Χρήμα / Αγορά

Στοιχήματα με υψηλό ρίσκο στο ντιλ του ΟΤΕ

Στοίχημα με μεγάλο ρίσκο βάζει η κυβέρνηση στο υπό εξέλιξη ντιλ με την Deutsche Τelekom για τον έλεγχο του ΟΤΕ. Έχοντας η ίδια ανοίξει την κερκόπορτα για την ανεξέλεγκτη είσοδο ιδιωτών στον ΟΤΕ μόλις πριν από δύο χρόνια, προχωρά στη σύναψη της συμφωνίας χωρίς να δίνει μια ξεκάθαρη εικόνα για τα οφέλη που προσδοκά να αποκομίσει ο ελληνικός οργανισμός. Η κυβερνητική στάση, μάλιστα, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την τακτική των Γερμανών, οι οποίοι φρόντισαν να εξηγήσουν αναλυτικά και δημοσίως τους λόγους που τους οδήγησαν στη συγκεκριμένη συμφωνία και τα οφέλη που προσδοκούν. Αντίθετα, για την ελληνική πλευρά το μεγαλύτερο ντιλ αποκρατικοποίησης της ελληνικής οικονομίας συνοδεύεται από αμφιλεγόμενα επιχειρήματα και αβέβαια αποτελέσματα. Εξέλιξη που παίρνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις με δεδομένο το γεγονός ότι ο ελληνικός οργανισμός διαθέτει επενδύσεις και υποδομές, ικανές να του εξασφαλίσουν αυτόνομη ανάπτυξη, ώστε να αναδειχθεί σε ισχυρό περιφερειακό παίκτη. Αυτό τουλάχιστον έχουν επισημάνει πολλοί Ευρωπαίοι αναλυτές.

Τα επιχειρήματα για την πώληση
Κατ΄ αρχάς, η κυβέρνηση εμφανίζει την απόφασή της να εντάξει τον ΟΤΕ σε έναν ευρωπαϊκό κολοσσό ως ασπίδα για την προστασία του οργανισμού από επιθετικές εξαγορές ιδιωτικών κεφαλαίων. Σε αυτά όμως άνοιξε την πόρτα η ίδια, καταργώντας σειρά ασφαλιστικών δικλίδων μέσω νομοθετικών ρυθμίσεων. Η σημαντική μείωση της συμμετοχής του Δημοσίου στο μετοχικό κεφάλαιο του οργανισμού, στην οποία προχώρησε την προηγούμενη τριετία, οδήγησε στην είσοδο της ΜΙG του ομίλου Μarfin στο μετοχικό του κεφάλαιο και κατέστησε τον ΟΤΕ ευάλωτο σε παρόμοιες κινήσεις. Με την πρόσδεσή του στο άρμα των Γερμανών, η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι θωρακίζεται το Δημόσιο απέναντι σε μια πιθανή δυσάρεστη εξέλιξη. Αποσιωπεί όμως την εναλλακτική λύση, που θέλει τη θωράκιση του ΟΤΕ να προέρχεται από το ίδιο το Δημόσιο μέσω αύξησης της συμμετοχής του. Πρόκειται για ζήτημα που έχει προκαλέσει την έντονη αντιπαράθεση κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ καταγγέλλει κυβερνητικά στελέχη ότι προσπαθούν να αντιστρέψουν την πραγματικότητα. Από την πλευρά της η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό μετοχών του ΟΤΕ (65%) πουλήθηκε επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και πως η ίδια απλώς εκχωρεί τώρα μόλις το 3%. Ωστόσο, μέχρι πριν από δύο χρόνια το Δημόσιο είχε τον πλήρη έλεγχο του ΟΤΕ, παρ΄ ότι μέσα από τέσσερις διαδοχικές μετοχοποιήσεις μπήκαν στα ταμεία του ποσά άνω των 7,5 δισ. ευρώ.

Δεύτερον, στα επιχειρήματα υπέρ της συμφωνίας, παράγοντες της αγοράς τοποθετούν τη δυνατότητα που αποκτά ο ΟΤΕ να ανοιχτεί σε διαφορετικά συστήματα, πιο δοκιμασμένες διαδικασίες και τεχνογνωσία με θετικά αποτελέσματα στις εσωτερικές λειτουργίες του, αλλά και στο κυνήγι των τεχνολογικών εξελίξεων. Η Deutsche Τelekom θα μπορούσε να ανοίξει παράθυρα ανάπτυξης για τον ελληνικό οργανισμό, όπως στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας όπου υστερεί, υποστηρίζουν. Όμως ο ΟΤΕ και ειδικότερα η Cosmote έχει αποδείξει ότι παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις ακόμη και στην περίπτωση της τεχνολογίας της ΙΡΤV. Μάλιστα, ειδικοί επισημαίνουν χαρακτηριστικά ότι η Cosmote δεν έχει τίποτα να ζηλέψει ακόμη και από τους κολοσσούς κινητής τηλεφωνίας.

