Το σκοτεινό ποτάμι

Όχι μόνο εν Ελλάδι αλλά και στο σοβαρό Χόλιγουντ. Οι δύο τεράστιες ερμηνείες από Κάθριν Κίνερ στο «Αn american crime» και από Λουίζα Ουίλιαμς στο «Μερανύχτα» υπό κανονικές συνθήκες υποψήφιες για Όσκαρ. Υπό χολιγουντιανές, άσε καλύτερα. Justice, you sons of bitches!

O ηθοποιός μπορεί να τ΄ αλλάξει όλα. Ο κανόνας του θεάτρου, η εξαίρεση του κινηματογράφου. Σπάνιο αλλά καθόλου ασυνήθιστο. Παράδειγμα ο Μάρλον Μπράντο στο «Α streetcar named desire» του Ηλία Καζάν. Παίζοντας αλλιώτικα, γκρέμισε το σύμπαν της ακαδημαϊκής ρουτίνας. Ανέδειξε την πλάτη και τους ώμους του σε ερμηνευτικά εργαλεία ανώτερα από τη γλώσσα και το στόμα. Παράδειγμα; Η Κάθριν Κίνερ (Κeener) σ΄ αυτή την λιλιπούτια αλλά σπαρακτική ιστορία «Αn american crime» του Τόμι Ο΄ Χάβερ, παρμένη από αληθινό περιστατικό. Τραγικό, κρυφό αλλά καθημερινό. Όπως στο Κωσταλέξι, όπως στην Αυστρία, όπως παντού στην ανθρώπινη ιστορία. Περιστατικό που συνέβη το καλοκαίρι του 1965 σε μια μικρή πόλη νοικοκυραίων της Αμερικής. Εκεί να δεις! Από τη μια να σηκωθείς και αυτή την άθλια μάνα να στήσεις και να την εκτελέσεις με συνοπτικές διαδικασίες λαϊκού δικαστηρίου. Από την άλλη, την ίδια στιγμή, όλα να της τα συγχωρείς. Ταλάντευση πρώτης γραμμής. Αμφισημία που θα ζήλευε το κάθε κουλτουριάρικο μειράκιον της ευρωπαϊκής σκηνής. Ταλάντευση προερχόμενη από ρεαλιστική γραφή βιωμένη μέχρι μυελού οστέων. Τόσο από τον σαραντάχρονο Τόμι Ο΄ Χάβερ όσο και απ΄ αυτή την τροποποιημένη, μεταλλαγμένη Μήδεια της λαϊκής, φτωχικής Αμερικής. Μερικά από τα σπανιότερα ανθρώπινα εργαλεία του Αmerican Cinema δεν χωράνε στην συνταγολογία του star system και της show business. Ποιους να πρωτοθυμηθώ. Από τον Τζιν Χάκμαν μέχρι τον Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν και την Κάθριν Κίνερ, πλήθος και συνωστισμός. Ο λόγος ένας και μοναδικός. Το Face control. Δηλαδή, no beauty no first role. Μοναδικός δρόμος ο δεύτερος ρόλος. Στη γλώσσα της θεατρικής και κινηματογραφικής πιάτσας τούς λένε «τυπίστες». Γι΄ αυτό στις χολιγουντιανές παραγωγές παίζουν τον ίδιο ρόλο ανεξάρτητα από τίτλους και ταινίες. Θέλουμε- λέει- μια σαραντοπενηντάρα να παίζει τη στριμμένη κατσίκα. Α, να σου η Κατερίνα η Κίνερ. Θέλουμε χοντρό και ολίγον παρανοϊκό. Α, να σου ο Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν ο τροφαντός. Θέλουμε χαλασμένο πολιτικό και τρελαμένο αξιωματικό. Α, να σου ο Τζιν Χάκμαν της παλιάς φρουράς. Οι αθεόφοβοι τούς βγάζουν από την πορτοφόλα, όπως ο χοντρέμπορος που πετάει πεντοχίλιαρα στην τραγουδιάρα!

