Ποιος φοβάται τις Ελληνίδες μάνατζερ

Η εικόνα μιας γυναίκας στην κορυφή μιας μεγάλης επιχείρησης μπορεί τη δεκαετία του ΄60 να έμοιαζε εξωπραγματική.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η Τζένη Καρέζη στην ελληνική ταινία «Δεσποινίς Διευθυντής» που ως διευθύντρια σε τεχνικό γραφείο άφηνε με… ανοιχτό το στόμα όλους τους άνδρες συναδέλφους της.

Σήμερα, η εικόνα μιας γυναίκας στο διευθυντικό γραφείο δεν φαίνεται και τόσο παράξενη. Ωστόσο, και πάλι στις εταιρείες και τις επιχειρήσεις οι γυναίκες πρόεδροι και διευθύντριες είναι μειονότητα. Η αριθμητική διαφορά μεταξύ γυναικών και ανδρών σε νευραλγικές θέσεις όχι μόνο δεν μειώνεται, αλλά τα τελευταία χρόνια παραμένει σταθερή.

Όπως προκύπτει από έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2006 μόλις 7% των Ελληνίδων εργαζομένων ήταν μέλη στο διοικητικό συμβούλιο των 50 μεγαλύτερων επιχειρήσεων της χώρας, ενώ το «ανδρικό» ποσοστό έφτανε το 16%. Ακόμη και στις μικρότερες εταιρείες, μόλις 6,5% των Ελληνίδων εργαζομένων κατέχει ανώτερη θέση, ενώ σχεδόν διπλάσιο είναι το ποσοστό των ανδρών (12%). Παράλληλα, λιγότεροι από 3 στους 10 διευθυντές είναι γένους θηλυκού. Ενδεικτικό πάντως είναι ότι η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη από την προηγούμενη ευρωπαϊκή έρευνα το 2000, όταν τα ποσοστά ήταν ίδια.

Οι προκαταλήψεις
«Αυτή η στασιμότητα εξηγείται από τις εδραιωμένες πεποιθήσεις και προκαταλήψεις που αναπαράγει η κοινωνία μας», τονίζει ο κοινωνιολόγος Χαράλαμπος Στέρτσος. Αυτό συμβαίνει, όπως λέει, για έναν επιπλέον λόγο: το «αδύνατο» σημείο που λέγεται μητρότητα. «Η γυναίκα έχει δρόμο ακόμη για να κατακτήσει πολλά, ωστόσο αυτό θα γίνει μόνο με αγώνες και με την υιοθέτηση πιο προχωρημένων και προοδευτικών απόψεων από πολλούς».

Γυναίκες από διάφορους επαγγελματικούς χώρους που κατάφεραν να σπάσουν το ανδρικό μονοπώλιο στις υψηλότερες επαγγελματικές βαθμίδες μιλούν στα «ΝΕΑ» και επισημαίνουν ότι ο δρόμος προς την κορυφή δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Συμβουλεύουν μάλιστα τα νέα κορίτσια που μπαίνουν στην αγορά εργασίας να έχουν στόχους και να είναι οπλισμένα με κουράγιο και υπομονή.


«Διαπρέπουμε μόνο ατομικά…»

«ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ της δεκαετίας του ΄80 ξεκίνησα με την ίδρυση της Ιnfo-Quest ως βασική μέτοχος, σε μια αγορά ουσιαστικά ανύπαρκτη στην αρχή, μαζί με δεκάδες άλλους νέους αποφοίτους πανεπιστημίων, ιδίως του εξωτερικού, που πίστεψαν στο ίδιο όραμα της ηλεκτρονικής επανάστασης», επισημαίνει η κ. Κουτσουρέλη. «Η εξέλιξη και η άνοδος της εταιρείας ήρθε με τον καιρό, ως αποτέλεσμα μεγάλης προσπάθειας και σωστών επιλογών». Και μπορεί, όπως προσθέτει, ο χώρος των νέων τεχνολογιών και των υπολογιστών να είναι ως επί το πλείστον ανδροκρατούμενος, αρκετές όμως είναι οι γυναίκες που έχουν διαπρέψει. «Είναι κάτι αντίστοιχο με τον χώρο της μαγειρικής: οι γυναίκες διαπρέπουν σε ατομικό επίπεδο, σε αντίθεση με την επαγγελματική καριέρα όπου οι περισσότεροι σεφ είναι άνδρες».
«Δούλευα 12ωρα επί 20 χρόνια»

