Νέο «όχι» στις μαντίλες

Νέες φουρτούνες προκαλεί στην Τουρκία η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να ακυρώσει τη συνταγματική τροποποίηση για άρση της απαγόρευσης της μαντίλας στα πανεπιστήμια. Το κυβερνητικό στρατόπεδο κατηγορεί το Συνταγματικό Δικαστήριο για παραβίαση του Συντάγματος. Η Τουρκία μοιράστηκε και πάλι στα δύο.

«Η απόφαση είναι ιστορική», σχολίαζαν χθες Τούρκοι πολιτικοί αναλυτές, οι οποίοι επεσήμαναν ότι αποτελεί ήττα του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ του Ταγίπ Ερντογάν. Η απόφαση αποκτά μεγαλύτερη ακόμη σημασία επειδή θεωρείται πρόκριμα της δίκης για κλείσιμο του ΑΚΡ η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη. «Το κλείσιμο του κόμματος είναι βέβαιο», λέει ο Τσενγκίζ Ακτάρ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Μπαχτσεσεχίρ της Κωνσταντινούπολης. «Δεν νομίζω πως θα υπάρξει ηρεμία πριν από το απόλυτο χάος».

Σύμφωνα με την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, που ελήφθη με ψήφους 9-2, η συνταγματική αναθεώρηση που είχε εγκριθεί τον Φεβρουάριο του 2008 επιτρέποντας την ισλαμική μαντίλα στα πανεπιστήμια της χώρας παραβιάζει τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους. Με γραπτή ανακοίνωσή του το Συνταγματικό Δικαστήριο ακύρωσε τα επίμαχα άρθρα, επικαλούμενο τα άρθρα 2 (που ορίζει ότι η Τουρκία είναι κοσμική δημοκρατία), 4 και 148 του Συντάγματος. «Αν η Τουρκία είναι ένα κοσμικό, δημοκρατικό κράτος, πρέπει να σεβόμαστε όλοι τις αποφάσεις του Δικαστηρίου», δήλωσε ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων, Γιασάρ Μπουγιούκανιτ. «Η απόφαση δηλώνει το αυτονόητο».

Αντισυνταγματική και αντίθετη με τη λαϊκή βούληση χαρακτήρισε την απόφαση ο Μπεκί Μποσντάγ, αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΑΚΡ, ενώ ο Αμπντουραχμάν Κουρτ μίλησε για κεκαλυμμένο πραξικόπημα. Οι «κοσμικοί», που μέχρι πρόσφατα ήλεγχαν βασικούς θεσμούς του κράτους, κατηγορούνται ότι χρησιμοποιούν το δικαστικό σώμα για να υπονομεύσουν τη θρησκευτική μεσαία τάξη που στηρίζει το κυβερνών κόμμα. «Οι τύποι αυτοί παίζουν το τελευταίο τους χαρτί και ξέρουν καλά ότι δεν μπορούν να κάνουν πραξικόπημα όπως το 1960, το 1971 ή το 1980», σημειώνει ο Ακτάρ.

Ικανοποιημένο δηλώνει το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CΗΡ) το οποίο είχε προσφύγει στο Συνταγματικό Δικαστήριο ζητώντας ακύρωση της συνταγματικής τροποποίησης. «Δημιουργήθηκε ένα σημαντικό νομικό προηγούμενο», είπε ο αρχηγός του κόμματος, Ντενίζ Μπαϊκάλ, προσθέτοντας ότι «δεν πρέπει να ξαναγίνει προσπάθεια να υπερκεραστεί το Σύνταγμα».

Τα σενάρια για τη συνέχεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει τώρα η συνέχεια. Ανώτατα στελέχη του ΑΚΡ εξέφρασαν πρόσφατα προς το πρακτορείο Ρώυτερς την πεποίθηση ότι το κόμμα θα κλείσει και οι πολιτικές δραστηριότητες του Ερντογάν θα απαγορευτούν για πέντε χρόνια. Η σχετική απόφαση αναμένεται να ανακοινωθεί ύστερα από μήνες. Αν η εκτίμηση αυτή επαληθευτεί, το πιθανότερο είναι ότι η κυβέρνηση θα πέσει και θα σχηματιστεί μια μεταβατική κυβέρνηση μέχρις ότου γίνουν αναπληρωματικές εκλογές για τους βουλευτές των οποίων η δράση θα έχει απαγορευτεί. Οι βουλευτές αυτοί, συμπεριλαμβανομένου του Τούρκου πρωθυπουργού, θα μπορέσουν να είναι εκ νέου υποψήφιοι ως ανεξάρτητοι. Ο Ερντογάν όμως κινδυνεύει στην περίπτωση αυτή να παραπεμφθεί σε δίκη με άλλες κατηγορίες, δεδομένου ότι θα έχει χάσει την κοινοβουλευτική ασυλία του. Σε κάθε περίπτωση, θα συνεχίσει να ηγείται του διαδόχου του ΑΚΡ από τα παρασκήνια.