Προσέξτε αυτοπειθαρχία τρομερή και ερμηνεία συναρπαστική. Σε μια συνηθισμένη, δραματική ιστορία made in USΑ, η οποιαδήποτε star θα έπαιζε τον ίδιο ρόλο εντελώς αυτονόητα και κανονικά. Δηλαδή με τον ακαδημαϊκό κώδικα ερμηνείας θα «έγραφε» το πορτρέτο μιας κακοφορμισμένης γυναίκας, εκ γενετής προορισμένης να βασανίζει φυλακισμένες στο Νταχάου προτού στα κρεματόρια τις εξαερώσει για να το γλεντήσει. Η Κίνερ ενίσταται και ορμάει τις συνταγές να γκρεμίσει. Ο κώδικας ερμηνείας της είναι η πεμπτουσία της σεναριακής γραφής. Μεταφράζει τη σκηνοθεσία, απογυμνώνει την ψυχολογία, αποκαλύπτει τη συγκεκριμένη γυναικεία τραγωδία. Η Γερτρούδη Μπενιζέφσκι- αυτό το αληθινό όνομα της Μήδειας- διαλυμένη, κατακρεουργημένη, ολοσχερώς καταστρεμμένη. Εγκαταλειμμένη με έξι παιδιά, αναγκασμένη να ξενοπλένει γιατί πρέπει έξι στόματα να θρέψει. Στην πραγματικότητα είναι νεκροζώντανη και τελειωμένη. Γι΄ αυτό τίποτα δεν ολοκληρώνει. Γι΄ αυτό μονίμως διεκπεραιώνει. Λίγη εκπόρνευση, λίγη ευχαρίστηση, λίγη μητρική εξυπηρέτηση. Λίγο από το ένα, λίγο από το άλλο, όμως μέσα κουβαλάει φορτίο άρρωστο και μεγάλο. Όλα μέσα τα συγκεντρώνει. Τα αποθηκεύει, τα σέρνει, τα υποφέρει. Μέσα στα σπλάγχνα της. Μέσα στη μήτρα της. Μέσα στο σπίτι της. Η Γερτρούδη είναι ο ζωντανός ορισμός της απόλυτης υπαρξιακής εσωστρέφειας και της κοινωνικής απομόνωσης. Γι΄ αυτό η Κίνερ σέρνεται. Γι΄ αυτό διαρκώς ανάμεσα στο καθήκον και τον λήθαργο ταλαντεύεται. Γι΄ αυτό ενώ σβήνει αποτσίγαρα στην εύθραυστη επιδερμίδα ενός 16χρονου κοριτσιού, μοιάζει σαν να το κάνει όχι εκείνη αλλά κάποιος άλλος μακριά από το δικό της σπίτι. Μεταλλαγμένη, διχοτομημένη, ολοσχερώς αλλοτριωμένη. Πώς συμβαίνει με τα φανταράκια στο Βιετνάμ που κάτω από την επίδραση του LSD πυροβολούσαν σαν ζόμπι; Το ίδιο ζόμπι και η Γερτρούδη. Έξι παιδιά, έξι βάσανα κουβαλάει, επομένως, βάσανο η μήτρα της, βάσανο τα μωρά της, βασανιστήρια στα ξένα παιδιά της. Αυτή είναι η πρώτη φέτα του αμερικανικού crime. Η δεύτερη ακόμα χειρότερη. Η Γερτρούδη αναζητεί συνενόχους ανάμεσα στους συμμαθητές του σχολείου των παιδιών. Το καθήκον την αναγκάζει να προσφέρει και να υποφέρει. Το βάσανο την σπρώχνει να βασανίζει και να εκτονώνει. Η λογική την οδηγεί το δικό της έγκλημα με άλλους και μάλιστα με παιδιά να το μοιραστεί. Ανελέητη η διαδικασία. Κανένα φρένο σ΄ αυτή την ανατριχιαστική δοκιμασία. Έτσι το ατομικό έγκλημα μετατρέπεται σε συλλογικό. Όχι μόνο η Γερτρούδη αλλά και οι συμμαθητές βασανίζουν τη μικρή Σίλβια. Όλοι εναντίον ενός απροστάτευτου κοριτσιού. Πώς συμβαίνει στο Ιράκ; Έτσι ακριβώς και σ΄ αυτό το μπουντρούμι, σ΄ αυτή την ήσυχη, νοικοκυρίστικη αμερικανική γωνιά. Μα γιατί; «Δεν ξέρω» απαντούν μετά το έγκλημα όλοι οι συμμαθητές. Εγώ ξέρω γιατί. Το σκοτεινό ποτάμι είναι η κοινωνική πηγή. Ο κόσμος το ΄χει τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι. Ξέρουμε αλλά δεν το ομολογούμε. Γιατί όλοι μας κάποια μέρα μπορεί στο ίδιο ποτάμι να πνιγούμε!

