Γνώμη Γράμμα από την Πόλη

Το πρωί της Πρωτομαγιάς βρήκα στην ηλεκτρονική μου αλληλογραφία ένα μήνυμα, βαμμένο στα χρώματα της απαισιοδοξίας, από έναν φίλο συνάδελφο από την Πόλη. Ήταν ανήσυχος για το ενδεχόμενο η μέρα να σημαδευτεί από μια νέα αιματοχυσία στην Πλατεία Ταξίμ. Οι φόβοι του, ευτυχώς, δεν επαληθεύτηκαν. Αλλά το υπόλοιπο του μηνύματος διατηρεί την αξία του. Μου έγραφε για ένα περιστατικό που συνέβη στο Αντάπαζαρί, μια πόλη μιάμιση ώρα ανατολικά της Κωνσταντινούπολης. Ήταν κάποτε, στα οθωμανικά χρόνια, μια πόλη Αρμενίων, τώρα πια μια πόλη με ισχυρή παρουσία Κούρδων εσωτερικών μεταναστών. Την περασμένη Κυριακή, περίπου χίλιοι Κούρδοι, ανάμεσά τους πολλές γυναίκες και παιδιά, είχαν συγκεντρωθεί σε μια μεγάλη αίθουσα, για μια γιορτή. Δεν είχε περάσει μία ώρα, και μια ομάδα φανατικών υπερ-εθνικιστών, μέλη του κόμματος ΒΒΡ, εμφανίστηκαν στην πόρτα με άγριες διαθέσεις. Η Αστυνομία τους διέλυσε, αλλά αυτοί επέστρεψαν με ενισχύσεις. Πολιόρκησαν την αίθουσα, όλη νύχτα, με απειλές και επιθέσεις εναντίον γυναικών. Ήταν μια άγρια νύχτα στο Αντάπαζαρί. Αλλά ο φίλος μου ο Γιαβούζ, μου γράφει πως αυτή η νύχτα ήταν απολύτως ενδεικτική του κλίματος στη χώρα και της έντασης που κλιμακώνεται.

Διαβάζω το μήνυμα, προσπαθώ να φανταστώ τις σκηνές και αναρωτιέμαι γιατί τα νέα από την Τουρκία, μαύρα νέα, προάγγελοι μιας επικείμενης κρίσης, μας αφήνουν τόσο αδιάφορους, περνούν τόσο απαρατήρητα από το σύνολο των ελληνικών Μέσων. Μας έπεσαν, ίσως, βαριά τα νέα από το «μακεδονικό μέτωπο» τώρα τελευταία, μονοπώλησαν το ενδιαφέρον μας και δεν άφησαν χώρο στον ρηχό, άλλωστε, αμφιβληστροειδή μας για τα νέα που φθάνουν εξ ανατολών.

Κι όμως. Τα νέα αυτά δικαιολογούν και ενδιαφέρον και ανησυχία. Κι όχι μόνον τα «μικρά» νέα, σαν τα επεισόδια στο Αντάπαζαρί. Μα προπάντων τα «μεγάλα»- οι καθημερινές καταιγιστικές εξελίξεις

Ακόμη και οι ψυχραιμότεροι αναλυτές καταγράφουν με σημάδια πανικού την πρόοδο των εχθροπραξιών. «Η Τουρκία στον δρόμο προς την αυτοκαταστροφή», τιτλοφορούσε το άρθρο του προχθές ο γνωστός μας Αλί Μπιράντ. Και προέλεγε μια επικείμενη μετωπική σύγκρουση των «κοσμικών» με το ΑΚΡ, το κόμμα του Ερντογάν, η οποία θα τινάξει τη χώρα στον αέρα

στα δύο αλληλένδετα μέτωπα, όπου συγκρούονται οι δύο Τουρκίες. Το μέτωπο των ερευνών για τη μυστική οργάνωση «Εργκενεκόν», στην οποία φέρονται αναμεμειγμένοι σημαντικοί εκπρόσωποι του βαθέος κράτους της Κεμαλικής γραφειοκρατίας, και η οποία κατηγορείται ότι σχεδίαζε κύμα πολιτικών δολοφονιών και τρομοκρατικών ενεργειών, ώστε να προκληθεί χάος και να διευκολυνθεί η επιβολή στρατιωτικού πραξικοπήματος. Και το μέτωπο της δικαστικής διαδικασίας ενώπιον του συνταγματικού δικαστηρίου, με αίτημα να τεθεί εκτός νόμου, ως ύποπτο ενεργειών που υπονομεύουν τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, το κόμμα που κυβερνά, με πρόσφατη και ισχυρή λαϊκή εντολή.

Ακόμη και οι ψυχραιμότεροι αναλυτές καταγράφουν με σημάδια πανικού την πρόοδο των εχθροπραξιών. «Η Τουρκία στον δρόμο προς την αυτοκαταστροφή», τιτλοφορούσε το άρθρο του προχθές ο γνωστός μας Αλί Μπιράντ. Και προέλεγε μια επικείμενη μετωπική σύγκρουση των «κοσμικών» με το ΑΚΡ, το κόμμα του Ερντογάν, η οποία θα τινάξει τη χώρα στον αέρα. Άλλοι αρθρογράφοι τις τελευταίες μέρες σημειώνουν τον κίνδυνο, αν τεθούν εκτός νόμου το ΑΚΡ αλλά και το DΤΡ, το κουρδικό κόμμα που κέρδισε την εκπροσώπησή του στη Βουλή, τότε σχεδόν η μισή Τουρκία, στην οποία κανένα άλλο κόμμα εκτός από τα δύο αυτά δεν εκπροσωπείται, να βρεθεί «εκτός πολιτείας», παραδομένη στην τυφλή βία.

Ίσως οι απαισιόδοξες προβλέψεις αποδειχθούν υπερβολικές. Ίσως η κρίση, κάπως, κάποια στιγμή, εκτονωθεί. Το βέβαιο είναι ότι, με την προοπτική των ενταξιακών συνομιλιών με την Ευρώπη ημιθανή, η Τουρκία παραδίδεται στην εσωτερική της κρίση, η μεταρρυθμιστική διαδικασία παραλύει (ακόμη και η πρόσφατη τροποποίηση του διαβόητου άρθρου 301 περί «προσβολής της τουρκικότητας», με το οποίο δικάστηκαν τα τελευταία χρόνια εκατοντάδες συγγραφείς και δημοσιογράφοι, έμεινε μισή και άτολμη) και τα κίνητρα για μια εποικοδομητική στάση της Άγκυρας στα διεθνή της μέτωπα- το Κυπριακό, τις διαφορές με την Ελλάδα- εξανεμίζονται.

Έχουμε κάθε λόγο να ανησυχούμε για αυτό. Να συμπαραστεκόμαστε, όπως μπορούμε, αν το μπορούμε, στις δυνάμεις που τάσσονται υπέρ μιας δημοκρατικής διεξόδου από την κρίση. Αλλά και να αναρωτιόμαστε: αν η ελληνική εξωτερική πολιτική στηρίχθηκε στο «ευρωπαϊκό χαρτί» για να εξουδετερώσει κινδύνους και να λύσει προβλήματα, έχει άραγε εναλλακτικό σχέδιο, ένα «plan Β»;