως.