«Οι εμφύλιοι πόλεμοι δεν τελειώνουν ποτέ»

Οι περιπέτειες μιας γλώσσας και των 12 εκατ. Καταλανών που τη μιλούν βρίσκεται στο επίκεντρο του έργου του Εμίλι Τεϊσιδόρ, από τους- λίγουςΚαταλανούς συγγραφείς που δεν ζητούν ανεξαρτησία
«Για μας τους Καταλανούς τα ισπανικά είναι μια πόρτα στον κόσμο. Και για τους Ισπανούς ο σεβασμός των καταλανικών είναι ένα ζήτημα ευγένειας και συνειδητοποίησης της πολυπολιτισμικής Ισπανίας», λέει ο Εμίλι Τεϊσιδόρ, από τους σημαντικότε- ρους εκπροσώπους των καταλανικών γραμμάτων τόσο στον τομέα του μυθιστορήμα- τος όσο και στον τομέα της νεανικής λογοτεχνίας. «Πολλοί Καταλανοί συγγραφείς είναι εθνικιστές και ζητούν ανεξαρτησία από την Ισπανία», λέει. Προσωπικά θεωρώ ότι μόνη λύση είναι η συνεργασία. Και ότι οι Καταλανοί έχουν δύο γλώσσες όπως έχουν δύο χέρια. Εχθρός μας είναι τα αγγλικά, όχι τα ισπανικά. Ό,τι και να πεις, η σημερινή Ισπανία είναι ανεκτική. Στην Ονδούρα, που έχει επίσημη γλώσσα τα καταλανικά, λένε κάτι σωστό: «Τα προβλήματα της ελευθερίας αντιμετωπίζονται με περισσότερη ελευθερία», λέει.

ΙΝFΟ

Εμίλι Τεϊσιδόρ, «Μαύρο ψωμί», μτφ. Κατερίνα Τζωρίδου, Εκδόσεις Καστανιώτης, σελ. 400,
τιμή: 18,81 ευρώ

Τα καταλανικά στην Ισπανία τα μιλούν περί τους 12 εκατομμύρια πολίτες, όχι μόνο στην Καταλωνία αλλά και στη Βαλένθια και στις Βαλεαρίδες. Ο Εμίλι Τεϊσιδόρ περιγράφει μια Καταλωνία που, παρά τις διαμάχες για το εύρος της αυτονομίας που πρέπει να διεκδικήσει, είναι αρκετά ανοιχτή. «Επικεφαλής της τοπικής κυβέρνησης είναι ένας Ανδαλουσιανός με πρώτη γλώσσα τα καστιλιάνικα, που ήρθε πριν από χρόνια ως εσωτερικός μετανάστης. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι μία Μαροκινή που ήρθε στην Καταλωνία οκτώ ετών, κέρδισε φέτος στα 28 της το μεγαλύτερο βραβείο μυθιστορήματος της Καταλωνίας για βιβλίο που γράφτηκε στα καταλανικά». Ο ίδιος ο Τεϊσιδόρ (που βρέθηκε στην Αθήνα καλεσμένος των Ινστιτούτων Θερβάντες και Ραμόν Λιουλ, στο πλαίσιο αφιερώματος στην καταλανική λογοτεχνία) γράφει τα παιδικά και νεανικά του βιβλία στα καστιλιάνικα, ενώ τα μυθιστορήματά του, που τα γράφει στα καταλανικά, τα μεταφράζει ο ίδιος στα καστιλιάνικα. «Η γλώσσα δεν επιβάλλεται, είναι θέμα συνείδησης», λέει. Κάτι ξέρει. Επί 40 χρόνια, το φρανκικό κράτος είχε απαγορεύσει τα καταλανικά. Η γλώσσα επιβίωσε όμως γιατί στα χωριά δεν μιλούσαν καμία άλλη και οι παπάδες ήταν υποχρεωμένοι να τους απευθύνονται στα καταλανικά. «Ο Εμφύλιος έσπασε την καταλανική παράδοση στα δύο», εξηγεί. «Στην περίοδο πριν και στην περίοδο μετά από αυτόν. Όλη η Ισπανία υπέφερε, φυσικά και η Καταλωνία. Οι σημαντικότεροι άνθρωποι των γραμμάτων έφυγαν από τη χώρα. Ζήσαμε μια διπλή εξορία: εξορία αυτών που έφυγαν και εξορία αυτών που έμειναν και υποχρεώθηκαν να αλλάξουν γλώσσα. Οι πληγές του Εμφυλίου είναι ακόμα ανοιχτές. Μέχρι και την προηγούμενη εβδομάδα βρέθηκε τάφος στο Γκουρμπ (Κεντρική Καταλωνία) με έξι εκτελεσμένους εκείνης της εποχής».


Γάμοι ομοφυλοφίλων και «παγκάρι»

Στο βραβευμένο βιβλίο του «Μαύρο ψωμί» (κυκλοφόρησε μόλις και στα ελληνικά ενώ το Σεπτέμβριο θα γυριστεί και ταινία) ο Εμίλι Τεϊσιδόρ περιγράφει, μέσα από τα μάτια ενός παιδιού και με έντονο ποιητικό στοιχείο, την περιπέτεια μιας οικογένειας Καταλανών που έφυγε από το χωριό για τα εργοστάσια στα περίχωρα της Βαρκελώνης, ξεκόβοντας από τις ρίζες της. «Ο Εμφύλιος έφερε ξεριζωμό σε όλους», λέει. «Αλλά η εσωτερική μετανάστευση έκανε πλούσια την Καταλωνία».

Οι σημερινοί Καταλανοί, λέει ο Τεϊσιδόρ, ψήφισαν μαζικά τον Θαπατέρο, προσφέροντάς του σε ένα βαθμό την εκλογή του. «Ο Θαπατέρο δεν ακολουθεί κάποια διαφορετική πολιτική από τα άλλα ευρωπαϊκά σοσιαλδημοκρατικά κόμματα», εξηγεί. «Ίδια πολιτική αποκρατικοποιήσεων, ίδια ανεργία. Έχει όμως κάποιες ευαισθησίες:

επετράπησαν οι γάμοι ομοφυλοφίλων, τοποθετήθηκε υπουργός Άμυνας μια γυναίκα έγκυος, επίσης λένε- κι ας μην το έχουν κάνει ακόμα- ότι θα περιορίσουν τα χρήματα που δίνουν στην Εκκλησία»