«Αερομαχία» για λίγο νερό

Στην αρχαιότητα οι μάγοι της φυλής εκτελούσαν και χρέη βροχοποιού: και όταν αποτύγχαναν, κάποιες φορές έχαναν τη ζωή τους. Στον 21ο αιώνα τη σκυτάλη πήραν οι επιστήμονες, που πυροβολούν τα σύννεφα- μέσα από ειδικά τροποποιημένα αεροσκάφη- με ιωδιούχο άργυρο προκαλώντας αύξηση της ποσότητας της βροχής αλλά και του χιονιού.

«Δεν υποσχόμαστε θαύματα. Όμως είμαστε σε θέση να αυξήσουμε την ποσότητα του νερού που πέφτει με τη βροχή από 10% έως 40%», υποστηρίζει ο καθηγητής Μετεωρολογίας, με γνωστικό αντικείμενο την τροποποίηση του καιρού, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης κ. Θεόδωρος Καρακώστας.

Όπως διηγείται, τη δεκαετία του ΄80 ένας ερευνητής προσπαθούσε να προσανατολιστεί στον Αμαζόνιο. Πίστευε ότι θα ήταν πολύ εύκολο αν έβρισκε πού είναι οι πηγές του ποταμού. Έτσι, ρώτησε τον πρώτο ιθαγενή που βρήκε μπροστά του προς τα πού είναι οι πηγές. Ο ιθαγενής απλώς κοίταξε τον ουρανό… Προστασία από το χαλάζι
«Το πραγματικό αυτό περιστατικό μας δείχνει ξεκάθαρα ότι η μόνη πηγή είναι

ΠΗΓΗ ΜΟΝΟΝ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ

«Αν δεν βρέξει, ό,τι έργο και να κάνουμε, όπως π.χ. η εκτροπή του Αχελώου, απλώς είναι μια προσωρινή λύση», λένε οι ειδικοί

το βρόχινο νερό. Αν δεν βρέξει, ό,τι έργο και να κάνουμε, όπως είναι για παράδειγμα η πολυδιαφημιζόμενη εκτροπή του Αχελώου, απλώς είναι μια προσωρινή λύση», συμπληρώνει ο κ. Καρακώστας. Η εμπειρία στην Ελλάδα προέρχεται- όπως λέει- από τη συμμετοχή του στον σχεδιασμό του προγράμματος πρόκλησης βροχής στον Μόρνο το 1992-1993, αλλά και την επιστημονική ευθύνη που είχε για το πρόγραμμα προστασίας από το χαλάζι που «τρέχει» από το 1983. Το τελευταίο πρόγραμμα εφαρμόζεται ήδη στην Ημαθία (σε μια έκταση 2 εκατομμυρίων στρεμμάτων), στην Καρδίτσα και τα Τρίκαλα (σε μια έκταση ενός εκατομμυρίου στρεμμάτων) και σε μικρότερη έκταση στον Τύρναβο.

Επιφυλάξεις
Δεν είναι όμως όλοι οι επιστήμονες το ίδιο ενθουσιασμένοι: «Στην Ελλάδα δεν έχουμε συγκρίσιμα στοιχεία για τα τελευταία 10 έως 20 χρόνια προκειμένου να διαπιστώσουμε αν είναι επαρκείς οι ποσότητες του νερού που προέρχονται από την τεχνητή πρόκληση βροχής», λέει ο καθηγητής στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών κ. Γιάννης Ζιώμας. «Έπειτα προκύπτει και ένα κοινωνικό θέμα. Αν το νερό που εμείς σημαδεύουμε για να πέσει το στερούμε από μια άλλη περιοχή, τότε τι κερδίζουμε;».

Σύμφωνα με τον κ. Ζιώμα, «η τεχνογνωσία για την πρόκληση βροχής είναι γνωστή εδώ και 50 χρόνια. Αν η μέθοδος απέδιδε, και ήταν ένα “προϊόν” φθηνό και αποδοτικό, τότε θα το χρησιμοποιούσαν όλες οι χώρες που έχουν πρόβλημα λειψυδρίας. Οι εταιρείες βέβαια, που προωθούν τέτοιου είδους προγράμματα, έχουν κάθε λόγο να δηλώνουν ευχαριστημένες».

