[ Πρόσωπα ] Για το δίκιο των Ινδιάνων

Το 1996, η Ελουίζ Κόμπελ προσέφυγε στα δικαστήρια κατηγορώντας την κυβέρνηση των ΗΠΑ για λεηλασία του Έθνους των Μαυροπόδαρων της Μοντάνας. Έπειτα από 12 χρόνια, η τελική φάση της δίκης ξεκίνησε τις προάλλες στην Ουάσιγκτον.

Μέσω της Κόμπελ, 400.000 μηνυτές που εκπροσωπούν 300 ινδιάνικες φυλές ζητούν από την αμερικανική κυβέρνηση να αποδώσει λογαριασμό για δισεκατομμύρια δολάρια που «αμέλησε» να τους καταβάλει. Ζητούν 58 δισεκατομμύρια, η κυβέρνηση αμφισβητεί το ποσό αυτό, όμως… έχει χάσει τα έγγραφα που θα της επέτρεπαν ενδεχομένως να το απορρίψει.

Βάσει ενός συστήματος που θεσμοθετήθηκε το 1887, επειδή οι Ινδιάνοι θεωρούνταν ανίκανοι να διαχειρίζονται οι ίδιοι τις ιδιοκτησίες τους, το υπουργείο Οικονομικών εισέπραττε τα έσοδα από την εκμετάλλευση των εδαφών των Ινδιάνων και το υπουργείο Εσωτερικών τους τα διένειμε, εξηγεί η ανταποκρίτρια της «Λε Μοντ» στις ΗΠΑ. Η Κόμπελ θυμάται πως απορούσε από τότε που ήταν μικρό κοριτσάκι γιατί η οικογένειά της να είναι τόσο φτωχή, ενώ τα εδάφη της φυλής της εκμεταλλεύονταν πλούσιοι κτηματίες και εταιρείες πετρελαίου. Σπούδασε λογιστική στο Πανεπιστήμιο της Μοντάνας και μια μέρα ζήτησε λογαριασμό από το Γραφείο Ινδιάνικων Υποθέσεων εξ ονόματος της φυλής της. Όταν της το αρνήθηκαν περιφρονητικά, άρχισε την έρευνα. Διαπίστωσε πως οι ινδιάνικες οικογένειες δεν έπαιρναν ποτέ παραστατικά· πως κάποιες χρονιές τους έστελναν μια επιταγή, άλλες όχι χωρίς καμιά εξήγηση· πως εκεί που ένας Νάβαχο έπαιρνε 9 δολάρια για κάθε κομμάτι αγωγού που περνούσε από το έδαφός του, ένας μη Ινδιάνος έπαιρνε 140 δολάρια· και πως 162 κιβώτια με παραστατικά πέρασαν από καταστροφέα εγγράφων χωρίς προφανή λόγο σε μια αποθήκη του υπουργείου Οικονομικών…

Ο πρώτος δικαστής που ανέλαβε την υπόθεση, ο Ρόις Λάμπερθ, καταδίκασε δύο υπουργούς για περιφρόνηση του δικαστηρίου και τους επέβαλε πρόστιμο 625.000 (το οποίο πλήρωσαν οι φορολογούμενοι). Η κυβέρνηση ζήτησε και πέτυχε την απομάκρυνσή του για «έλλειψη αντικειμενικότητας» το 2005, όταν ο δικαστής χαρακτήρισε το υπουργείο Εσωτερικών «υποπροϊόν μιας ρατσιστικής και ιμπεριαλιστικής κυβέρνησης που έπρεπε να είχε εξαφανιστεί πριν από έναν αιώνα».

Ο νέος δικαστής, ο Τζέημς Ρόμπερτσον, αποφάνθηκε πως η κυβέρνηση δεν μπορεί να αποκαταστήσει τα χαμένα παραστατικά (θα έπρεπε να δαπανηθούν μερικά δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον για να γίνει αυτό) και, ως εκ τούτου, προχώρησε στο επόμενο στάδιο, αυτό της αποζημίωσης. Χωρίς όμως τα παραστατικά, η δίκη μπήκε στον χώρο του συμβολισμού: Πώς να εκτιμηθεί ποσοτικά το χρέος που οφείλεται στους Ινδιάνους; Στο μεταξύ, η Ελουίζ Κόμπελ ίδρυσε την Τράπεζα των Ιθαγενών Αμερικανών που μοιράζει δάνεια σε 23 φυλές, καθώς και «μίνι-τράπεζες» για να μαθαίνουν τα παιδιά από πολύ μικρά να λογαριάζουν. Το Έθνος των Μαυροπόδαρων της απένειμε τον τίτλο του «πολεμιστή», τιμή σπάνια για μια γυναίκα.