[ Πρόσωπα ]  Το ποτάμι και ο βασιλιάς

Στην καρδιά της ζούγκλας του Παναμά, ο βασιλιάς των Νάσος διαπραγματεύτηκε την κατασκευή ενός υδροηλεκτρικού σταθμού με αντάλλαγμα ένα σχολείο και μια κλινική. Οι υπήκοοί του έχουν διχαστεί και τον υποχρέωσαν να αυτοεξοριστεί.

O ποταμός Μπονγίκ, που ρέει στην καρδιά του τροπικού δάσους του Παναμά, επέτρεψε στη φυλή των Νάσος να επιβιώσει επί χιλιετίες αρδεύοντας τις σοδειές της, μεταφέροντας τις πιρόγες της, προμηθεύοντάς της ψάρια και προσφέροντας κολπίσκους για μπάνιο και διασκέδαση. Αυτό το μικροσκοπικό βασίλειο, χαμένο μέσα στη ζούγκλα του Βορειοδυτικού Παναμά, είναι σήμερα μια από τις ελάχιστες κρατικά αναγνωρισμένες κληρονομικές μοναρχίες της αμερικανικής ηπείρου. Όμως τώρα ο ποταμός διχάζει τη φυλή.

Το 2004, ο Τίτο Σαντάνα, ο νεαρός βασιλιάς των Νάσος, ενέκρινε το πρόγραμμα κατασκευής ενός υδροηλεκτρικού σταθμού 50 εκατομμυρίων ευρώ από την κυβέρνηση του Παναμά και τον κολομβιανό όμιλο Εmpresas Ρublicas της Μεντεγίν. Ο σταθμός θα βρίσκεται έξω από τα εδάφη της φυλής, όμως η λεκάνη του φράγματος θα κατασκευαστεί σε απόσταση 10 χιλιομέτρων από το Σεϊγίκ, την πρωτεύουσα των Νάσος, στη μέση των προγονικών εδαφών της φυλής. Σε αντάλλαγμα, οι Νάσος θα πάρουν ένα σχολείο, μια κλινική, 320.000 ευρώ σε υποτροφίες σπουδών και μια αντλία νερού. Σύμφωνα με τον βασιλιά Τίτο, τα ανταλλάγματα αυτά θα επιτρέψουν στη φυλή να υπερασπιστεί την πολιτιστική κληρονομιά της.

Με την κορόνα από φτερά παπαγάλου στο κεφάλι, τα αθλητικά παπούτσια, τη λόγχη- σύμβολο της εξουσίας του στο ένα χέρι και το κινητό στο άλλο, ο Τίτο Σαντάνα ενσαρκώνει την παράδοση αλλά και τη σύγχρονη εποχή. Όμως ο βασιλιάς είναι σήμερα εξόριστος. Πριν από τέσσερα χρόνια, μια εξέγερση τον υποχρέωσε να φύγει από το ανάκτορο του Σεϊγίκ (το μεγαλύτερο κτίσμα αυτής της πρωτεύουσας των 400 κατοίκων, ένα τσιμεντένιο μπανγκαλόου έξι δωματίων) και, μαζί με τους πιο πιστούς υπηκόους του, να οικοδομήσει μια νέα κατοικία στους λόφους λίγο μακρύτερα. Η κυβέρνηση του Παναμά, που θέλει να προχωρήσει ο υδροηλεκτρικός σταθμός, εξακολουθεί να τον αναγνωρίζει ως βασιλιά. «Είμαι ο μοναδικός βασιλιάς των Νάσος. Αν υπάρξει άλλος, είναι ψεύτικος», λέει εκείνος υπαινισσόμενος τον θείο του, τον Βαλεντίν Σαντάνα, ο οποίος έχει ταχθεί κατά της κατασκευής του φράγματος και διεκδικεί το στέμμα.

Σύμφωνα με τον απεσταλμένο της βρετανικής «Γκάρντιαν», αν πλησιάσεις το Σεϊγίκ με πιρόγα, τα αίτια της σύγκρουσης είναι προφανή: και από τις δύο πλευρές του ποταμού, μπουλντόζες έχουν ανοίξει διαδρόμους μέσα στη ζούγκλα για να κατασκευάσουν δρόμους και γέφυρες. Στις πλαγιές του βουνού βλέπεις σταθμευμένα βαριά οχήματα, μπετονιέρες και προκατασκευασμένα σπίτια για τους μηχανικούς. Οι Νάσος είναι διχασμένοι. «Στην εποχή μας, χρειαζόμαστε υποδομή και υγειονομική φροντίδα», λέει ο 20χρονος Αβελίνο Ροντρίγκες που υποστηρίζει τον Τίτο. Για άλλους, όπως η 57χρονη Λοπίτα Βάργκας, «ο Τίτο είναι νεκρός, επειδή μας πούλησε…».