Τρίτον, ο ΟΤΕ «ακουμπώντας στο μεγάλο σύστημα των Γερμανών», όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν υποστηρικτές του ντιλ, θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί το πανευρωπαϊκό δίκτυό τους αναπτύσσοντας περαιτέρω την παρουσία του στα Βαλκάνια και διεισδύοντας σε αγορές της Κεντρικής Ευρώπης, όπου οι Γερμανοί έχουν αποκτήσει ισχυρή παρουσία. Όμως, μια τέτοια προοπτική περνά κατ΄ αρχήν από τις προθέσεις των Γερμανών. Θα στοχεύουν οι κινήσεις τους προς τη μεγέθυνση του ΟΤΕ; Ή μέσω του ΟΤΕ, των θυγατρικών του και της συμμετοχής του σε βαλκανικές εταιρείες θα επιδιώξουν απλώς και μόνο την ενίσχυση της γερμανικής θέσης, συρρικνώνοντας τελικώς τον ελληνικό οργανισμό; Εξέλιξη που ενδεχομένως να μη διασφαλίζε Τέταρτον, ο ελληνικός οργανισμός θα μπορούσε να επεκτείνει τις εμπορικές και επιχειρηματικές δραστηριότητές του. Ένα παράδειγμα αποτελεί ο κλάδος όπου δραστηριοποιείται η Τ-Systems, ο πυλώνας της γερμανικής εταιρείας στον τομέα των υπηρεσιών προς επιχειρήσεις. Έχοντας συνάψει συμφωνίες ακόμα και με εταιρείες-κολοσσούς- όπως είναι η Shell- διαθέτει μεγάλη τεχνογνωσία σε τέτοιες υπηρεσίες. Η πρόσβαση του ΟΤΕ σε τέτοιους πελάτες θα μπορούσε να λειτουργήσει θετικά για τον οργανισμό, επισημαίνουν υποστηρικτές του ντιλ. Ωστόσο, συμπληρώνουν ότι σε κάθε περίπτωση «θα πρέπει να κρατάμε μικρό καλάθι» και να περιμένουμε ότι οι όποιες αλλαγές θα γίνουν αργά και σταδιακά και υπό την προϋπόθεση ότι η γερμανική εταιρεία θα δρα από κοινού με τον ΟΤΕ.

Τ α οφέλη των Γερμανών
Από την πλευρά της η Deutsche Τelekom διεκδικεί και μέσω του ΟΤΕ δυναμική θέση στο γαϊτανάκι των εξαγορών, που ξετυλίγεται και πάλι επιθετικά στις ευρωπαϊκές τηλεπικοινωνίες. Είναι αυτή, άλλωστε, που ξεκίνησε τον νέο γύρο εξαγορών με τη συμφωνία εξαγοράς του 20% του ελληνικού οργανισμού από την ΜΙG και κατατάσσεται από Ευρωπαίους αναλυτές στη «χρυσή» τετράδα που θα κυριαρχήσει στις ευρωπαϊκές τηλεπικοινωνίες. Έχοντας μειώσει αισθητά τον δανεισμό του τα τελευταία χρόνια και παρ΄ ότι είναι υπόλογος σε μια πρωτοφανή για τα γερμανικά χρονικά δίκη, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως «η δίκη του αιώνα» (16.000 μέτοχοι του ομίλου ζητούν με αγωγές αποζημιώσεις 80 εκατ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι εξαπατήθηκαν αγοράζοντας μετοχές της εταιρείας το 2000, οι οποίες υπέστησαν μεγάλες απώλειες στη συνέχεια), ο γερμανικός κολοσσός έχει θέσει στο επίκεντρο της πολιτικής του τις επενδύσεις σε χώρες εκτός Γερμανίας. Ο ΟΤΕ «ταιριάζει γάντι», σύμφωνα με τον επικεφαλής κ. Ρενέ Όμπερμαν, στη στρατηγική ανάπτυξής του. Διότι τόσο η Ελλάδα όσο και οι ανατολικοευρωπαϊκές χώρες αποτελούν «στρατηγικά σημαντικές αγορές» για τη γερμανική εταιρεία και συμπληρώνουν τον επενδυτικό χάρτη της στην Ευρώπη.