ΞΕΚΙΝΗΣΕ από απλή κειμενογράφος και κάνοντας, όπως λέει, πολλή… ορθοπεταλιά, η Εριέττα Μαυρουδή είναι σήμερα στη θέση της αντιπροέδρου μιας από τις μεγαλύτερες διαφημιστικές εταιρείες στην Ελλάδα. «Η μετάβαση από τη μια θέση στην άλλη δεν έγινε άμεσα. Χρειάστηκε να περάσουν περίπου 20 ολόκληρα χρόνια», τονίζει. Η διαφήμιση, όπως συμπληρώνει, είναι ένας χώρος όπου η έννοια του ωραρίου δεν υφίσταται. «Δουλεύω κατά μέσο όρο 12 ώρες ημερησίως. Πιστεύω μάλιστα ότι η μη τήρηση του οκταώρου είναι αυτό που φοβίζει τις νέες κοπέλες και δεν τολμούν να κάνουν το επόμενο βήμα στην ιεραρχία». Οι ευθύνες βέβαια της… προεδρικής καρέκλας είναι μεγάλες. «Πρώτα απ΄ όλα πρέπει να είσαι ή να δείχνεις σταθερή και ψύχραιμη για να μην πανικοβάλλεις και όσους βρίσκονται κάτω από εσένα. Πριν μπω στο γραφείο παίρνω αναπνοές για να… βουτήξω στα βαθιά. Γι΄ αυτό και όσες γυναίκες θέλουν να φτάσουν ψηλά πρέπει να είναι φιλόδοξες, συγκεντρωμένες στον στόχο τους και κυρίως να αγαπούν αυτό που κάνουν».


«Έδινα συνέχεια “εξετάσεις” για την αξία μου»

ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΩΤΗ και μοναδική γυναίκα παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας. Πριν από 20 χρόνια, όταν η Βικτώρια Αλεξανδράτου έλεγε ότι θα ασχοληθεί με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ελλάδα, οι περισσότεροι δεν την έπαιρναν στα σοβαρά. «Άλλωστε, όταν μιλά κανείς για κάτι καινούργιο και πρωτότυπο, το πρώτο που εισπράττει είναι χλευασμός», λέει.

Το όραμα
Ήδη από τα φοιτητικά της χρόνια στη Γερμανία είχε το όραμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. «Ακόμη και οι καθηγητές μου στο πανεπιστήμιο δεν συμμερίζονταν την καινοτόμο ιδέα, που ήταν προχωρημένη ακόμη και για τη Γερμανία. Τελικά, το όνειρό μου έγινε πραγματικότητα 10 χρόνια μετά. Το 1998 ίδρυσα την εταιρεία και τώρα έχουμε κατασκευάσει και διαθέσει δύο αιολικά πάρκα, στην Εύβοια και την Κρήτη, με ισχύ 7 ΜW, ενώ βρίσκονται υπό κατασκευή και ανάπτυξη άλλα 40 ΜW».

Η πορεία προς την «πράσινη» κορυφή δεν ήταν καθόλου εύκολη. «Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν ήταν άλλο από τον αγώνα που έκανα για να αποδείξω ότι αξίζω και ότι έχω τις γνώσεις για να κάνω κάτι τέτοιο. Μιλούσα για δουλειά με ανθρώπους και μόλις η κουβέντα μας τελείωνε, μου έλεγαν: “Εντάξει, αλλά ποιος είναι ο υπεύθυνος;”». Στόχο, σοβαρότητα, συνέπεια και πάνω απ΄ όλα υπομονή λέει ότι πρέπει να έχουν, «όσες γυναίκες θέλουν να ανέβουν τα σκαλιά της επαγγελματικής ιεραρχίας».


