[ Δρόμοι ]

Την εποχή…
… των τσάρων, για να είναι κάποιος Ρασπούτιν, έπρεπε να έχει δαιμονική φήμη. Τη σημερινή εποχή, είναι προτιμότερο να έχει φωτογένεια κι ένα πλατύ χαμόγελο όπως ο αρχιμανδρίτης Τύχων Σεβκούνοφ. Εξομολόγος του προέδρου Πούτιν, έχει σπουδάσει και κινηματογραφία. Εδώ και δύο μήνες έχει διχάσει τη ρωσική κοινή γνώμη και τη διανόηση με μια ταινία, το θέμα της οποίας δεν είναι καθόλου επίκαιρο: το Βυζάντιο.

Η ταινία…
… επιγράφεται «Η καταστροφή της αυτοκρατορίας: το βυζαντινό μάθημα». Ο φακός τού Σεβκούνοφ περνάει από τους χιονισμένους τρούλους της Μόσχας σε εκείνους της Αγίας Σοφίας και του Αγίου Μάρκου της Βενετίας. Από εκεί, μπροστά στα λάφυρα που διαγούμισαν οι σταυροφόροι από την Κωνσταντινούπολη το 1204, ο σκηνοθέτης απευθύνει το μεγάλο κατηγορώ του: οι πρωτοκαπιταλιστικές εμπορικές χώρες της αρπακτικής Δύσης ρούφηξαν το αίμα της υπερχιλιετούς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, θεματοφύλακα των ορθοδόξων αξιών και των αρχαίων παραδόσεων, εγκαταλείποντας το 1453 την Κωνσταντινούπολη στα χέρια των ισλαμικών ορδών. Ο παραλληλισμός είναι προφανής. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σήμερα στην «τρίτη Ρώμη», τη Μόσχα, η οποία κληρονόμησε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία όταν, με τον γάμο του μεγάλου πρίγκιπα Ιβάν Γ΄ με την τελευταία κληρονόμο των Παλαιολόγων, το βυζαντινό DΝΑ πέρασε στην εκκολαπτόμενη ρωσική αυτοκρατορία. Αν το κυριότερο λάθος των Βυζαντινών ήταν η εμπιστοσύνη που έδειξαν στη Δύση, το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και στη σημερινή Ρωσία, η οποία πολιορκείται από τον αμερικανικό καπιταλισμό. Σύμφωνα με την ταινία του Σεβκούνοφ, το Βυζάντιο έπεσε επειδή αφέθηκε να διαβρωθεί από τον εκσυγχρονισμό που εισήγαγαν οι Γενοβέζοι και Βενετσιάνοι έμποροι και μολύνθηκε έτσι από «το σατανικό πνεύμα του εμπορίου και του κέρδους». Σήμερα, τον ίδιο κίνδυνο διατρέχει και η Ρωσία, η οποία απειλείται από Αμερικανούς επιχειρηματίες και από άπληστους Ρώσους πλουτοκράτες που έχουν συμμαχήσει μαζί τους.

Ο Σεβκούνοφ…
… παραλληλίζει την εκστρατεία του Βασίλειου Β΄ κατά των «πλουσίων και ισχυρών» στο εσωτερικό της αυτοκρατορίας με τις διώξεις των Ρώσων πλουτοκρατών από τον πρόεδρο Πούτιν. Και στο πρόσωπο του μεγιστάνα Μπορίς Μπερεζόφσκι βλέπει έναν άλλο Βησσαρίωνα, «τον χειρότερο και ολέθριο Βυζαντινό αποστάτη». Γιατί οι πραγματικοί προδότες της αυτοκρατορίας, εκείνοι που την παρέδωσαν στη Δύση, βρίσκονταν στους κόλπους της κυρίαρχης τάξης, όπως ακριβώς συμβαίνει σήμερα στη Ρωσία. «Η Δύση ήταν πάντα κατά του Βυζαντίου, όπως είναι σήμερα κατά της Ρωσίας», λένε διανοούμενοι σε τηλεοπτικές εκπομπές και διαλέξεις στη Ρωσία, όπου αναβιώνει ο πανάρχαιος αντιδυτικισμός, όχι χωρίς αιτία.

Οι Ρώσοι…
… δεν ξεχνούν τον φόβο που ένιωσαν όταν κατέρρευσε η σοβιετική αυτοκρατορία. Δεν ξεχνούν την οικονομική κρίση στην οποία τους βύθισε η αυταπάτη των φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων το 1998. Δεν ξεχνούν την απειλή που αισθάνθηκαν όταν το ΝΑΤΟ διέλυσε τη Γιουγκοσλαβία. Και πολλοί από αυτούς «βλέπουν» σήμερα με δέος το φάντασμα του Βυζαντίου να πλανιέται πάνω από τους τρούλους της «τρίτης Ρώμης».