Το Πνεύμα του Τόνου

Μνήμες

Ξανά η Κλεισούρα ενός άλλου τόπου, αλλά δική μας κατά κάποιο τρόπο.

Κάπου σε μια υποσημείωση του θαυμαστού βιβλίου «Γράμματα στην Εύα Πάλμερ Σικελιανού» (φιλολογική επιμέλεια Κ. Μπουρναζάκη, Ίκαρος 2008) από τον Άγγελο Σικελιανό πήρε το μάτι μου τη λέξη Κλεισούρα.

Αναφερόταν σε ποίημα του μεγάλου ποιητή. Έψαξα και το βρήκα. Μεγαλόστομο, όπως ταιριάζει σε τέτοιες ώρες. Αναφέρεται στην Κλεισούρα της Β. Ηπείρου, στο Έπος των Ελλήνων στρατιωτών τον καιρό του τελευταίου μεγάλου πολέμου. Είχα και τη συνδρομή μιας ευγενικής αναγνώστριας, η οποία με κατατόπισε σχετικά.

Ανάμεσα στις ωδές που κυκλοφόρησαν τότε από στόμα σε στόμα, υπάρχει και μία που καταλήγει με το στίχο «Κλεισούρα, Τεπελένι, Κορυτσά». Τα ονόματα είναι σκαλισμένα στον Άγνωστο Στρατιώτη.

Γράφει ο Σικελιανός: «Όχι πια λόγια,/ όχι τα μάταια, τα τριμμένα λόγια του Έπους!/ Τι ΄ναι εκείνο που λάμπει ψηλά (…) στην απάνω κορφή της Κλεισούρας,/ τι, λεβέντες, συντρόφοι μου, αϊτοί μου, αδελφοί μου;/ Μηδ΄ Εσείς να το πείτε δεν ξέρετε οι ίδιοι…».

Μάλλον αυτό είναι το ποίημα που άκουγα στην παιδική μου ηλικία και μου ΄μεινε η λέξη. Όπως μου μένουν και οι φωνές των ηθοποιών όπως τις άκουγα στο ραδιόφωνο, ιδίως από το «Θέατρο της Κυριακής», και τώρα τις ξανακούω κάθε εβδομάδα, καθώς κυκλοφορούν σε CD στην εξαίσια και χρήσιμη σειρά την οποία έχει την πρόνοια να συνοδεύει η ΕΡΤ τη «Ραδιοτηλεόρασή» της.

Όλοι σχεδόν πεθαμένοι ή σε απόσυρση από χρόνια. Παίρνουν άραγε είδηση τέτοιες κυκλοφορίες ή δεν τους ενδιαφέρει καθόλου ν΄ ακούν την πομπώδη και υπεροπτική νεανική τους φωνή;