[ Πρόσωπα ] Μακρύς δρόμος, γεμάτος αγκάθια

«Επί τρία ολόκληρα χρόνια, ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ χτυπούσε την πόρτα του Ισραήλ. Όταν τελικά του απάντησαν, ήταν σαν ένα θαύμα».

O Ισραηλινός διπλωμάτης Αλόν Λιέλ, πρώην γενικός διευθυντής του υπουργείου Εξωτερικών, διηγείται στον απεσταλμένο της «Ελ Παΐς» τον μακρύ δρόμο- γεμάτο αγκάθια ακόμα- που οδήγησε στην έναρξη διαπραγματεύσεων ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Συρία. Όλα άρχισαν με την επίσκεψη του Άσαντ στην Τουρκία το 2004. Ήταν η πρώτη φορά που πρόεδρος της Συρίας επισκεπτόταν επισήμως τη χώρα. Ο Άσαντ ζήτησε από τον Ερντογάν να αξιοποιήσει τις άριστες σχέσεις της χώρας του με το Ισραήλ για να ανοίξει και πάλι το διπλωματικό κανάλι που είχε διαφανεί για πρώτη φορά τέσσερα χρόνια νωρίτερα, όταν ο πατέρας του σημερινού Σύρου προέδρου είχε συναντηθεί με τον Μπιλ Κλίντον.

Ο Ερντογάν έπιασε αμέσως δουλειά. Αλλά ο Αριέλ Σαρόν αρνήθηκε. «Δεν ήθελε να ενοχλήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, που επιδίωκαν την απομόνωση της Συρίας», θυμάται ο Λιέλ. Η Δαμασκός είχε πάντως ήδη ορίσει τον δικό της μεσολαβητή: ήταν ο Ιμπραήμ Σουλεϊμάν, Αμερικανός πολίτης συριακής καταγωγής, γεννημένος στην ίδια πόλη με τον Χαφέζ αλ Άσαντ. «Έγιναν επτά συναντήσεις ανάμεσα στον Ιανουάριο και τον Σεπτέμβριο του 2004», λέει ο Λιέλ. «Οι Τούρκοι πίεζαν να παραστεί κάποιος διπλωμάτης από τη χώρα μου, έστω και χαμηλόβαθμος». Αλλά το Ισραήλ αρνιόταν συστηματικά και οι Τούρκοι εγκατέλειψαν προσωρινά την προσπάθεια.

Τον Ιανουάριο του 2007, ο Ολμέρτ επισκέφθηκε την Άγκυρα και συναντήθηκε με τον Ερντογάν. Την ίδια εποχή, οι Τούρκοι επανέλαβαν τις μεσολαβητικές τους προσπάθειες. Και τον Μάιο, η στάση του Ισραηλινού πρωθυπουργού άλλαξε. Οι επαφές συνεχίστηκαν, παρ΄ όλο που δεν έλειψαν τα απρόοπτα, όπως ο βομβαρδισμός στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Βόρεια Συρία τον Σεπτέμβριο.

Την περασμένη εβδομάδα ολοκληρώθηκε στην Κωνσταντινούπολη ο τέταρτος γύρος διαπραγματεύσεων. Στις 13 Ιουλίου, ο Άσαντ και ο Ολμέρτ θα καθήσουν στο ίδιο τραπέζι, στη διάρκεια της συνόδου για τη Μεσογειακή Ένωση που θα συγκαλέσει ο Νικολά Σαρκοζί στο Παρίσι. Ποτέ δεν έχουν σφίξει το χέρι ένας πρόεδρος της Συρίας και ένας Ισραηλινός πρωθυπουργός. Ούτε αυτή τη φορά αναμένεται να συμβεί κάτι τέτοιο.

Οι διαπραγματεύσεις λοιπόν άρχισαν. Αλλά αυτό που ακολουθεί μοιάζει με ναρκοπέδιο. Η αντίθεση της ισραηλινής κοινής γνώμης είναι σθεναρή. «Οι Ισραηλινοί είναι ερωτευμένοι με το Γκολάν. Φαίνεται πως είναι ερωτευμένοι και με την αντιπαράθεση με τη Συρία, αφού δεν πληρώνουν κανένα τίμημα», σημειώνει ο Λιέλ. Πρόσφατα ψηφίστηκε στην Κνεσέτ νόμος που προβλέπει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την παραχώρηση ακόμη και ενός τετραγωνικού εκατοστού του Γκολάν- εκτός αν υπάρξει πλειοψηφία δύο τρίτων στη Βουλή.