Επέστρεψαν στα χωράφια με 1,5€ αύξηση

Στη Νέα Μανωλάδα η χθεσινή ημέρα δεν θύμιζε σε τίποτα την εξέγερση του Σαββατοκύριακου. Στις 6 το πρωί οι επιστάτες των χωραφιών, όπως συνέβαινε και τις ημέρες πριν από την απεργία, βρίσκονταν στην πλατεία του χωριού και οι εκατοντάδες ξένοι εργάτες περίμεναν να τους διαλέξουν.

Τις ημέρες αυτές που η παραγωγή είναι στο φουλ, σπάνια περισσεύει κάποιος. Τα αγροτικά έφευγαν φορτωμένα για να επιστρέψουν και πάλι πίσω στις 2, όταν τελείωνε η δουλειά στα θερμοκήπια και τα χωράφια. Η «συμφωνία»- που θεωρείται προσωρινήεπήλθε με την αύξηση περίπου 1,5 ευρώ στο μεροκάματο: από τα 23,5… εκτοξεύθηκε στα 25, αν και ορισμένοι παραγωγοί έδωσαν υποσχέσεις

ΤΖΙΡΟΣ 50 ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ

Ο τζίρος από τη φράουλα αγγίζει τα 50 εκατομμύρια ευρώ και οι 50 παραγωγοί σκοπεύουν πολύ σύντομα να τα διπλασιάσουν

ακόμα και για 28 ευρώ. Τώρα οι εργάτες μιλούν μακριά από τα μικρόφωνα για «διπλή εκμετάλλευση», καθώς ορισμένοι συμπατριώτες τους, όπως λένε, εμφανίζονται ως «μεσολαβητές» και παίρνουν μερίδιο από το μεροκάματό τους.

Η Νέα Μανωλάδα αποκαλείται η πατρίδα της φράουλας. Από τα 5.280 στρέμματα που καλλιεργούνται στην Ελλάδα τα 5.000 βρίσκονται σε αυτό το χωριό της Ηλείας και παράγουν το 90% της εθνικής παραγωγής. Το 70% της φράουλας καταλήγει στις αγορές της Ευρώπης και το χωριό ζει τη δική του ιστορία επιτυχίας. Μόνο ο τζίρος από τη φράουλα αγγίζει τα 50 εκατομμύρια ευρώ και οι 50 παραγωγοί σκοπεύουν πολύ σύντομα να τα διπλασιάσουν, όπως λένε. Τυχεροί οι παραγωγοί
Την καλή τους τύχη οι κάτοικοι της Νέας Μανωλάδας την οφείλουν σε τρεις λόγους. Ο πρώτος είναι το μικροκλίμα της περιοχής που – όπως εξηγεί η Σούλα, η οποία εργάζεται ως γεωπόνος- είναι ιδανικό για τη φράουλα. Ο δεύτερος είναι… ο κ. Τάκης, όπως τον αποκαλούν οι συγχωριανοί του, ο οποίος το 1973 αποφάσισε να φυτέψει φράουλα. Ο ίδιος χρεοκόπησε εξαιτίας της, δεν συνέβη όμως το ίδιο και με τους συγχωριανούς του που τον αντέγραψαν.

Ο τρίτος λόγος είναι η εκμετάλλευση: κανένας έλεγχος για ασφαλιστικές εισφορές για τους δεκάδες αλλοδαπούς εργάτες που απασχολούν, καμία προσπάθεια να εφαρμοστεί η εργοδοτική υποχρέωση για το κατώτατο ημερομίσθιο: από 22 έως 23,5 ήταν μέχρι και το βράδυ της Κυριακής. Στα 25 ευρώ ανέβηκε από χθες το πρωί, αφού πρώτα χρειάστηκε να ανάψουν τα αίματα. Από το ΄90 οι ξένοι εργάτες
Οι πρώτοι ξένοι εργάτες άρχισαν να φτάνουν στη Νέα Μανωλάδα περί τις αρχές της δεκαετίας του ΄90. Η έκρηξη στο Τσερνόμπιλ προκάλεσε την πρώτη σοβαρή οικονομική κρίση στο χωριό και οδήγησε σε χρεοκοπία πολλούς παραγωγούς, αλλά η συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις άνοιξε τους ευρωπαϊκούς ορίζοντες στην ελληνική φράουλα. Όταν από το 2000 και μετά η φράουλα της Νέας Μανωλάδας άρχισε να ξεπουλάει από τη Μόσχα μέχρι το Λονδίνο, στους 1.500 μόνιμους κατοίκους του χωριού προστέθηκαν και 2.000- 2.500 ξένοι εργάτες.

