Γνώμη Ένα εικονικό ΄58;

Η Ιστορία- πίστευε ο Μαρξ- επαναλαμβάνεται πρώτα ως τραγωδία και μετά ως φάρσα. Μπορούμε άραγε να προσθέσουμε και μια τρίτη μεταμόρφωση; Η Ιστορία μπορεί, ενίοτε, να επαναλαμβάνεται και ως δημοσκόπηση; Οι δημοσκοπήσεις των ημερών, δηλαδή, μπορεί να αποτελούν μια, virtual (εικονική) επανάληψη του εκλογικού δράματος του 1958;

Υπενθυμίζω: Στις εκλογές της 11ης Μαΐου 1958, η ΕΔΑ, η ηττημένη και καθημαγμένη Αριστερά, ανέτρεψε αιφνιδιαστικά το πολιτικό σκηνικό. Εκτόπισε από τη δεύτερη θέση το κόμμα του Κέντρου, τους Φιλελεύθερους του Παπανδρέου και του Βενιζέλου. Και ανεδείχθη αξιωματική αντιπολίτευση με το πρωτοφανές ποσοστό 24,4%.

Έχει περάσει από τότε μισός αιώνας. Πενήντα- ακριβώς- χρόνια. Ο κόσμος, η χώρα, η πολιτική ζωή, έχουν αλλάξει πέραν αναγνωρίσεως. Αλλά να που οι δημοσκοπήσεις βάζουν στον πειρασμό των αναλογιών: Είναι το 2008 ένα δημοσκοπικό 1958; Και μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ του δημοσκοπικού 17% να αποδειχθεί η ΕΔΑ του 2008; Ή βλέπουμε, απλώς, τις σκιές των ποσοστών πρόθεσης ψήφου κάτω από το φως των μίντια και μας φαίνονται μεγαλύτερες από ό,τι θα φανούν στο σκληρό φως μιας εκλογικής βραδιάς; Με λίγη καλή θέληση και πολλή φαντασία, μπορεί κανείς να βρει αναλογίες. Είχαμε και τότε, στα δεξιά της σκηνής, την κυριαρχία ενός Καραμανλή (ο θείος είχε τότε την ηλικία ακριβώς που έχει σήμερα ο ανιψιός), ο οποίος επίσης κατηγορείτο (και από δικούς του) ως «όργανον της οικονομικής ολιγαρχίας». Είχαμε και τότε, στο κέντρο της σκηνής, έναν πολιτικό φορέα σε μαρασμό και παρακμή, με το πολιτικό του κεφάλαιο ξοδεμένο στις ανταγωνιστικές φιλοδοξίες των παραγόντων του. Και στα αριστερά είχε προβάλει ένας νέος φορέας, τον οποίο ο Λ. Κύρκος περιέγραφε ως «νέο, πρότυπο μοντέλο ριζοσπαστικού αριστερού κόμματος», που είχε κατορθώσει να εμψυχώσει, να ξεφοβίσει και να ενώσει τον

Να που οι δημοσκοπήσεις βάζουν στον πειρασμό των αναλογιών: είναι το 2008 ένα δημοσκοπικό 1958; Και μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ του δημοσκοπικού 17% να αποδειχθεί η ΕΔΑ του 2008; Ή βλέπουμε, απλώς, τις σκιές των ποσοστών πρόθεσης ψήφου κάτω από το φως των μίντια και μας φαίνονται μεγαλύτερες από ό,τι θα φανούν στο σκληρό φως μιας εκλογικής

βραδιάς;

κόσμο της Αριστεράς, να την απενοχοποιήσει πολιτικά και να τη νομιμοποιήσει μέσω πολιτικών συνεργασιών (στις εκλογές του 1956 η ΕΔΑ είχε μετάσχει μαζί με τις δυνάμεις του Κέντρου σε ένα δημοκρατικό, αντικαραμανλικό μέτωπο και για τις εκλογές του 1958 είχε μπει σε διάλογο για εκλογική συνεργασία ακόμη και με τον Σπ. Μαρκεζίνη!).

Με λιγότερη καλή θέληση και ακόμη περισσότερη φαντασία μπορεί κανείς να βρει, επίσης, κάποιες αναλογίες και ανάμεσα σε αυτά που εσωτερικά ταλανίζουν και συζητώνται στη σημερινή, παραζαλισμένη από τη δημοσκοπική της άνοδο, virtual ΕΔΑτον ΣΥΡΙΖΑ- και σε εκείνα που παίδευαν τότε την αυθεντική ΕΔΑ. Η οποία, επίσης, εκαλείτο να διαλέξει μεταξύ αριστερής καθαρότητας και πολιτικής αποτελεσματικότητας, εμπλοκής στην κεντρική πολιτική σκηνή ή απόσυρσης στα ορεινά, διστακτική και διχασμένη ανάμεσα στη φιλοδοξία να μετατραπεί σε μεγάλη παράταξη του προοδευτικού, δημοκρατικού χώρου και την καχυποψία εκείνων που εφοβούντο μήπως μολυνθούν με «οπορτουνιστική διάβρωση» (κατά την έκφραση του Μάρκου Βαφειάδη) οι αγωνιστικές δυνάμεις…

Το σημερινό, το εικονικό, δημοσκοπικό 1958 δεν ξέρουμε τι έκβαση θα έχει, αν θα παραγάγει αποτελέσματα ή θα εξατμιστεί στις δημοσκοπήσεις, αφήνοντας μόνο λίγη υγρασία στα τζάμια να μας το θυμίζει. Ξέρουμε, πάντως τι έκβαση είχε το αληθινό, το ιστορικό 1958.

Από τη μια, η καταχθόνια μηχανή της «προστασίας του έθνους», που μπήκε εμπρός (στο σπίτι του Καραμανλή, στην Κηφισιά, διηγείτο αργότερα ο Σάββας Κωνσταντόπουλος ότι γνώρισε τον μετέπειτα δικτάτορα Παπαδόπουλο, σε μια πρώτη συνεδρίαση κάποιας επιτροπής αντικομμουνιστικού αγώνα, λίγες ημέρες μετά τις εκλογές), οδήγησε εκεί όπου όλοι γνωρίζουμε- στο 1961, στο ΄63 και, τέλος, στο μοιραίο ΄67. Από την άλλη, η ίδια η Αριστερά δεν κατόρθωσε να λύσει τους κόμπους και τις αντιφάσεις της, καχύποπτη έναντι των συνομιλητών της, κουμπωμένη και επιφυλακτική έναντι της ίδιας της πολιτικής της επιτυχίας, αδύναμη εν τέλει να αποτρέψει τόσο το μοιραίο για τη δημοκρατία όσο και τη μακροχρόνια πολιτική της έκλειψη, σε ένα σκηνικό που εξελίχθηκε και δομήθηκε ερήμην της, για τις δεκαετίες που ακολούθησαν.

Και η μεν πρώτη από τις συνέπειες είναι – ευτυχώς- μακρινή, μη επαναλήψιμη ιστορία. Από τη δεύτερη, όμως, ίσως κάτι να μπορούσε κάποιος να διδαχθεί, όσο οι δημοσκοπήσεις το επιτρέπουν.