Το χρονικό της… αποχώρησης του Δημοσίου από τον ΟΤΕ

Oι μετοχοποιήσεις του ΟΤΕ άρχισαν το 1996, τρία χρόνια μετά την πρώτη απόπειρα της κυβέρνησης του Κ. Μητσοτάκη να πωλήσει απευθείας το 35% (!) σε ιδιώτες, έναντι μόλις 450 εκατ. δολαρίων! Η απόφαση αυτή ματαιώθηκε μετά την έντονη αντίδραση της αντιπολίτευσης και των συνδικάτων. Η τελευταία μετοχοποίηση επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ έγινε το 1999, ενώ έως το 2002 διατέθηκαν μετοχές του ΟΤΕ σε θεσμικούς επενδυτές είτε μέσω ομολόγων είτε μέσω ανοίγματος βιβλίων προσφορών. Σημειώνεται ότι το ΠΑΣΟΚ ως κυβέρνηση, το 2000, μετά και την τέταρτη μετοχοποίηση του ΟΤΕ είχε διασφαλίσει με τον νόμο 2843/2000 ότι «σε κάθε περίπτωση το Ελληνικό Δημόσιο θα διατηρεί τουλάχιστον το 1/3 (33,3%) του μετοχικού κεφαλαίου του οργανισμού». Πολύ νωρίτερα- πριν από την πρώτη μετοχοποίηση του ΟΤΕ- με τον νόμο 2257/94 είχε τεθεί ως ανώτερο πλαφόν για τη συμμετοχή ιδιωτών στον οργανισμό το 5%. Η ρύθμιση αυτή προέβλεπε συγκεκριμένα ότι «σε περίπτωση που η συμμετοχή στον ΟΤΕ άλλου μετόχου- πλην του Δημοσίου- υπερβαίνει το 5%, τότε ο μέτοχος αυτός δεν θα έχει δικαίωμα παράστασης και ψήφου στη Γενική Συνέλευση των μετόχων, πέραν του 5%». Έτσι, το 2004, το ΠΑΣΟΚ παρέδωσε στη Ν.Δ. τον ΟΤΕ με τη συμμετοχή του Δημοσίου σε αυτόν στο 34,66%, με θετική οικονομική πορεία και με τις προαναφερθείσες ασφαλιστικές δικλίδες σε πλήρη ισχύ. Εξάλλου, την ίδια χρονιά επρόκειτο να επιστρέψει στο Δημόσιο ποσοστό μετοχών ύψους 13,84% (από τη λήξη ομολογιακών δανείων), κάτι που τελικά συνέβη τον Αύγουστο του 2004, οπότε η συμμετοχή του Δημοσίου στον οργανισμό ανέβηκε ξανά στο 48,60%.

Το 2005 ο υπουργός Οικονομίας Γ. Αλογοσκούφης διέθεσε ποσοστό 10% του ΟΤΕ σε επιλεγμένους θεσμικούς επενδυτές, οπότε η συμμετοχή του Δημοσίου στον οργανισμό μειώθηκε στο 38,60%. Έναν χρόνο αργότερα ο κ. Αλογοσκούφης με νομοθετικές πράξεις κατήργησε όλες τις θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες που υπήρχαν για τον ΟΤΕ, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο «για τη σημερινή εκποίησή του, με αδιαφανή τρόπο και εις βάρος των συμφερόντων του Δημοσίου», όπως καταγγέλλει η αντιπολίτευση. Συγκεκριμένα, το 2006 με τον νόμο 3522 καταργήθηκαν οι δύο προστατευτικές διατάξεις για τον ΟΤΕ που είχε θεσπίσει το ΠΑΣΟΚ, ενώ το 2007 ο κ. Αλογοσκούφης μείωσε τη συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στο μετοχικό κεφάλαιο του οργανισμού στο 28%.

Έτσι, άνοιξε ο δρόμος για την ΜΙG που από το περασμένο καλοκαίρι άρχισε να συγκεντρώνει μετοχές, ξεπερνώντας αρχικά το 5%, δεδομένου ότι το αντίστοιχο πλαφόν που είχε τεθεί επί ΠΑΣΟΚ είχε πλέον καταργηθεί. Η κυβέρνηση που μέχρι τότε έδειχνε ότι βρισκόταν σε στάση αναμονής, μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο ψήφισε διάταξη καθορίζοντας ως ανώτερο πλαφόν για τους ιδιώτες το 20% (τέσσερις μήνες νωρίτερα είχε καταργήσει το πλαφόν του 5%). ● Με τη δήλωση ότι «ο Πρωθυπουργός θα ενημερώσει τη Βουλή εάν επιτευχθεί η συμφωνία του ΟΤΕ με την Deutsche Τelekom, καθώς οι συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη», ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης, χθες στη Βουλή, επιχείρησε να καλύψει τον κ. Κ. Καραμανλή, ο οποίος δεν απάντησε σε σχετική ερώτηση του επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ Αλέκου Αλαβάνου κατά την καθιερωμένη Ώρα του Πρωθυπουργού. Πάντως, ανώτερη πηγή του υπουργείου διευκρίνιζε ότι «αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, θα είναι έκπληξη πρώτου μεγέθους».



  Φόρος στα χρηματιστήρια υπέρ των φτωχών

Στη Βέρνη, την περασμένη εβδομάδα, ο ΟΗΕ και η Παγκόσμια Τράπεζα συμφώνησαν «… στη δημιουργία ομάδας έκτακτης δράσης για να αντιμετωπιστεί η παγκόσμια επισιτιστική κρίση»!!! Στη συνάντηση αυτή επανήλθαν τα μεγάλα ζητήματα της ανάγκης οργάνωσης και ενίσχυσης των αγροτικών πολιτικών στις αναπτυσσόμενες χώρες, ώστε να ανταποκριθούμε στην αύξηση της ζήτησης τροφίμων κατά 50% ώς το 2030. Ο Μπάνγκι Μουν απηύθυνε έκκληση για άμεση συλλογή 2,5 δισ. δολαρίων ώστε να αποτραπούν άμεσες εκρήξεις σε 37 χώρες.

Το 2002 οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και οι πλουσιότερες χώρες του κόσμου συμφώνησαν και δεσμεύτηκαν να δίνουν στο εξής τουλάχιστον το 0,7% του ΑΕΠ τους για να βοηθήσουν τις πλέον φτωχές χώρες. Δυστυχώς η βοήθεια αυτή, αντί να αυξηθεί, μειώνεται συνεχώς, ενώ ιδιαίτερα για τα θέματα του αγροτικού τομέα η βοήθεια είναι στο μισό απ΄ ό,τι ήταν τη δεκαετία του ΄80.

Η εξαθλίωση, η φτώχεια οδηγούν σε συγκρούσεις, σε τεράστια μεταναστευτικά ρεύματα, αλλά και σε τρομοκρατία. Απαιτείται μία νέα αρχιτεκτονική στο παγκόσμιο οικονομικό οικοδόμημα. Απαιτούνται θεσμοί, κανόνες και μια πολυμερής οικουμενική συμφωνία, η οποία θα βάζει φρένο στη διεθνή κερδοσκοπία και θα θέτει υγιείς βάσεις ανάπτυξης σ΄ αυτούς που δεν έχουν και δεν μπορούν.

Η πρόταση του νομπελίστα Τόμπιν
Ένα από τα βήματα που θα μπορούσαν να έχουν συγκεκριμένο αποτέλεσμα είναι η παλαιότερη πρόταση του οικονομολόγου νομπελίστα Τόμπιν. Η πρόταση αφορά τη φορολόγηση της κυκλοφορίας του κεφαλαίου σε όλες τις χώρες με σκοπό να συνδέονται περισσότερο και πιο μακροπρόθεσμα οι επενδυτές με τις επενδύσεις τους. Δηλαδή να ενισχύεται η μακροχρόνια επένδυση ως μέσον εναντίον της βραχυχρόνιας κερδοσκοπίας. Ο Τόμπιν αποσκοπούσε αρχικά στην επιβράδυνση της κερδοσκοπίας και όχι στη συγκέντρωση φορολογικών εσόδων. Αλλά για τις σημερινές ανάγκες και με τον εμπλουτισμό της πρότασης από ομάδες οικονομολόγων, φαίνεται πως οι πόροι μπορούν να καταλήγουν στην ανάπτυξη των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, στην καταπολέμηση της φτώχειας για «της γης τους κολασμένους».

Σύμφωνα με μετριοπαθείς εκτιμήσεις (διεθνής μελέτη του 2001), ένας φόρος τύπου Τόμπιν σε ποσοστό 0,1% επιβαλλόμενος στις μετατροπές εθνικών νομισμάτων (συναλλαγματικές πράξεις) ακόμη και με τις περιοριστικές υποθέσεις ότι (α) οι διεθνείς συναλλαγματικές πράξεις μειώνονται στο μισό, (β) το 20% εξαιρείται της φορολόγησης και (γ) το 20% αποφεύγει τη φορολογία, θα συγκέντρωνε εισόδημα πλέον των 50 δισ. δολαρίων ετησίως. Το ποσό αυτό είναι υπερδιπλάσιο του ποσού που δαπανάται σε σταθεροποιητικά προγράμματα ανάπτυξης και ανθρωπιστικής βοήθειας, σε ειρηνευτικές υπηρεσίες και λοιπές δραστηριότητες του ΟΗΕ και των Οργανισμών του. Πενήντα δισ. δολάρια είναι ποσό 20πλάσιο απ΄ αυτό που έχει θέσει ως άμεσο στόχο ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ! Διαχειριστικά προβλήματα
Ο φόρος Τόμπιν στον βαθμό που μπορεί να περιορίσει- προφανώς δεν θα εξαλείψει- την κερδοσκοπία και την αστάθεια των εθνικών νομισμάτων (που οφείλεται στην κερδοσκοπία) θα έχει θετικό αποτέλεσμα για την πραγματική οικονομία πολλών χωρών. Θα αποτελεί ένα επιπλέον, μικρό, κόστος για τους κάθε μορφής επενδυτές και θα επηρεάσει ελάχιστα τη διεθνή κυκλοφορία του κεφαλαίου για παραγωγικές επενδύσεις. Ωστόσο, το κυριότερο πλεονέκτημά του είναι ότι έστω και ένα μικρό ποσοστό φόρου δίνει τη δυνατότητα συγκέντρωσης υψηλών ποσών, ικανών να χρηματοδοτήσουν αξιόλογα προγράμματα οικονομικής σταθεροποίησης, και κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες να υποστηρίξουν προγράμματα εκπαίδευσης και αγροτικής ανάπτυξης στις πλέον φτωχές χώρες.

Τα διαχειριστικά θέματα που θα ανακύψουν είναι τεράστια, πλην όμως αντιμετωπίσιμα. Ένα σχήμα που έχει προταθεί είναι το 50% να παρακρατείται από τις κυβερνήσεις που το συγκεντρώνουν και το υπόλοιπο 50% να αποδίδεται σε διεθνείς οργανισμούς όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Παγκόσμια Τράπεζα και τον ΟΗΕ. Επίσης, μπορούν να εξεταστούν και πρακτικά θέματα εξαιρέσεων (όπως η απαλλαγή συναλλαγών εθνικών κυβερνήσεων, κεντρικών τραπεζών, διεθνών οργανισμών ή συναλλαγών μικρού ύψους έως π.χ. 10.000 ευρώ).