«Το χωριό δεν ήταν έτοιμο να υποδεχθεί τόσο κόσμο όσον αφορά τη διαμονή. Έτσι δημιουργήθηκαν μοιραία και οι παραγκουπόλεις», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο κ. Αντώνης Σερέτης, δήμαρχος Βουπρασίων, όπου ανήκει διοικητικά η Νέα Μανωλάδα. Ο ίδιος παραδέχεται πως κανένας δεν γνωρίζει τον ακριβή αριθμό των ξένων εργατών και ότι ο αριθμός τους υπολογίζεται κατά προσέγγιση. Το θετικό όμως στοιχείο που υπογραμμίζουν όλοι οι ντόπιοι του χωριού είναι πως οι ξένοι εργάτες ποτέ στα τόσα χρόνια που βρίσκονται στη Νέα Μανωλάδα δεν δημιούργησαν το παραμικρό πρόβλημα. «Ούτε κλοπές, ούτε φόνοι. Μηδενική εγκληματικότητα» λέει ο δήμαρχος.

Οι παραγκουπόλεις ξεφύτρωσαν μέσα στα χωράφια. Αρχικά δίπλα σε αυτά που στήθηκαν τα θερμοκήπια. «Η πολιτεία μάς υποχρεώνει να βγάλουμε άδεια λεωφορείου αν θελήσουμε να μεταφέρουμε με οχήματα αυτούς τους ανθρώπους στα χωράφια μας. Έτσι, η μοναδική μας επιλογή ήταν να δημιουργήσουμε τους οικισμούς δίπλα στα χωράφια» λέει ο παραγωγός Αντώνης Αρβανιτάκης. Οι «οικισμοί» είναι αρκετές δεκάδες παραπήγματα φτιαγμένα στην καλύτερη περίπτωση με πλαστικό από αυτό που χρησιμοποιείται στα θερμοκήπια. Στη χειρότερη, και πιο συνηθισμένη, από όποιο υλικό ήταν διαθέσιμο- ελενίτ, τσίγκοι, καλάμια.

«Βγάζω λεφτά για μια πενταετία»
«Στη Βουλγαρία έχω σπίτι, αλλά το μεροκάματο είναι 5 ευρώ. Εδώ κοιμάμαι στο πάτωμα, αλλά παίρνω 25 ευρώ. Και άλλα τόσα ο άντρας μου, μας κάνουν 50. Στους έξι μήνες που μένω στη Νέα Μανωλάδα βγάζω τα χρήματα για μια πενταετία» λέει η Αναστασία από τη Βουλγαρία, που φέτος έφερε μαζί της και τη 13χρονη κόρη της.

Στις κατασκευές που εκτελούν χρέη τουαλέτας αποχετεύσεις δεν υπάρχουν και τα λύματα συνήθως καταλήγουν στα αρδευτικά κανάλια της περιοχής και από εκεί στη λιμνοθάλασσα του Κοτυχίου, που προστατεύεται από τη Συνθήκη Ραμσάρ. Σε αρκετές περιπτώσεις τα παραπήγματα τροφοδοτούνται παράνομα με ρεύμα, το οποίο πωλείται βεβαίως παράνομα και αρκετά ακριβά από τους ντόπιους.

Η πρώτη φορά που οι εργάτες εξεγέρθηκαν ήταν στα μέσα της δεκαετίας του ΄90, όταν οι Αλβανοί εργάτες της περιοχής αντέδρασαν στα χαμηλά μεροκάματα. Και τότε είχαν ανάψει τα αίματα και είχε πέσει ξύλο, αλλά οι εργάτες είχαν κερδίσει την αύξηση που ήθελαν και έτσι άνοιξε ο δρόμος και για άλλες διεκδικήσεις.


Οι φυλές της Μανωλάδας

ΟΙ ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ αποτελούν το 15% των εργατών της Νέας Μανωλάδας. Ανήκουν στους παλιούς και μόνιμους εργάτες της περιοχής και στους πλέον συνεπείς, όπως παραδέχονται οι εργοδότες τους. «Μένουμε σε σπίτια 5 ή 6 άτομα μαζί. Όταν πηγαίνουμε για δουλειά πάντα ένας από εμάς μένει στο σπίτι για να κάνει τις δουλειές και να μαγειρέψει. Το πρόσωπο αυτό αλλάζει κάθε μέρα, αφού όλοι μας περνάμε από αυτή τη διαδικασία» λέει ο Χασάν, που μένει ήδη 8 χρόνια στην περιοχή. Στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι άντρες που έχουν αφήσει στην πατρίδα τους γυναίκες και παιδιά, στους οποίους κάθε μήνα στέλνουν χρήματα.

