Φως σε έναν σταρ του Βυζαντίου

Η έκθεση της αρχαιότερης επώνυμης βυζαντινής εικόνας στο Μουσείο Μπενάκη προϊδεάζει μια έκθεσηαφιέρωμα στον αγιογράφο σταρ της εποχής Άγγελο Ακοτάντου
Μια μεγάλη εικόνα του Αγίου Νικολάου (103 εκ. x 84,5), που ζωγραφίστηκε στην Κρήτη πριν από 550 χρόνια, βγαίνει από την απομόνωση μιας ιδιωτικής συλλογής στην Κέρκυρα και φωτίζει στην Αθήνα το έργο του τελευταίου «Βυζαντινού» και πρώτου αναγεννησιακού επώνυμου Έλληνα ζωγράφουτου Αγγέλου Ακοτάντου. Παράλληλα, προαναγγέλλεται η πρώτη αναδρομική έκθεση που οργανώθηκε ποτέ για Βυζαντινό καλλιτέχνη- πέραν του Θεοτοκόπουλου.

Ο Άγιος Νικόλαος ολόσωμος, λαμπερός, ιερατικός, με το Ευαγγέλιο στο χέρι κυριαρχεί στην εικόνα που παρουσιάστηκε χθες για πρώτη φορά στο Μουσείο Μπενάκη, μετά τη συντήρηση και τον καθαρισμό της από τον συντηρητή Στέργιο Στασινόπουλο και την ομάδα του στα εργαστήρια. Τα δύο κατακόρυφα πλαίσια με τις οκτώ σκηνές από τη ζωή του κοσμαγάπητου Αγίου, προστέθηκαν στην εικόνα τον 16ο αιώνα και είναι έργα του γνωστότερου από τους Κρητικούς ζωγράφους του 16ου αιώνα, του Μιχαήλ Δαμασκηνού, που υπήρξε και δάσκαλος του Δομήνικου Θεοτόκοπουλου.

«Σήμερα σώζονται περίπου τριάντα εικόνες με την υπογραφή “χειρ Αγγέλου”, καθώς και πολλές άλλες ανυπόγραφες, με τα γνωρίσματα της τέχνης του», λέει στα «ΝΕΑ» η καθηγήτρια της Βυζαντινής Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Μαρία Βασιλάκη, που ειδικεύεται στη μελέτη αυτού του άγνωστου μέχρι πρότινος καλλιτέχνη. Ο Άγγελος έζησε στο μεταίχμιο την πιο κρίσιμη καμπή της ιστορίαςτην πτώση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους, το 1453.

«Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ» του Βυζαντινού Μουσείου, ο «Χριστός Παντοκράτωρ» του Μουσείου Ζακύνθου, ο «Άγιος Δημήτριος» της Συλλογής Ανδρεάδη, είναι ορισμένα χαρακτηριστικά έργα του. Γ νώστης των μυστικών και του κλασικού ύφους της Κωνσταντινουπολίτικης Παλαιολόγειας Σχολής, με την ιδεαλιστική απεικόνιση, τη μεγαλοπρέπεια και τη συμμετρία των μορφών, τις ρεαλιστικές λεπτομέρειες, υπήρξε δέκτης των μηνυμάτων και της ιταλικής αναγέννησης. Πρώτοι οι καλλιτέχνες διεκδίκησαν τον ρόλο του δημιουργού και άρχισαν να υπογράφουν τα έργα τους. Ο Άγγελος θεωρείται ότι ήταν ο πρώτος που έκανε αυτό το μεγάλο βήμα στο Βυζάντιο και υπέγραφε συστηματικά τα έργα του. Παράλληλα, άνοιξε την πόρτα σε κάποιες ουσιαστικές δυτικές επιδράσεις, που προσγείωσαν τον κόσμο της βυζαντινής εικόνας, χωρίς να της στερήσουν το μεγαλείο της (εισαγωγή του φυσικού σωματικού κάλλους, χρώματα και νύξεις αρχιτεκτονικές).

ΙΝFΟ

Ο «Άγιος Νικόλαος» θα εκτίθεται από αύριο στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη (Κουμπάρη 1, τηλ.
210-3671.000).

Ο Άγγελος έζησε στο βενετοκρατούμενο Ηράκλειο της Κρήτης, που ήταν η πόλη των ζωγράφων με πολλές δεκάδες εργαστήρια, κι έκανε εξαγωγή εικόνων στη Βενετία και ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο. Μεγάλη πρόοδος σχετικά με τη ζωή και το έργο του σημειώθηκε όταν ανακαλύφθηκε, στα αρχεία της Βενετίας από τον αείμνηστο Μανούσο Μανούσακα, η ενυπόγραφη διαθήκη που συνέταξε το 1457, με την οποία έγινε γνωστό το κοσμικό του όνομα- Ακοτάντο-, ότι ζούσε στο Ηράκλειο, αλλά και τα ονόματα των αδελφών του. Η πρώτη έκθεση έργων του Αγγέλου με τίτλο «Χειρ Αγγέλου. Ένας ζωγράφος εικόνων στη Βενετοκρατούμενη Κρήτη» θα ξεκινήσει την άνοιξη του 2009 από τη γενέτειρά του, το Ηράκλειο Κρήτης. Συγκεκριμένα θα παρουσιαστεί στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου και θα μεταφερθεί το καλοκαίρι του 2009 στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα.