[ Δρόμοι ]

Από το Παρίσι…
… μέχρι τη Βενεζουέλα, η πανεπιστημιακή γνώση απλώνει το χέρι και ενώνει δύο ηπείρους. Η αρχική ιδέα ξεκίνησε από τη διαπίστωση πως είναι αδύνατη οποιαδήποτε πολιτική ή οικονομική συνεργασία μεταξύ των λαών χωρίς πολιτιστική επικοινωνία. Κάπως έτσι άρχισε μια στενή πανεπιστημιακή συνεργασία πρώτα στην Ευρώπη, στην οποία έλαβαν μέρος το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, το Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας της Βενετίας, το Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Μαδρίτης και το Πανεπιστήμιο του Παρισιού VΙΙΙ. Με την υποστήριξη του Ουμπέρτο Έκο και του Γιούργκεν Χάμπερμας, αυτά τα τέσσερα ιδρύματα κατόρθωσαν να δημιουργήσουν το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Πολιτισμού.

Το νέο…
… πανεπιστήμιο, όπως εξηγεί στην εφημερίδα «Ουμανιτέ» ο Ζακ Πουλέν, διευθυντής του Τμήματος Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Παρισιού VΙΙΙ, δεν φιλοδοξεί να συμμορφωθεί με τις ανάγκες της εξουσίας, αλλά με τις απαιτήσεις για τη διαμόρφωση συνειδητών ανθρώπων, στη φιλοσοφία, στις τέχνες, στη λογοτεχνία, στην επικοινωνία: «Βαδίζουμε πάνω στο πλατωνικό μορφωτικό μοντέλο, το οποίο τα σημερινά πανεπιστήμια έχουν ξεχάσει από καιρό. Πρωταρχική του αποστολή είναι να κάνει τον άνθρωπο αφέντη του εαυτού του, να τον βοηθήσει να γνωρίσει τις βαθύτερες επιθυμίες του που θα τον κάνουν να ζήσει ευτυχισμένος». Οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι που έχουν αναλάβει αυτή την πρωτοβουλία ξέρουν καλά πως βαδίζουν ενάντια στο ρεύμα, το οποίο σήμερα είναι προσηλωμένο στην ιδιωτικοποίηση της γνώσης και στη μετατροπή της σε εργαλείο των επιχειρήσεων. Παρ΄ όλα αυτά, όπως λέει ο καθηγητής Πουλέν, ο στόχος του νέου πανεπιστημίου είναι η επιστροφή στην ουσία της παιδείας και «η πολιτιστική χειραφέτηση των ανθρώπων».

Μια γέφυρα…
… γνώσης που φτάνει μέχρι τη Λατινική Αμερική ρίχνουν οι καθηγητές που δημιούργησαν το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Πολιτισμού. Με τη βοήθειά τους, στο Καράκας της Βενεζουέλας έχει ήδη μπει στα σκαριά ένα αντίστοιχο πανεπιστήμιο, που στερεώνεται πάνω στις ιδέες της πλατωνικής παιδείας. Γιατί εκεί; «Πρέπει να σπείρουμε πετρέλαιο», έλεγε ένας Βενεζουελανός συγγραφέας. Αυτό ακριβώς έκανε ο Ούγκο Τσάβες. Και με τα έσοδα από αυτό το πετρέλαιο, οι λαοί της Λατινικής Αμερικής διεκδικούν τώρα την πολιτιστική ελευθερία τους. «Ο Τσάβες αποφάσισε να ιδρύσει πενήντα πανεπιστήμια στην περιοχή», εξηγεί ο Νέλσον Γκούζμαν, διευθυντής του Τμήματος Κοινωνικών Επιστημών στο Κεντρικό Πανεπιστήμιο της Βενεζουέλας. «Θέλουμε να πειραματιστούμε με ένα νέο πανεπιστήμιο, που θα διατηρεί τις γλώσσες και τους πολιτισμούς της πατρίδας μας και που θα δίνει διέξοδο στους πιο στερημένους. Και είτε τους αρέσει ο Τσάβες είτε όχι, η UΝΕSCΟ μόλις ανακοίνωσε πως στη Βενεζουέλα δεν υπάρχει πια αναλφαβητισμός».

Ο ΟΗΕ…
… ψήφισε πρόσφατα διακήρυξη για το δικαίωμα της πολιτιστικής ανάπτυξης των αυτόχθονων λαών. Από τις 158 χώρες που έλαβαν μέρος στην ψηφοφορία, τέσσερις καταψήφισαν τη διακήρυξη: οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Ν. Ζηλανδία. Το πείραμα της πολιτιστικής ανεξαρτησίας δεν είναι εύκολο. Όμως οι λαοί της Λατινικής Αμερικής αντιστέκονται στον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό, με τις πλατωνικές ιδέες παρά πόδα.