[ Δρόμοι ]

Κι άλλες…
… κρατικοποιήσεις στην Αμερική; Σύντροφε Μπερνάνκι, θέλουμε κι εμείς! (Έτσι ειρωνεύεται το περιοδικό «Μαριάν».)

Το τροπάρι…
… ήταν κάποτε αλλιώς: ο έλεγχος της αγοράς ήταν το πρόβλημα και η απελευθέρωσή της η λύση. Η διανομή του εισοδήματος και του πλούτου ήταν αδιάφορη. Το μόνο που είχε σημασία ήταν να μεγαλώνει η «πίτα». Όλα τα άλλα ήταν προστατευτισμός. Αυτό το τροπάρι φαίνεται πως δεν έχει πέραση πια. «Περνάμε σήμερα μια παγκόσμια κρίση εξαιτίας της υπερβολικής απελευθέρωσης της αγοράς», ομολογεί ο Μπάρνι Φρανκ, πρόεδρος της επιτροπής χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της αμερικανικής Βουλής. «Η ελεύθερη αγορά αύξησε τα πλούτη, αλλά μονοπωλήθηκαν από έναν μικρό αριθμό ανθρώπων». Τώρα που αυτοί οι άνθρωποι βουλιάζουν στον βούρκο της κερδοσκοπίας τους, γιατί άραγε κάποιοι νομίζουν πως αξίζει να σωθούν; Γι΄ άλλη μια φορά από τότε που ξέσπασε η κρίση, ο πρόεδρος της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας Μπεν Μπερνάνκι άνοιξε τα κρατικά ταμεία για να γλιτώσει από τη χρεοκοπία δυο κολοσσούς που ελέγχουν το 45% της αμερικανικής στεγαστικής πίστης. Δηλαδή, κρατικοποιεί τις ζημιές των κερδοσκόπων, μολονότι τα κέρδη τους ήταν πάντα ιδιωτικά. Με τέτοια εξασφάλιση άραγε δεν θα μπορούσε να γίνει τραπεζίτης και ο περιπτεράς της γειτονιάς; Παρατηρείται λοιπόν αυτή η αντίφαση (μία από τις πολλές που είναι συμφυείς με τον καπιταλισμό): εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες που χάνουν τα σπίτια τους εξαιτίας της κρίσης πληρώνουν με τους φόρους τους τη διάσωση εκείνων ακριβώς που τους έφεραν σε αυτή την κατάντια. Και αυτό όχι μόνο στην Αμερική, αλλά και στη Βρετανία (και αύριο, μεθαύριο και αλλού).

Οι κυβερνήσεις…
… που τόσα χρόνια έχουν αφήσει ελεύθερες τις τιμές στην αγορά κι έχουν βάλει «διατίμηση» στους μισθούς, βάζουν τώρα «διατίμηση» στις ζημιές των κερδοσκόπων, αλλά αφήνουν ελεύθερες τις ζημιές των δανειοληπτών. Ακόμη μία αντίφαση: την ίδια ώρα που στην Αμερική και τη Βρετανία κρατικοποιούν τις ζημιές των μεγάλων επιχειρήσεων της στεγαστικής πίστης, το κύμα των ιδιωτικοποιήσεων εξακολουθεί να σαρώνει αχαλίνωτο όσες επιχειρήσεις έχουν απομείνει δημόσιες. Και μια παρατήρηση: θυμούνται τις κρατικοποιήσεις μόνο όταν πια το σύστημα φτάνει στο χείλος του γκρεμού και μόνο όταν πρόκειται να φορτώσουν τις ζημιές του ιδιωτικού τομέα στο σύνολο της κοινωνίας.

Ας δούμε…
… όμως και μερικές κρατικοποιήσεις που δεν εξυπηρετούν μόνο τους λίγους αλλά τους πολλούς. Τουλάχιστον στη Γαλλία, όπως γράφει το περιοδικό «Μαριάν», έχει αποδειχθεί πως το κόστος της ύδρευσης για τα νοικοκυριά και τις βιομηχανίες είναι χαμηλότερο όταν η διαχείριση και η διανομή του νερού γίνεται από δημόσιους φορείς. Πολλοί γαλλικοί δήμοι που αφαίρεσαν αυτό το έργο από τους ιδιώτες και το ανέθεσαν πάλι σε δημόσιες επιχειρήσεις δεν κρύβουν την ικανοποίησή τους. Όμως, παρά τον «σοσιαλισμό» του Μπερνάνκι, το νεοφιλελεύθερο σύστημα δεν μπορεί να ξεπεράσει τον εαυτό του. Βαδίζει στον σίγουρο χαμό του, αφού πρώτα πήρε στον λαιμό του εκατομμύρια αθώα θύματα σε όλον τον κόσμο.