«Στην αρχή υπέγραφα σαν άνδρας»

Ο ΚΟΣΜΟΣ των εξαγωγών και του εμπορίου μπήκε αρκετά νωρίς στη ζωή της Χριστίνας Σακελλαρίδη. Μάλιστα η πρώτη της δουλειά ως εξαγωγέας ήταν τα υφαντά.

«Έψαχνα να βρω τι είναι αυτό που θα μπορούσαμε ως χώρα να εξάγουμε. Εκείνη την περίοδο ιδιαίτερα δημοφιλείς ήταν οι φούστες. Άρχισα να δειγματίζω σε καταστήματα του Παρισιού. Ήρθε η πρώτη παραγγελία, από μεγάλο μάλιστα παριζιάνικο πολυκατάστημα», σημειώνει. Η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεχίστηκε, ενώ έφερε και γνωστή αγγλική αλυσίδα ενδυμάτων στην Ελλάδα.

Ο χώρος ωστόσο, όπως επισημαίνει, δεν ήταν καθόλου εύκολος. «Τα πρώτα χρόνια, στις συναλλαγές μου με τους ξένους πελάτες υπέγραφα ως Sakellaridis για να νομίζουν ότι είμαι άνδρας, γιατί έδειχναν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη σε αυτούς. Όταν με επισκέπτονταν στην εταιρεία ζητούσαν να δουν τον κ. Σακελλαρίδη».

Πολλές φορές οι άνδρες στο επαγγελματικό περιβάλλον της πίστευαν ότι δεν μπορούσε να είναι και πολύ υπολογίσιμη επιχειρηματική αντίπαλος, όπως λέει. Πάντως, συμβουλεύει τις γυναίκες που βρίσκονται ακόμη στα πρώτα σκαλοπάτια της επαγγελματικής καριέρας τους να μη διστάζουν να διεκδικούν θέσεις, «έστω και σε κάστρα παραδοσιακά ανδρικά».


«Είχα τρία κακά: ξένη, νέα και γυναίκα»

ΑΦΟΥ ΤΕΛΕΙΩΣΕ τις σπουδές της στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, η Σούλα Έβανς έφυγε για μεταπτυχιακό στην Αγγλία. «Η καριέρα μου ξεκίνησε ως ακαδημαϊκού και ερευνήτριας, ενώ ακολούθησε η πορεία μου ως συμβούλου μάρκετινγκ εταιρειών», λέει.

Η επαγγελματική επιλογή της ως συμβούλου στον αγγλικό οργανισμό τηλεπικοινωνιών και μετέπειτα στον αντίστοιχο ιρλανδικό, ήταν οι θέσεις που της άνοιξαν τις πόρτες στα τέλη του 2002 και στην Ελλάδα: γενική διευθύντρια εταιρικών και οικιακών πελατών του ΟΤΕ.

«Η πρώτη γυναίκα στη θέση του γενικού διευθυντή στην ιστορία του Οργανισμού. Πριν από μερικούς μήνες μάλιστα, πήρα τη θέση της συμβούλου διοίκησης».

Καχυποψία
«Όταν δούλευα στο εξωτερικό είχα και τα τρία κακά: ξένη, γυναίκα και νέα. Ένιωσα την καχυποψία, ενώ δεν ήταν λίγα και τα σεξιστικά σχόλια από άνδρες συναδέλφους. Ωστόσο, αγαπούσα πολύ τη δουλειά μου για να μείνω στις αρνητικές στιγμές», λέει η κ. Έβανς.

Ο χώρος των τηλεπικοινωνιών είναι, όπως υποστηρίζει, από τους πιο ανδροκρατούμενους. «Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν κάνει για το γυναικείο φύλο». Μία είναι η συμβουλή που δίνει στα νέα κορίτσια: «Να μη φοβηθούν τη γυάλινη οροφή και να είναι ο εαυτός τους».