Έλλειψη
Η έλλειψη πόσιμου νερού σε συνδυασμό με τις κλιματικές αλλαγές είναι σύμφωνα με τους επιστήμονες η μεγάλη απειλή του αιώνα. Αυτή τη στιγμή, μόνο το 0,26% της παγκόσμιας ποσότητας νερού είναι πόσιμο και η κατάσταση χειροτερεύει κάθε χρόνο κατά 2,3%. Οι εκτιμήσεις των ειδικών είναι ότι θα έχουμε μείωση των βροχοπτώσεων έως 20% μέχρι το 2070. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι ενώ οι παγκόσμιες ανάγκες το 1960 ήταν 1.250 κυβικά χιλιόμετρα τον χρόνο, το 2000 αυξήθηκαν σε 2.500 κυβικά χιλιόμετρα.


Βομβαρδίζουν τα νέφη με ιωδιούχο άργυρο

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ τους ειδικούς, η πρόκληση βροχής δεν μπορεί να συμβεί κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες ούτε όποτε το θέλουμε εμείς. Κατά κύριο λόγο πρέπει να γίνεται όταν υπάρχουν νέφη, και χρειάζεται ένα επιστημονικό μοντέλο για να μην πέφτει βροχή γενικά, αλλά πάνω από τους υδάτινους ταμιευτήρες με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση του νερού.

Έχει παρατηρηθεί ότι ενώ έχουμε νέφωση για αρκετές ημέρες, δεν έχουμε βροχή. Έτσι, όπως εξηγούν ο κ. Καρακώστας και ο κ. Φαραζουλής, «πυροβολώντας τα νέφη με ιωδιούχο άργυρο, προκαλούμε διασπορά και ενεργοποιούμε τον μηχανισμό σχηματισμού βροχής. Οι σταγόνες που δημιουργούνται γίνονται μεγαλύτερες, άρα είναι πιο βαριές και πέφτουν στο έδαφος σαν βροχή. Η εκτίμηση είναι ότι μπορούμε να πάρουμε 10 έως 30% νερό από το νέφος και γύρω στο 40% από μια καταιγίδα».

«Ο ΕΛΓΑ ανέθεσε στον Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης να γίνει έρευνα για πιθανές επιπτώσεις του ιωδιούχου αργύρου στην υγεία των ανθρώπων, τόσο στις περιοχές που τρέχει το πρόγραμμα, αλλά και εκτός. Μέχρι στιγμής, οι έρευνες δεν έδειξαν κάτι το ανησυχητικό», συμπληρώνει ο κ. Φαραζουλής. Από το ΥΠΕΧΩΔΕ επισημαίνουν «ότι το πρόγραμμα θα χρησιμοποιηθεί όταν ενταθεί το πρόβλημα».


Χρήσιμο εργαλείο που δεν χρησιμοποιείται

«Η ΤΕΧΝΙΚΗ της πρόκλησης βροχής είναι ένα εργαλείο το οποίο δεν χρησιμοποιείται στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει σε πολλές χώρες του εξωτερικού που αντιμετωπίζουν πρόβλημα νερού», επισημαίνει ο φυσικόςμετεωρολόγος, προϊστάμενος στη Διεύθυνση Μελετών- Εφαρμογών του ΕΛΓΑ (του Οργανισμού που δίνει τις γεωργικές αποζημιώσεις) κ. Γιώργος Φαραζουλής. «Ο καιρός αλλάζει.

Και εμείς έχουμε δύο επιλογές: Να μείνουνε απαθείς παρατηρητές ή να προσπαθήσουμεστον βαθμό που μπορούμε- να τον αλλάζουμε. Και πλέον, με τις γνώσεις που διαθέτουμεκυρίως από το πρόγραμμα προστασίας του χαλαζιού που είναι παρεμφερές αφού το χαλάζι μετατρέπεται σε βροχή- μπορούμε να το κάνουμε».

Σύμφωνα με τον κ. Φαραζουλή, «η τροποποίηση του καιρού- η πρόκληση βροχής – εφαρμόζεται στις ΗΠΑ, την Κίνα, την Αυστραλία, την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία κ.α. Ήδη η Αργεντινή έχει ζητήσει τη βοήθεια του ΕΛΓΑ για να προστατέψει τα αμπέλια της από την επερχόμενη ξηρασία και το χαλάζι- το σχετικό πρωτόκολλο συνεργασίας έχει υπογραφεί από το 2006». Όπως επισημαίνει, ήταν «λάθος που μετά το 1993 σταμάτησε το πρόγραμμα για τον Μόρνο επειδή έβρεξε τα επόμενα χρόνια».