Με δυο λόγια: Αληθινό περιστατικό, που συνέβη το καλοκαίρι του 1965 σε μια ήσυχη μικρή πόλη των ΗΠΑ. Για να βγάλουν το ψωμί τους τρέχοντας σαν γυρολόγοι στα πανηγύρια, ο Λέστερ και η γυναίκα του εγκαταλείπουν τα δύο κορίτσια τους στην φροντίδα μας φτωχής μοναχικής μάνας με έξι παιδιά. Η συμφωνία είναι είκοσι δολάρια την εβδομάδα. Όμως η Γερτρούδη (Κάθριν Κίνερ) είναι φορτωμένη με βάσανα πολλά. Όταν η μεγάλη της κόρη κατηγορεί τη Σίλβια (Έλεν Πέιτζ), η Γερτρούδη ξεσπάει και για να την τιμωρήσει προς παραδειγματισμό αρχίζει να μαστιγώνει. Ύστερα τής σβήνει αποτσίγαρα, ύστερα την αλυσοδένει. Η κόλαση αρχίζει. Γιατί δεν είναι μόνο η Γερτρούδη, είναι και οι συμμαθητές, και η γειτονιά, όλη η πολιτεία που κλείνει μάτια και αυτιά σ΄ αυτόν τον εφιάλτη που είναι τόσο, μα τόσο κοντά.

«Αn american crime»

Αληθινή, εφιαλτική, τραγωδία Ρεσιτάλ ερμηνείας από Κάθριν Κίνερ Ανερχόμενη ταλεντάρα η Έλεν Πέιτζ

ΒΑΘΜΟΙ=7

(οπωσδήποτε)

Πιάσε την καλή

«What happens in Vegas», χαχανητά μέχρι το πέρας. Όσο και να ακούγεται υπερβολικό και εξωφρενικό, το δίδυμο Κάμερον Ντίαζ- Άστον Κούτσερ είναι άπαιχτο και για τους ρόλους τους μοναδικό! Ένα και μοναδικό το κριτήριο για κάθε κωμωδία που θέλει να λέγεται και να είναι κωμική. Το γέλιο και ό,τι βγει. Ε, λοιπόν, γέλασα αβίαστα από την αρχή μέχρι την τελική σκηνή. Η σεναριογράφος Ντέινα Φοξ ξέρει να γράφει με τη γνωστή, άπιαστη και πάντα αποτελεσματική συνταγή. Ο σκηνοθέτης Τομ Βόγκαν διεκπεραιώνει και απλώς ακολουθεί. Δηλαδή, boy meets girl με την εξής λογική. Εκείνος από εδώ, εκείνη από εκεί. Σε κόντρα και εμπόλεμη συνθήκη από την αρχή. Μαζί δεν κάνουμε και χώρια δεν μπορούμε. Ακόμα χειρότερα. Εκείνη (Κάμερον Ντίαζ) οργανωμένη και εργασιομανής. Εκείνος (Άστον Κούτσερ) ορκισμένος εργένης, φανατικός στον ποδόγυρο και απίστευτος χαβαλετζής. Τα ετερόκλητα έλκονται. Όμως μέχρι να συμβεί το γνωστό «αυτοί έζησαν καλά, εμείς στα ίδια και επί τα αυτά», ενδιαμέσως γίνεται της μουρλής!

Με δυο λόγια: Το στόρι μοιάζει με τσόχα, το φλερτ με τζόγο και το σεξ με casino. Α, ρε και να ΄μουν Άστον και τυχαία να έπεφτα στο κρεβάτι με την Κάμερον Ντίαζ. Φίλε άσ΄ το. Όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια. Ο αρραβωνιαστικός τής δίνει τα παπούτσια στο χέρι. Μουρλός ο τύπος.