Είναι σημαντικό ότι στην Ευρώπη- έστω και άτυπα- το θέμα μπήκε στην ευρωπαϊκή ατζέντα κατά τη διάρκεια της βελγικής προεδρίας το 2000. Η γερμανική και η γαλλική κυβέρνηση συνέστησαν τότε ομάδα εμπειρογνωμόνων για να προχωρήσει σε προτάσεις. Όμως η αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης στις παραπάνω χώρες πάγωσε το θέμα.

Το θέμα ενός φόρου τύπου Τόμπιν είναι κατ΄ εξοχήν πολιτικό. Πρέπει να τεθεί και πάλι στη διεθνή πολιτική ατζέντα στους «G8», στον ΟΗΕ, στο Μπρέτον Γουντς, δηλαδή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και στην Παγκόσμια Τράπεζα.

Νέα αρχιτεκτονική
Πριν από 40 χρόνια κανείς δεν πίστευε στο κοινό νόμισμα της Ευρώπης και κανείς δεν προέβλεπε τον τρόπο και τους ρυθμούς ανάπτυξης στην Κίνα. Μπορούμε να ισχυρισθούμε ότι με συγκεκριμένα βήματα είναι δυνατή μια νέα αρχιτεκτονική του διεθνούς οικονομικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος που θα οδηγούσε σε ρύθμιση της παγκοσμιοποίησης, σε μείωση των ανισοτήτων, άρα της φτώχειας, της απελπισίας, της πείνας. Η πρόταση είναι πολύπλοκη και δύσκολη, αλλά όχι αδύνατη.

Οι αλλαγές ξεκινούν πάντα από ιδέες, που αρχικά στηρίζουν λίγοι. Σήμερα, με το Διαδίκτυο και την ευχέρεια στις επικοινωνίες, μπορούν εύκολα να γίνουν πολλοί. Είναι παρήγορο ότι σε όλον τον κόσμο διανοούμενοι, τεχνοκράτες και πολιτικοί πιέζουν για ένα νέο σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης. Γενικόλογες αναλύσεις, κατάθεση συμπαράστασης και αφορισμοί χαϊδεύουν αυτιά, αλλά δεν λύνουν κανένα πρόβλημα.


Ευκαιρίες και παγίδες στην εποχή του φθηνού δολαρίου

Σημαντικές ευκαιρίες αλλά και μεγάλες παγίδες για καταναλωτές, επενδυτές και δανειολήπτες δημιουργεί η ξέφρενη κούρσα του ευρώ έναντι του δολαρίου που έχει ανατρέψει τις ισορροπίες στην παγκόσμια οικονομία. Η εποχή του φθηνού δολαρίου είναι η νέα πραγματικότητα, καθώς η ισοτιμία του αμερικανικού νομίσματος βρίσκεται τους τελευταίους μήνες σε ιστορικά χαμηλά, φλερτάροντας με το 1,60 και κανείς αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να προβλέψει πόσο θα διαρκέσει αυτή η πορεία του. Η ύφεση στην οποία βρίσκεται η αμερικανική οικονομία, το διαρκώς διευρυνόμενο έλλειμμα της μεγαλύτερης οικονομίας του πλανήτη, αλλά και οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ, εν όψει και των εκλογών του Νοεμβρίου, συντηρούν την αστάθεια στις ισοτιμίες και κατ΄ επέκταση τις συνθήκες που προκάλεσαν την κούρσα του ενιαίου νομίσματος. Στο μισό τα επιτόκια στις ΗΠΑ
Την ίδια στιγμή, οι συνεχόμενες μειώσεις των επιτοκίων του αμερικανικού νομίσματος από την Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ δίνουν σαφές σήμα ότι η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου θα παραμείνει κοντά στα σημερινά επίπεδα τουλάχιστον για κάποιους μήνες.

Αυτή τη στιγμή το βασικό επιτόκιο του ευρώ – στο 4%- είναι διπλάσιο από αυτό του δολαρίου. Παράλληλα οι διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν αποκλείεται, λόγω πληθωρισμού, να αυξήσει επιπλέον το κόστος του χρήματος, με άμεση επίπτωση στην ισοτιμία των δύο νομισμάτων. Τόσο ασταθής είναι η κατάσταση, ώστε κανένας αναλυτής πλέον δεν μπορεί να προβλέψει- τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα- πόσο θα συνεχιστεί η κούρσα και η πτώση του δολαρίου, η οποία πυροδοτεί επιπλέον το ξέφρενο ράλι των διεθνών τιμών των πρώτων υλών και των τροφίμων, καθώς και του πετρελαίου, που άγγιξαν τα 120 δολάρια ανά βαρέλι. Οι επιπτώσεις της νέας πραγματικότητας είναι άμεσες στους καταναλωτές, τους επενδυτές, τους δανειολήπτες και τις επιχειρήσεις. Χαρακτηριστικό είναι το φαινόμενο- ειδικά σε περιόδους εκπτώσεων- ότι εκατοντάδες χιλιάδες Ευρωπαίοι, συμπεριλαμβανομένων των Ελλήνων, εκδράμουν μαζικά προς τις ΗΠΑ, προκειμένου να ψωνίσουν φθηνότερα, κυρίως είδη ένδυσης, ηλεκτρονικά, καλλυντικά, κοσμήματα και άλλα αγαθά σε τιμές τουλάχιστον 50% χαμηλότερες.

