[ Πρόσωπα ] Συλλέκτης λαθραίων κειμένων

Ο βενεδικτίνος μοναχός ιερέας Χουάν Χοσέ Αγκίρε είναι ένας από τους ελάχιστους που έχουν στην κατοχή τους τις πλήρεις συλλογές των λαθραίων εκδόσεων της ΕΤΑ, της ένοπλης αυτονομιστικής οργάνωσης των Βάσκων.

Συγκεντρώνει τους «θησαυρούς» του από το 1969 και, στα 71 του, ο ενθουσιασμός του δεν έχει μειωθεί. Στο μοναστήρι του χωριού Λαζκάο όπου ζει, σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από το Σαν Σεμπαστιάν, στην ισπανική Χώρα των Βάσκων, «έχουμε συγκεντρώσει 5.400 διαφορετικές περιοδικές εκδόσεις», λέει στη γαλλική «Λε Φιγκαρό». «Το κριτήριο της επιλογής είναι αυστηρό: όλες πρέπει να είναι αφιερωμένες στο βασκικό ζήτημα».

Από τη συλλογή του δεν λείπει ούτε ένα τεύχος της επιθεώρησης Ζutik, από το πρώτο που εκδόθηκε στο Καράκας στα τέλη της δεκαετίας του 1950 ώς τα τελευταία που εκδόθηκαν το 2007. Ανάμεσά τους είναι και τα πολυγραφημένα αντίτυπα της δεκαετίας του 1970 που στοίχισαν στους συντάκτες τους θανατικές καταδίκες. Πριν από δύο χρόνια, η ισπανική αστυνομία κατέφθασε στο μοναστήρι, σταλμένη από τον δικαστή Μπαλτάσαρ Γκαρθόν. Λόγω των συλλογών του, ο Αγκίρε θεωρήθηκε ύποπτος για σχέσεις με την τρομοκρατική βασκική οργάνωση. «Τουλάχιστον το 60% απ΄ όσα είναι γραμμένα στις εκδόσεις αυτές δεν ανταποκρίνονται στις αξίες μου. Όμως οφείλω να διαφυλάξω τα κείμενα για να γραφεί η ιστορία του σήμερα», εξήγησε στους αστυνομικούς.

Ο Αγκίρε άρχισε να ασχολείται με τις λαθραίες εκδόσεις το 1969, όταν η μονή δεν μπορούσε πια να ανταποκριθεί στην εκπαιδευτική αποστολή της· οι μοναχοί μοιράστηκαν νέα καθήκοντα- κηπουρική, βιβλιοδεσία, τυπογραφία, αντιγραφή μουσικών κειμένων- και αυτός ανέλαβε τη βιβλιοθήκη. Πήγε στο μοναστήρι του Μονσεράτ στη Βαρκελώνη για να εκπαιδευτεί και εκεί ανακάλυψε μια παράξενη συλλογή, αυτή των λαθραίων καταλανικών εκδόσεων. Τότε ήταν που αποφάσισε να αφιερωθεί κι αυτός στη συγκέντρωση των λαθραίων βασκικών εκδόσεων. Τα πρώτα «τρόπαια», του εστάλησαν από το Καράκας και το Μπουένος Άιρες. «Είχα ένα φίλο, βενεδικτίνο όπως εγώ, στο Καράκας», αφηγείται. «Του μίλησα για το σχέδιό μου και μου έστειλε λαθραία, μέσω Γαλλίας, πάρα πολλά ντοκουμέντα. Η καταστολή των πολιτικών εκδόσεων ήταν άγρια επί Φράνκο, αλλά στο χωριό υπήρχε πραγματική αλληλεγγύη. Αυτό διευκόλυνε την αποστολή των ντοκουμέντων».

Σιγά-σιγά, οι συλλογές του Αγκίρε επεκτάθηκαν και σήμερα καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του μοναστηριού. Αποτελούν μια ασύγκριτη πηγή πληροφοριών για την κοινωνικο-οικονομική ιστορία των Βάσκων κατά την φρανκική περίοδο, την οποία έρχονται να μελετήσουν πανεπιστημιακοί απ΄ όλο τον κόσμο. Στο μοναστήρι δεν απομένουν πλέον παρά εννέα μοναχοί, οι οποίοι εξακολουθούν να παραλαμβάνουν δέματα στα οποία δεν αναγράφεται αποστολέας. Και ο Αγκίρε είναι πολύ διακριτικός όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζει να πλουτίζει τη βιβλιοθήκη του, «ώστε αύριο να μπορέσουμε να γράψουμε την ιστορία του σήμερα».