«Τζακ ποτ στον έρωτα»

Εχθροί, αντίπαλοι, αλλά σύζυγοι χωρίς άλλη επιλογή Ένα εκατομμύριο δολάρια τούς αλλάζουν τη ζωή Κάμερον Ντίαζ, η ξανθιά που σκοτώνει τα ανέκδοτα τα γνωστά Λέικ Μπελ και Ρομπ Κόρντρι εξαιρετικοί

ΒΑΘΜΟΙ=6

(γελωτοθεραπεία καλοκαιρινή)

Έτσι, η Κάμερον για να ξεσκάσει στο Λας Βέγκας με την κολλητή της καταφθάνει. Την ίδια στιγμή και επειδή από τον πατέρα του έχει απολυθεί, ο Άστον με τη φιλάρα του στο ίδιο καζίνο και ό,τι βγει. Τύχη ο τζόγος, τύχη και η συνάντηση η καθοριστική. Διότι αφού περάσουν μια νύχτα μαζί και αφού προηγουμένως μέσα στην τύφλα τους καταλήξουν σε γάμο χωρίς επιστροφή, την άλλη μέρα, τσακωμένοι σαν εχθροί, εκείνη με μια κίνηση που της αλλάζει τη ζωή τού πετάει ένα φραγκοδίφραγκο, εκείνος το πιάνει στον αέρα, το πετάει στον κουλοχέρη και μέχρι να πει κύμινο κτυπάει κόκκινο. Τζακ ποτ, τουτέστιν ένα εκατομμύριο δολάρια στον τυχερό! Ποιανού όμως είναι το λαχείο; Έτσι καταφθάνουν στον δικαστή κι εκείνος τούς βάζει ποινή. Αναγκάζονται σε συνύπαρξη «φυλακής» και σχέδια καταστρώνουν. Από τη μια να συμπεριφέρονται σαν σύζυγοι πιστοί και από την άλλη στα μουλωχτά να βγάζει η Κάμερον τα μάτια του Άστον κι ο Άστον της ξανθιάς τρελής!


Αυτοκαταστροφική Μελίνα

«Δέκα και μισή καλοκαίρι βράδυ» (10: 30 ΡΜ Summer). Μια από τις καταραμένες ιστορίες του Ζυλ Ντασσέν, γυρισμένη σε μοναδικούς αρχιτεκτονικούς και φυσικούς χώρους στην Ισπανία του 1966 μ΄ ένα τρίγωνο δράματος και αμαρτίας. Μελίνα Μερκούρη, Πίτερ Φιντς και Ρόμι Σνάιντερ εντελώς λαχταριστή. Το σενάριο της Μαργκερίτ Ντιράς εντελώς σχηματικό, επομένως η αφήγηση χρειαζόταν σκηνοθέτη γαλλικής, ευρωπαϊκής αισθητικής (Αλέν Ρενέ ας πούμε). Ένα ζευγάρι (Πίτερ Φιντς- Μελίνα Μερκούρη) μαζί με τη μικρή τους κόρη και παρέα με μια φίλη (Ρόμι Σνάιντερ) πέφτουν πάνω σε κατακλυσμιαία βροχή, ενώ την ίδια στιγμή η ισπανική χωροφυλακή ξεσηκώνει το σύμπαν προκειμένου να συλλάβει έναν τύπο που δολοφόνησε τον εραστή της γυναίκας του. Έτσι τα vibes ενεργοποιούν την φαντασία της Μελίνας. Έτσι «βλέπει» τον άντρα της να ξεσκίζει τη φιλενάδα της. Έτσι μέσα στη νύχτα, ψάχνει, βρίσκει και φυγαδεύει τον δολοφόνο σύζυγο. Ταινία χωρισμένη στα δύο. Και τα δύο στη διαπασών. Εξαιρετικές οι ομιχλώδεις σκηνές σιωπής. Περίπου «Περιπέτεια» και Αντονιόνι μέσα σε κλίμα αμερικανικού φιλμ νουάρ του ΄40. Ταυτόχρονα καταστροφικές οι δραματικές σκηνές με τη Μελίνα. Πάνω της λάθος όλα. Αντί να αντιγράψει τη σιωπή της Μόνικα Βίτι, αρπάζεται από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη. Δεν ήμουν παρών, αλλά κόβω τον λαιμό μου, θα ήταν αδύνατον ο Τζούλι να τιθασεύσει τη Μελίνα. Θα είπε «to hell with it» και θα πέταξε την ταινία στα σκουπίδια!