Ακόμα όμως και στην εγχώρια αγορά, όσοι πραγματοποιήσουν αγορές προϊόντων που τιμολογούνται σε δολάρια βγαίνουν σημαντικά κερδισμένοι. Μπορεί τα αμερικανικά αυτοκίνητα να μην πωλούνται φθηνότερα, αφού οι κεντρικές συμφωνίες γίνονται σε ευρώ, όμως τα ρούχα, τα βιβλία και οι ηλεκτρονικές συσκευές που πωλούνται ως επί το πλείστον από ηλεκτρονικά καταστήματα είναι αρκετά φθηνότερες αν αγοραστούν από τις ΗΠΑ.

Νέα δεδομένα φέρνει το φθηνό δολάριο και στα στεγαστικά δάνεια, καθώς από τη μια η χαμηλή ισοτιμία και από την άλλη η διαφορά στα επιτόκια μεταφράζονται σε χαμηλότερες δόσεις. Με τη διαφορά όμως ότι μια απότομη αλλαγή στην ισοτιμία, όπως έχει συμβεί στο όχι τόσο μακρινό παρελθόν, είναι ικανή όχι μόνο να ροκανίσει τα κέρδη, αλλά και να προκαλέσει ζημιές στους ριψοκίνδυνους δανειολήπτες. Προοπτικές κερδοφορίας, τέλος, έχουν και όσοι επενδύσουν στην πτώση του ευρώ, αρκεί να το κάνουν με μακροπρόθεσμο ορίζοντα, τουλάχιστον δύο ετών. Ψώνια στις ΗΠΑ με κέρδος το εισιτήριο
Εκδρομή στις ΗΠΑ με «δώρο» το εισιτήριο αλλά και τη διαμονή μπορούν να κάνουν όσοι επισκεφθούν σε αυτή τη φάση τη χώρα, αρκεί να ψωνίσουν αγαθά αξίας κάποιων χιλιάδων ευρώ. Σε αντίθεση με τις ηλεκτρονικές αγορές, σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει ούτε το κόστος των μεταφορικών ούτε ουσιαστικός φόβος για τελωνείο, με αποτέλεσμα το κέρδος από τη διαφορά των τιμών αλλά και την ισοτιμία να μπαίνει κατευθείαν «στην τσέπη» του καταναλωτή. Με δεδομένο ότι το κόστος ενός αεροπορικού εισιτηρίου για τη Νέα Υόρκη αρχίζει σήμερα περίπου από τα 600 ευρώ, ενώ η διανυκτέρευση μπορεί να εξασφαλιστεί με περίπου 100 ευρώ ανά άτομο, αρκούν ψώνια περίπου 2.000 ευρώ από τα κατάλληλα καταστήματα, ώστε να προκύψει κέρδος όσο το κόστος του ταξιδιού.

Ηλεκτρονικές αγορές στη μισή τιμή
Σημαντικές «εκπτώσεις» που φτάνουν ακόμα και το 50% μπορούν να βρουν όσοι χρησιμοποιήσουν το Διαδίκτυο προκειμένου να αγοράσουν προϊόντα σε αμερικανικό νόμισμα. Βιβλία, λογισμικό και ρούχα είναι οι πιο δημοφιλείς κατηγορίες, ενώ αρκετοί είναι εκείνοι που αγοράζουν και ηλεκτρονικές συσκευές από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τόσο μεγάλη είναι η διαφορά στις τιμές, ώστε ακόμα και αφού προστεθούν τα συχνά «τσουχτερά» μεταφορικά, το τελικό κόστος είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με την αγορά του ίδιου προϊόντος από ελληνικά καταστήματα. Όσοι αγοράσουν ηλεκτρονικές συσκευές θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι τα μοντέλα λειτουργούν και στο ελληνικό δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος (220 Volt έναντι 110 Volt στις ΗΠΑ), αλλά και να προμηθευτούν τους κατάλληλους μετατροπείς για τις πρίζες. Κέρδη χωρίς κίνδυνο μπορεί να έχουν όσοι αγοράσουν υπηρεσίες μέσω του Διαδικτύου. Για παράδειγμα, κρατήσεις σε ξενοδοχεία, αεροπορικές πτήσεις και άλλα εισιτήρια μπορούν να γίνουν ηλεκτρονικά.

Στεγαστικά δάνεια με μεγάλο κέρδος αλλά και ρίσκο
Σημαντικές ευκαιρίες αλλά και παγίδες φέρνουν τα στεγαστικά δάνεια σε δολάριο, τα οποία, μετά τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, κάνουν την εμφάνισή τους ξανά στην αγορά. Καθώς το ονομαστικό επιτόκιο του δολαρίου είναι πλέον το μισό σε σύγκριση με αυτό του ευρώ (2% για το αμερικανικό νόμισμα έναντι 4% για το ευρωπαϊκό), όσοι μετατρέψουν τα χρέη τους από ευρώ σε δολάρια μπορούν να μειώσουν σημαντικά τη μηνιαία τους δόση. Το κέρδος από τη διαφορά των νομισμάτων είναι όμως η μία όψη του νομίσματος, καθώς παραμένουν ακόμα νωπές οι μνήμες από δανειολήπτες που έχασαν εκατομμύρια δραχμές λόγω της ραγδαίας αλλαγής στην ισοτιμία. Αυτό σημαίνει ότι όποιος μετατρέψει σήμερα τα χρέη του σε αμερικανικό νόμισμα θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός, ώστε να επιστρέψει άμεσα στο ευρώ αν και όταν αλλάξει η ισοτιμία των δύο νομισμάτων.

