[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Ο ξεριζωμός δεν είναι ποτέ παράδεισος

«Αν δεν υπάρχει η διάθεση να ακούσεις, να γνωρίσεις, να απαγκιστρωθείς από στερεότυπα και προκαταλήψεις, να κατανοήσεις το μέγεθος των προβλημάτων και τελικά να νιώσεις την ανάγκη για αλληλεγγύη, δεν γίνεται τίποτα» επισημαίνει ο κ. Γιώργος Τσαρμπόπουλος, επικεφαλής της Υπάτης Αρμοστείας στην Ελλάδα. Η Πολιτεία, αλλά και η ίδια η ελληνική κοινωνία θα πρέπει, όπως τονίζει, «να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης της, όταν βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη του ξεριζωμένου συνανθρώπου».
Ελλάδα και μετανάστες…
Έννοιες αλληλένδετες. Από χώρα εξαγωγής μεταναστών, η Ελλάδα είναι πλέον χώρα υποδοχής. Επιβάλλεται πολιτική αντιμετώπιση, όχι μόνο αποτρεπτικά αλλά και νομιμοποιητικά.

Ιρακινοί, Γεωργιανοί και Πακιστανοί βλέπουν την Ελλάδα ως παράδεισο, αλλά…

Παράδεισος δεν μπορεί ποτέ να είναι ο ξεριζωμός. Όσο υπάρχουν οι λόγοι που τον γεννούν, οι ξεριζωμένοι θα αναζητούν μια καλύτερη ζωή ή απλώς ζωή σε άλλους προορισμούς.

Γιατί έχουμε αύξηση μεταναστευτικού ρεύματος;

Γιατί λόγω της γεωγραφικής της θέσης η Ελλάδα αποτελεί βασική πύλη εισόδου στην Ε.Ε. και υφίσταται τις συνέπειες των κρίσεων σε χώρες όπως αυτές της Μέσης Ανατολής.

Σεβόμαστε τα δικαιώματα των μεταναστών;

Ο σεβασμός είναι επακόλουθο θεσμών και πρακτικών που εξασφαλίζουν πλήρως όλα όσα προβλέπουν οι διεθνείς συνθήκες και η εθνική νομοθεσία. Με αυτή την έννοια, μια σειρά δικαιωμάτων δεν είναι εξασφαλισμένα.

«Κολαστήριο για τους πρόσφυγες η Ελλάδα». Έχει δίκιο ο
ΟΗΕ;
Η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες δεν χρησιμοποιεί τη λέξη «κολαστήριο». Στο άσυλο και τα δικαιώματα των προσφύγων, η Ελλάδα παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις.

Είμαστε όντως επικίνδυνη χώρα;
Είμαστε χώρα με προβλήματα δομικά, όσον αφορά το άσυλο, που αν δεν ξεπεραστούν μπορεί να καταλήξουν σε επικίνδυνες αποφάσεις και πρακτικές.

Νόμοι υπάρχουν, αλλά…
Το πρόβλημα δεν είναι τόσο η νομοθεσία όσο η πρακτική.

Ο υπουργός Εσωτερικών αποδίδει την αρνητική εικόνα σε «τοπικούς παράγοντες»…

Δεν γνωρίζω τις δηλώσεις του υπουργού.

Ποιος έχει μερίδιο ευθύνης;
Πρωτίστως η Πολιτεία, γιατί αυτή είναι αρμόδια να αντιμετωπίσει την κατάσταση και να βρει λύσεις. Τι πρέπει να γίνει για να είναι ασφαλής η είσοδος όσων έχουν ανάγκη διεθνούς προστασίας;
Να εφαρμόζεται ο έλεγχος της μετανάστευσης στα σύνορα, ώστε να μην κινδυνεύουν ζωές. Να μην απελαύνεται κανένας πριν να αιτιολογήσει τη φυγή του. Να μην κρατούνται οι αιτούντες άσυλο, παρά μόνο για λόγους επαρκώς αιτιολογημένους. Ποιοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στο άσυλο;

Όλοι όσοι επιθυμούν να ζητήσουν άσυλο πρέπει να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση στη σχετική διαδικασία. Άλλο θέμα εάν όντως το δικαιούνται, που αποτελεί κατάληξη μιας δίκαιης διαδικασίας.

Είμαστε πίσω στην υποδοχή όσων ζητούν άσυλο;

Ναι. Χρειάζονται δομές υποδοχής στα σημεία εισόδου, με διερμηνείς, καταρτισμένο προσωπικό και νομική συνδρομή.

Η δημιουργία νέων κέντρων θα έλυνε το πρόβλημα;

Τα κέντρα φιλοξενίας έχουν χωρητικότητα περίπου 750 ατόμων. Αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2007 υποβλήθηκαν περίπου 25.000

αιτήσεις ασύλου, αντιλαμβάνεται το μέγεθος του προβλήματος.

Και με τα παιδιά- πρόσφυγες;
Χρειάζεται ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου, αλλά κυρίως πρωτοβουλίες για τον συντονισμό των αρμόδιων φορέων, ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία των παιδιών από τα κυκλώματα εκμετάλλευσης.

Πόσο σημαντική είναι η κοινωνική ένταξή τους;

Πολύ σημαντική, για να σταθούν στην κοινωνία ως άτομα με δικαιώματα και υποχρεώσεις και όχι ως «φαντάσματα».

Πώς υποδέχονται άλλες χώρες τους πρόσφυγες;

Με οργανωμένο σύστημα εντοπισμού τους και προώθησής τους στη διαδικασία ασύλου, που δεν έχει προβλήματα στην ποιότητα των συνεντεύξεων και την αιτιολόγηση των αποφάσεων.

Η δράση της Υπάτης Αρμοστείας στην Ελλάδα…

Προσπαθεί να διασφαλίσει τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσφύγων και αιτούντων άσυλο.

Εκστρατείες ενημέρωσης, παγκόσμια ημέρα προσφύγων… Τι άλλο μπορεί να γίνει;

Ό,τι κι αν γίνει, δεν είναι αρκετό αν δεν υπάρχει η διάθεση να ακούσεις, να γνωρίσεις, να απαγκιστρωθείς από στερεότυπα και προκαταλήψεις, να κατανοήσεις το μέγεθος των προβλημάτων.

Ποιοι πρέπει να ευαισθητοποιηθούν;

Τα κρατικά όργανα και οι αρχές, για να εξαντλήσουν όλα τα περιθώρια για την ουσιαστική προστασία των προσφύγων. Η ίδια η κοινωνία, για να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης της, όταν βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη του ξεριζωμένου συνανθρώπου.

Η τεχνολογία είναι σύμμαχος της Υπάτης Αρμοστείας;

Θα ήμασταν ερασιτέχνες εάν δεν ήταν σύμμαχος. Αλλά δεν αρκεί, εάν δεν συνδυάζεται με προσωπική και συλλογική δέσμευση, ένα «δόσιμο ψυχής», για να πάνε τα πράγματα μπροστά.