ΒΑΘΜΟΙ=5

(ρετιρέ και υπόγειο μαζί)

Ιστορία που θα σας στοιχειώσει

«Μερανύχτα-μερανύχτα»

Δεκαεννιάχρονη ζωντανή βόμβα στην

Τimes Square Βαθιά, κοφτά, ανθρώπινα Υπόδειγμα ερμηνείας από τη σιωπηλή

Λουίζα Ουίλιαμς Υπόδειγμα σκηνοθεσίας από την Τζούλια Λόκτεφ

ΒΑΘΜΟΙ=7

(the art of silence)

Δεύτερο, μικρό, αλλά λεπτεπίλεπτα επεξεργασμένο διαμαντάκι με τίτλο τρενάκι «Μερανύχτα-μερανύχτα» (Daynightdaynight), καμωμένο από τα επιδέξια χεράκια και το ανήσυχο μυαλό της σαραντάχρονης Ρωσοαμερικανίδας Τζούλιας Λόκτεφ. Γεννημένη πριν από σαράντα χρόνια στο Λένινγκραντ της ΕΣΣΔ και από το 1976 μόνιμα εγκατεστημένη στο Κολοράντο των ΗΠΑ και στο Νew Υork University σπουδαγμένη με πολλές διακρίσεις και περγαμηνές γι΄ αυτό το πρώτο της ταινιάκι, αποτέλεσμα συμπαραγωγής Αμερικής, Γαλλίας, Βελγίου με τέσσερα βραβεία παρακαλώ, από ένα Κάννες, Μόντρεαλ, Σικάγο, Woodstock και Βέλγιο. Και με τρία ατού. Πρωτοφανή για τα σημερινά, μεταμοντέρνα και συντηρητικά δεδομένα. Πρώτο ο εξανθρωπισμός, για να μην πω εξαγνισμός, τρομοκρατών στις ΗΠΑ. Δεύτερο η μινιμαλιστική, ρεαλιστική αισθητική με δάνεια από Ρομπέρ Μπρεσόν και θεματικές επιρροές από το «Ρaradise now» του Παλαιστίνιου Ηany Αbu-Αssad και του 2005. Και τρίτο, η Λουίζα Ουίλιαμς, η πρωταγωνίστριά της, ένα σπάνιο, εξαιρετικό, ερμηνευτικό εργαλείο που σε μια συνθήκη τρόμου και δράσης αντί με φωνή, αυτή από τον ρόλο της καθορισμένη, παίζει μόνο με την σιωπή, το βλέμμα και με το πρόσωπο οδηγεί και καθηλώνει τον θεατή.

Το στόρι τής μιας γραμμής. Μια πάναγνη, αθώα, αποφασισμένη μέχρι τελικής πτώσεως αλλά κατουρημένη από τον τρόμο της κοπέλα, φορτώνει στους ώμους της σακίδιο με εκρηκτικά, με στόχο να ανατιναχτεί στην πολυσύχναστη Τimes Square και να πάρει μαζί της στον τάφο όσους περισσότερους περαστικούς μπορεί.

Όμως ανάμεσα στην πρόθεση και την κατάληξη την οριστική μεσολαβεί μια απίστευτη τελετή. Όλα συντελούνται σε συνθήκες απόλυτης παρανομίας με όλους τους κανόνες της επαναστατικής συνωμοτικότητας. Οι εντελοδόχοι και αρχηγοί, με πρόσωπα σκεπασμένα από κουκούλες για να μην τους βλέπει και τους αναγνωρίσει η μικρή. Η ιεροτελεστία ξεδιπλώνεται με ακρίβεια αριθμητικής μηχανής. Οι διάλογοι τής μιας γραμμής. Με ψίθυρους, χαμηλόφωνο ύφος και δίχως ίχνος προσταγής.