Ομόλογα σε δολάρια
Η εκτίναξη της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου κοντά στα επίπεδα του 1,60 δημιουργεί παράλληλα και επενδυτικές ευκαιρίες, για όσους είναι διατεθειμένοι να «ποντάρουν» ότι μέσα στα επόμενα χρόνια η εικόνα θα αντιστραφεί. Όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, ο καλύτερος τρόπος για εκείνους που έχουν σκοπό να αναλάβουν το ρίσκο που συνεπάγεται αυτό το «στοίχημα» είναι η επένδυση σε εταιρικά ομόλογα αμερικανικών επιχειρήσεων, τα οποία τιμολογούνται σε δολάρια. Ο λόγος είναι ότι λόγω της διεθνούς κρίσης, οι τιμές των ομολόγων έχουν πέσει σημαντικά στη δευτερογενή αγορά και οι πραγματικές τους αποδόσεις μέχρι τη λήξη τους είναι της τάξης του 4% με 5%, όσο δηλαδή και μια προθεσμιακή κατάθεση σε ευρώ. Αν όμως στα επόμενα χρόνια το αμερικανικό νόμισμα ενισχυθεί έναντι του ευρωπαϊκού, ο κάτοχος των ομολόγων βγαίνει διπλά κερδισμένος, καθώς εισπράττει επιπλέον χρήματα λόγω της ισοτιμίας.


Προσοχή σε μεταφορικά και δασμούς

Ιδιαίτερα προσεκτικοί θα πρέπει να είναι όσοι κάνουν ηλεκτρονικές αγορές από τις ΗΠΑ, καθώς το κόστος των μεταφορικών, αλλά και οι δασμοί μπορούν να εκτινάξουν την πραγματική τιμή των προϊόντων, «ροκανίζοντας» ή και εκμηδενίζοντας το κέρδος από την ισοτιμία των δύο νομισμάτων. Στο θέμα των μεταφορικών οι αγοραστές, προκειμένου να μειώσουν το κόστος, μπορούν να επιλέξουν τη χερσαία αποστολή έναντι της αεροπορικής, με τη διαφορά όμως ότι μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες ώσπου να παραλάβουν τα προϊόντα. Κατά κανόνα, με τα υψηλότερα μεταφορικά επιβαρύνονται τα ρούχα και τα βιβλία, ενώ αρκετά χαμηλότερο είναι το κόστος για τις ηλεκτρονικές συσκευές. Ανάλογα με τον τύπο του προϊόντος, την εταιρεία, αλλά και τον τρόπο αποστολής, τα μεταφορικά κυμαίνονται 15-20 ευρώ και μπορεί να ξεπεράσουν ακόμη και τα 100 ευρώ, αν πρόκειται για είδη ένδυσης ή βιβλία. Μεγάλο πρόβλημα αποτελούν οι δασμοί, οι οποίοι μπορούν να εκτινάξουν το τελικό κόστος αγοράς. Ανάλογα με το προϊόν, οι δασμοί υπολογίζονται σε 10%-20% της συνολικής αξίας (συμπεριλαμβανομένων των μεταφορικών και του όποιου κόστους ασφάλισης), ενώ στο τελικό ποσό προστίθεται ΦΠΑ 19%. Δηλαδή, αν η παραγγελία σταματήσει στο τελωνείο, ο αγοραστής θα πρέπει να υπολογίζει επιπλέον κόστος 30%-40%. Παραγγελίες χαμηλής αξίας δεν επιβαρύνονται με δασμούς, ενώ ο κίνδυνος να σταματήσουν τα προϊόντα στο τελωνείο αυξάνεται ανάλογα με την αξία και το μέγεθος του πακέτου. Θα πρέπει να σημειωθεί επιπλέον ότι αν η αποστολή γίνεται μέσω απλού ταχυδρομείου ο παραλήπτης πληρώνει το κόστος στο κοντινότερο υποκατάστημα, αν όμως η αποστολή γίνει με courier η διαδικασία εκτελωνισμού γίνεται στο αεροδρόμιο και ο αγοραστής επιβαρύνεται επιπλέον με την αμοιβή του εκτελωνιστή. Πολύ λιγότερα προβλήματα αντιμετωπίζουν όσοι επισκεφθούν τις ΗΠΑ, καθώς αφενός δεν επιβαρύνονται με μεταφορικά και αφετέρου μπορούν να μεταφέρουν χωρίς πρόβλημα ρούχα και αξεσουάρ, τοποθετώντας τα απλά στις βαλίτσες τους, αφαιρώντας τη συσκευασία. Μοναδικό ζήτημα σε αυτή την περίπτωση αποτελεί το βάρος, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες χρεώνουν επιπλέον τους επιβάτες αν οι αποσκευές τους ξεπερνούν συγκεκριμένο όριο κιλών.