ΑΛΒΑΝΟΙ: Ελάχιστοι είναι πλέον οι Αλβανοί που απασχολούνται στη συλλογή της φράουλας. Ανήκουν πλέον στους μόνιμους κατοίκους της περιοχής. Έχουν φτιάξει οικογένειες, νοικιάζουν ή έχουν αγοράσει τα δικά τους σπίτια στην περιοχή και ασχολούνται κυρίως με τις οικοδομικές εργασίες. Σχεδόν στην αποκλειστικότητά τους ανήκει το μάζεμα των καρπουζιών της περιοχής, κάτι που αφήνει έως και 100 ευρώ μεροκάματο την ημέρα, όπως λέει ο Ελτόν.

ΜΠΑΝΓΚΛΑΝΤΕΣΙΑΝΟΙ: Στη Νέα Μανωλάδα και στη γύρω περιοχή μένουν πλέον περισσότεροι από 800 Μπανγκλαντεσιανοί.

Όλοι τους άντρες που βρέθηκαν στην Ελλάδα πληρώνοντας 3.000- 4.000 δολάρια σε δουλέμπορους. Οι περισσότεροι μένουν στριμωγμένοι ανά 8 ή 10 μέσα σε παραπήγματα και, όπως ο Αμίρ που δέχτηκε να μιλήσει με την προϋπόθεση να μη φωτογραφηθεί, είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν από το καθημερινό μεροκάματο 3-4 ευρώ σε συμπατριώτες τους που τους έφεραν στην Ελλάδα.

ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ: Αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των εργατών. Οι περισσότεροι έρχονται στη Νέα Μανωλάδα από τα τέλη Ιανουαρίου μέχρι τα τέλη Ιουνίου και επιστρέφουν και πάλι τον Οκτώβριο. Στο μεσοδιάστημα είτε επιστρέφουν στη χώρα τους, είτε, όπως κάνουν οι περισσότεροι, πηγαίνουν σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και μαζεύουν ελιές, πατάτες, ντομάτες.

ΡΟΜΑ: Ο αριθμός τους πλέον αγγίζει τους 400. Όπως και οι Βούλγαροι μένουν για λίγους μήνες στην περιοχή και στη συνέχεια πηγαίνουν σε άλλες περιοχές της Ελλάδας για να μαζέψουν άλλα προϊόντα.


Στην Ισπανία οι εργάτες μένουν σε σπιτάκια

«Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ στην οποία αναγκάζονται και μένουν οι εργάτες είναι απαράδεκτη και είναι κάτι που πρέπει να λυθεί αμέσως» υποστηρίζει ο παραγωγός κ. Γιάννης Αρβανιτάκης. Στην αυλή του συσκευαστηρίου του υπάρχουν επτά προκατασκευασμένα κτίρια, τα οποία- όπως λέει- προορίζονται για να στεγάσουν τους δικούς του εργάτες. «Στην Ισπανία οι φραουλοπαραγωγοί έχουν εγκαταστήσει τους εργάτες σε αυτά τα σπιτάκια. Χώρια η τουαλέτα, ξεχωριστά το μπάνιο, αλλού η κουζίνα και στο δωμάτιο μέσα που έχει και αιρ κοντίσιον μένουν 6-8 άτομα». Το πρόβλημα όμως είναι το ΥΠΕΧΩΔΕ, λέει ο κ. Αρβανιτάκης. «Για κάθε τρία από αυτά τα σπιτάκια μάς ζητούν να πληρώσουμε άδεια 6.000 ευρώ. Συν το κόστος αγοράς που είναι 4.000,

αυτό γίνεται απαγορευτικό. Αντίθετα στην Ισπανία ο παραγωγός στήνει μέχρι και 10 τέτοια σπιτάκια σε ένα χωράφι χωρίς να πληρώσει τίποτα». Την πρότασή του μελετά πλέον σοβαρά και η Νομαρχία της Ηλείας, που θέλει να δώσει τέλος στις παραγκουπόλεις.