Η δεκαεννιάχρονη ζωντανή βόμβα, με αυτόματη ανταπόκριση, κάθε σημείο της διαδικασίας να το ακολουθεί με θρησκευτική προσήλωση μοναδική. Να πλυθεί, να λουστεί, στις μασχάλες να ξυριστεί, να ντυθεί σα να πηγαίνει σε γαμήλια τελετή. Η νύφη σε σάβανο να τυλιχθεί. Και ταυτόχρονα, κατευθυνόμενη προς τη σφαγή, να ξεροσταλιάζει και να καταναλώνει γλειφιτζούρια όπως κάθε μικρό πλάσμα στα πανηγύρια. Και το ερώτημα είναι γιατί. Ο θεατής μπερδεύεται ανάμεσα στους «κακούς» που συμπεριφέρονται όπως οι «καλοί». Και το μπέρδεμα γίνεται το κεφαλοκλείδωμα μιας βεβαιότητας που λέει πως αυτοί οι κουκουλοφόροι είναι ό,τι χειρότερο προέκυψε από το ανθρώπινο είδος. Πόσο μάλιστα αυτή η αθώα κοπέλα που θα διαπράξει μια ανήκουστη δολοφονική πράξη και στον τάφο τη ζωή της θα πετάξει. Η Τζούλια Λόκτεφ, συνδυάζοντας την επαναληπτικότητα του «Ελέφαντα» του Γκας Βαν Σαντ, την τελετή του «Ρaradise now» και τον μινιμαλισμό από τη «Μικρή ιστορία φόνου» του Κριστόφ Κισλόφσκι, υπογράφει μια ιστορία τρόμου που θα σας στοιχειώσει!


Από την Ισλανδία, στη Βραζιλία και την Κορέα

Χαμός στο ίσωμα. Βγάζουν, σκοτώνουν ταινίες για να γεμίζουν τρύπες. Μερικές απ΄ αυτές αξίζανε καλύτερη τύχη.

«Jar city». Θρίλερ του Ισλανδού Μπαλτάζαρ Κορμακούρ από το μυθιστόρημα «Φορμόλη» του Αρναλντούρ Ιντρίντασον, όπου η δολοφονία ενός ηλικιωμένου οδηγεί έναν δαιμόνιο αλλά συντηρητικό επιθεωρητή μέχρι τα

ΒΑΘΜΟΙ=5

(μόνο ως δεύτερη επιλογή)

άδυτα της γενετικής. Καλοφτιαγμένο, συγκροτημένο, καλοπαιγμένο αλλά δαιδαλώδες, μπερδεμένο και μπουκωμένο «Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα παντρεύονται» (Ο casamento de Romeu e Julieta). Κωμωδία του Βραζιλιάνου Μπρούνο Μπαρέτο όπου η καρδιά και το αίσθημα μετατρέπονται σε κλωτσοσκούφι και ποδοσφαιρική, εμπόλεμη συνθήκη. Εκείνος

ΒΑΘΜΟΙ=6

(γκοοοολ!)

φανατικός της Κορίνθια. Εκείνη της Παλμέιρας. Ωραία, λέει εκείνος. Τι να κάνω, θα παραστήσω στον πατέρα σου τον Παναθηναϊκάκια. Λάθος. Διότι ο πατέρας- αξιοσέβαστος δικηγόρος με καράφλα και προγούλι- όχι μόνο είναι φανατικός αλλά και σύμβουλος της ομάδας του τρελός. Και όταν μαθαίνει την αλήθεια, μουρλαίνεται από πίκρα. Ο Μπαρέτο οδηγεί τα πράγματα στα άκρα. Εξωφρενικές καταστάσεις. Η μούρλια του φανατισμού, πηγή γέλιου τρελού. Α, ξέχασα. Να το δουν άπαντες παραγωγοί, σεναριογράφοι, σκηνοθέτες μπας και αντιληφθούν πως ακόμα και το καφενείο χρειάζεται τον Γερμανό του!

«Δεσμοί αγάπης» (Family ties). Του Νοτιοκορεάτη Κιμ Τάι Γιάνγκ, που κέρδισε Χρυσό Αλέξανδρο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Οικογενειακές ιστορίες με πέντε γυναίκες που ψάχνουν σύντροφο και αγάπη. Επίπεδη σκηνοθεσία, επαναλαμβανόμενη διαδικασία.

ΒΑΘΜΟΙ=5

(ναι μεν, αλλά)