Αυξήσεις 16% στα δίδακτρα για τα «πρωτάκια»

Με αύξηση που θα ξεπερνά το 5% αναμένεται να επιβαρυνθούν δίδακτρα των ενδιάμεσων τάξεων όλων των ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων τη νέα σχολική χρονιά 2008-2009, από 4,6% που ήταν πέρσι. Την ίδια ώρα με αυξήσεις που φτάνουν ακόμα και το 16% θα βρεθούν αντιμέτωπα και τα «πρωτάκια», καθώς για μια ακόμη χρονιά χιλιάδες οικογένειες θα κληθούν να πληρώσουν το κόστος της απελευθέρωσης των διδάκτρων στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, του Γυμνάσιου αλλά και το Νηπιαγωγείο.

Αυξημένο αναμένεται να είναι το ποσοστό που προκύπτει από τον μαθηματικό τύπο του υπουργείου Ανάπτυξης για τις αυξήσεις στα δίδακτρα των ενδιάμεσων τάξεων όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης. Αιτία, αυξήσεις των ιδιωτικών εκπαιδευτικών που φτάνουν φέτος στο 8% εξαιτίας και της ενσωμάτωσης επιδόματος από την 1η Ιανουαρίου του 2008. Οι αυξήσεις και στις ενδιάμεσες τάξεις υπολογίζονται με τον μαθηματικό τύπο που περιλαμβάνει τον μέσο πληθωρισμό του 2007 και τη μέση αύξηση των αμοιβών των εκπαιδευτικών. Την ίδια ώρα έντονο προβληματισμό προκαλεί στην ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης, η μη αποστολή από τα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια των τιμοκαταλόγων τους για τη νέα σχολική χρονιά 2008-2009.


Με σπασμένα τα φρένα η άνοδος τιμών πετρελαίου: έφθασε τα 126 δολάρια

Σπάει όλα τα κοντέρ η τιμή του πετρελαίου, που «έπιασε» χθες τα 126 δολάρια το βαρέλι, συμπαρασύροντας προς νέα επίπεδα-ρεκόρ και τις τιμές της αμόλυβδης, και του πετρελαίου κίνησης. Η μέση τιμή της βενζίνης βρίσκεται μια ανάσα από το 1,20 ευρώ το λίτρο, βάζοντας φωτιά στα ρεζερβουάρ των οδηγών, ενώ σε νέα υψηλά οδεύουν οι τιμές και στα υπόλοιπα είδη καυσίμων.

Το ντίζελ κίνησης, βασικό στοιχείο κόστους για μεταποιητικές και μεταφορικές επιχειρήσεις, κοστίζει σταθερά 5-8 λεπτά/λίτρο υψηλότερα απ΄ ό,τι η αμόλυβδη, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης, παρ΄ ότι η περίοδος διάθεσής του βρίσκεται στο τέλος της, τιμολογείται προς…

82,9 λεπτά/λίτρο. Θυμίζουμε ότι τον Οκτώβριο 2007, όταν άρχισε η διάθεσή του, κόστιζε γύρω στα 61 λεπτά/λίτρο.

Αμόλυβδη 1,40!
Αν μάλιστα επαληθευτούν οι προβλέψεις-σοκ της Goldman Sachs, για πετρέλαιο στα 150-200 δολάρια το βαρέλι σε διάστημα από 6 έως 24 μήνες, τότε δεν θα πρέπει να παραξενευτούμε αν η μέση τιμή της αμόλυβδης φτάσει στο 1,35-1,40 ευρώ/λίτρο, όπως λένε οι ειδικοί. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ένας οδηγός που πριν από έναν χρόνο γέμιζε το ρεζερβουάρ του (50 λίτρα) με 50 ευρώ και σήμερα το γεμίζει με 60 ευρώ, θα πληρώνει περισσότερο από 70 ευρώ! Επιπλέον, νέο κύμα ανατιμήσεων θα σαρώσει τις τιμές στα καταναλωτικά αγαθά και στις μεταφορές, όπου ήδη οι ιδιοκτήτες των φορτηγών και των ταξί ζητούν αυξήσεις 13% στα κόμιστρα. Η πορεία
Τις πρώτες επιπτώσεις από το ράλι των καυσίμων τις βιώνουν ήδη οι οδηγοί, με τη μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης να οδεύει προς νέο ρεκόρ. Μέσα σε πέντε εργάσιμες ημέρες (Παρασκευή 2 Μαΐου έως και Πέμπτη 8 Μαΐου) η τιμή διυλιστηρίου αυξήθηκε κατά 1,4 λεπτό το λίτρο, κάτι που θα φανεί στις τιμοληψίες τις οποίες θα ανακοινώσει το υπουργείο Ανάπτυξης τη Δευτέρα. Οι μετρήσεις θα δείξουν πιθανότατα μέση πανελλαδική τιμή αμόλυβδης βενζίνης στο 1,18-1,19 ευρώ/λίτρο, από το 1,17 ευρώ της περασμένης μέτρησης, ενώ σε περισσότερα από τα μισά πρατήρια της χώρας η αμόλυβδη θα πωλείται πάνω από το 1,20 ευρώ το λίτρο. Παράλληλα, με εκρηκτικούς ρυθμούς συνεχίζουν να αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου κίνησης.