Φαινόμενα

Επικοινωνιακές καραμέλες

Η αρχή «να μην ποινικοποιούνται οι φιλίες» ακούγεται πολύ δημοκρατική, αλλά τη δημοκρατία τι την προστατεύει;
Υπάρχει μια σειρά από επικοινωνιακά αποφθέγματα που υποτίθεται συνοψίζουν αρχές της δημοκρατίας, τα οποία χρησιμοποιούνται κατά κόρον σε περιόδους κρίσης των θεσμών, όπως αυτή που προκαλεί η υπόθεση Siemens, πλην όμως στερούνται περιεχομένου. Για παράδειγμα, ένα από αυτά είναι η καραμέλα που ακούγεται στις δημόσιες συζητήσεις και δη τις τηλεπαραθυράρες ότι «δεν μπορεί να ποινικοποιούνται οι φιλίες»- όσον αφορά το ταξίδι υπουργού με φίλους που έχουν εμπλοκή με το μοίρασμα μαύρου χρήματος στην πολιτική.

Μάλιστα! Πολύ politically correct. Κάνει και ωραία τηλεόραση- περιβάλλει με δημοκρατική άλω τα πρόσωπα των παρουσιαστών που υπερασπίζονται την ανωτέρω αρχή.

Άλλωστε πρόκειται για μια νεόκοπη αρχή, που θέλει να επιβεβαιώσει πως η δημοκρατία λειτουργεί και ότι έχουν παρέλθει εκείνες οι σκοτεινές εποχές κατά τις οποίες οι πολίτες πλήρωναν με φακέλωμα και εξορία τη συγγένεια ή τη φιλία με κάποιον «ανεπιθύμητο» για τις πολιτικές του πεποιθήσεις.

Άγριοι χρόνοι, που θέλουμε να πιστεύουμε ότι έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί. Φυσικά η δημοκρατία λειτουργεί. Και λειτουργεί καλύτερα όταν οι βασικοί θεσμοί της, τα πολιτικά κόμματα και οι πολιτικοί, τηρούν με ευλάβεια τις αρχές εκείνες οι οποίες προστατεύουν τους ίδιους και το δημοκρατικό σύστημα από οποιοδήποτε ολίσθημα.

Ως εκ τούτου, ναι, τα πολιτικά πρόσωπα ελέγχονται για τις «κολληταριές» τους. Οτιδήποτε άλλο είναι επικοινωνιακό πυροτέχνημα και υπηρετεί αποκλειστικώς την πολτοποίηση των αξιών, που αποτελεί το περιεχόμενο των μιντιακών ψευτοδημοκρατιών.

Γιατί αν δεχθούμε ότι οι φιλίες ενός πολιτικού ουδόλως τον επηρεάζουν, είναι σαν να παριστάνουμε ότι αγνοούμε την ανθρώπινη φύση. Γιατί είναι πολύ ανθρώπινο να προτιμάει κάποιος να συνεργαστεί με φίλο. Είναι πολύ φυσικό να συμπαθείς, να σου γεννά ευχάριστο συναίσθημα αυτός με τον οποίο έχεις μοιραστεί στιγμές γλεντιού και χλιδής. Δεν χρειάζεται καν να έχει πληρώσει εκείνος τα έξοδα, μπορεί να έγιναν και από κοινού, αλλά η παρέα προϋποθέτει συμπάθεια, προϋποθέτει την ελάχιστη έστω προτίμηση για οποιουσδήποτε λόγους, είτε γιατί ο φίλος είναι καλός αντίπαλος στο σκάκι, το ποδόσφαιρο, το τένις ή γιατί λέει καλά ανέκδοτα.

Και δεν φτάνει το επικοινωνιακό πυροτέχνημα «να μην ποινικοποιούνται οι φιλίες», αλλά ακολουθείται συνήθως από τη φράση «όλοι οι πολιτικοί δεν είναι ίδιοι» που μετατρέπει και τις δύο σε ανοησία.

Μα φυσικά δεν είναι ίδιοι. Ωστόσο κάτι πρέπει να κάνει τη διαφορά και μάλιστα κάτι ορατό διά γυμνού οφθαλμού. Και αυτό δεν μπορεί να είναι άλλο από τη δημόσια εικόνα, την οποία συνθέτουν οι συμπεριφορές, ο χαρακτήρας, η τήρηση των αρχών και φυσικά οι παρέες.

Αν θέλουν οι πολιτικοί να μην ελέγχονται για τις παρέες τους και για τον τρόπο που διασκεδάζουν και ξοδεύουν τα χρήματά τους, τότε να ιδιωτεύσουν. Το ίδιο ισχύει και για τους δημοσιογράφους.

«Δεν είναι δυνατόν να ζητάς τη φορολογική δήλωση κάποιου πριν τον κάνεις φίλο σου» έλεγε με τον μιντιακό λαϊκισμό του συρμού ο Γιώργος Βλάχος στο πρωινό πρόγραμμα του Αlpha. Μα, προφανώς. Γιατί, πολύ απλά, ο καθένας γνωρίζει την οικονομική κατάσταση του φίλου του και αν δεν τη γνωρίζει, τότε δεν πρόκειται για φιλία, γιατί υπάρχουν μυστικά.

Η καθημερινή ζωή τα ΄χει λύσει όλα αυτά, είναι τα αυτονόητά της. Και έρχονται με ύφος πολύ σοβαρό να τα αναμασήσουν διάφοροι τηλεπαραθυράτοι μαϊντανοί παρουσιάζοντάς τα σαν απόλυτες δημοκρατικές κατακτήσεις από τις οποίες και οι ίδιοι, επειδή είναι πολύ δημοκράτες, δεν υποχωρούν. Κατόπιν πνιγόμαστε σε μια κουταλιά νερό. Επειδή είμαστε πολύ δημοκράτες. Ψάχνουμε επίσημα στοιχεία για το τι έγινε με το μαύρο χρήμα που κυκλοφορούσε η Siemens, λες και είμαστε αχανές βασίλειο και δεν γνωριζόμαστε.


Σκανδαλώδης ανοχή

Το περίεργο είναι ότι σε ένα μιντιακο-πολιτικό σύστημα όπως το δικό μας, που το χαρακτηρίζει ο βαθύς συντηρητισμός τού «πατρίςθρησκεία- οικογένεια», αίφνης προβάλλεται ως ιδανική αξία η σκανδαλώδης ανοχή σε συμπεριφορές δημοσίων προσώπων οι οποίες δεν αφορούν κάποιες ιδιαίτερες, πολύ προσωπικές τους επιλογές, αλλά επιλογές… καλοπέρασης. Μάλιστα, αυτού του είδους η «ανοχή» υιοθετείται και προβάλλεται από το hardcore του εγχώριου συντηρητισμού, που είναι πρωτίστως οι άνθρωποι της τηλεοπτικής ενημέρωσης (σχολιαστές και παρουσιαστές).