«Αν αποκτούσα εκατομμύρια, θα έχανα τον ύπνο μου»

«Ο κόσμος της τέχνης είναι απολύτως ελεγχόμενος από την αγορά», υποστηρίζει ο μετρ της περφόρμανς Γερμανός εικαστικός Ουλάι, ο οποίος παρουσιάζει αναδρομική έκθεση της πορείας του στην Αθήνα
«Όταν βλέπεις δυο ανθρώπους να κάνουν κακό στο σώμα τους με επιδεικτικό τρόπο και παρακολουθήσεις χωρίς να συμμετάσχεις, είναι κάτι ανάλογο με ένα βίαιο γεγονός στον δρόμο, όπου ο κόσμος κοιτάζει αλλά κανείς δεν κάνει κάτι για να το σταματήσει». Έτσι περιγράφει ο μετρ της περφόρμανς, ο 65χρονος Γερμανός καλλιτέχνης Ουλάι, τον τρόπο έκφρασης με τον οποίον καθιερώθηκε στην παγκόσμια εικαστική σκηνή.

«Όλα τα μέσα έκφρασης, παραδοσιακά και μη, είναι προέκταση του ανθρώπου. Το κατ΄ εξοχήν μέσο όμως είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, με σάρκα και οστά. Γι΄ αυτό και ήμουν από εκείνους που αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το σώμα ως μέσο, όπως ο ζωγράφος τον χρωστήρα και τον καμβά. Η επιλογή αυτή δεν έκανε το κοινό να αισθάνεται άνετα, διότι αν προκαλείς βλάβες στο σώμα σου, αυτοακρωτηριάζεσαι, φέρεσαι μαζοχιστικά, ο κόσμος που έχει μάθει στην ακίνδυνη τέχνη, σοκάρεται», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο επί 12 χρόνια σύντροφος και συνεργάτης τής πλέον διάσημης περφόρμερ, παγκοσμίως, Μαρίνας Αμπράμοβιτς, ο οποίος βρέθηκε για λίγες ημέρες στην Αθήνα, με αφορμή την αναδρομική έκθεσή του (με βίντεο, φωτογραφίες και αρχειακό υλικό από το 1970 έως

ΙΝFΟ

Αναδρομική έκθεση Ulay στο «Βooze Cooperativa» (Κολοκοτρώνη 57) έως τις 31/3.

το 2006) που φιλοξενείται στο «Βooze Cooperativa» σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε.

Τι άλλαξε στα έργα που έχουν ως πρώτη ύλη τους το ανθρώπινο σώμα τις τρεις αυτές δεκαετίες;

Δεν άλλαξαν πολλά κατά τη γνώμη μου. Όταν άρχισα να δουλεύω, στις αρχές της δεκαετίας του ΄70, εσκεμμένα επέλεξα να καταπιαστώ με τα νέα μέσα- φωτογραφία, το βίντεο, περφόρμανς- που φάνταζαν περίεργα για την εποχή και απορρίπτονταν από το πλαίσιο της συμβατικής τέχνης. Εξαιτίας αυτού έπρεπε να βρω εναλλακτικούς χώρους έκφρασης, αφού οι συνάδελφοί μου κι εγώ ήμασταν απορριπτέοι από τις κλασικές γκαλερί και τα μουσεία. Παράλληλα προσπαθούσαμε να δώσουμε ζωή στη σύγχρονη τέχνη. Έπρεπε να διεισδύσουμε στο γενικότερο καλλιτεχνικό πλαίσιο που το απασχολούσαν φορμαλιστικές και αισθητικές αξίες σε μια εποχή πολιτικά βεβαρημένη με Ψυχρό Πόλεμο, πόλεμο στο Βιετνάμ, σιδηρούν παραπέτασμα, τρομοκρατία στην Ευρώπη…

Και στην τέχνη;
Το κριτήριο ότι ένα έργο τέχνης είναι καλό, ήταν ένα ανέκαθεν: να σε κινητοποιεί είτε συναισθηματικά είτε πνευματικά. Και πιστεύω πως βλέπουμε αυτό που αισθανόμαστε. Προσωπικά δεν θεωρώ πως άλλαξα κάτι στην τέχνη, αλλά συνέβαλα μαζί με άλλους να ενσωματώσουμε τα νέα μέσα και να προκαλέσουμε μια τεράστια καλλιτεχνική αλλαγή, οδηγώντας το όλο θέμα της τέχνης σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.

Σήμερα τι σας κινητοποιεί για να δημιουργήσετε;

Η ευθύνη. Και αυτή την εποχή με απασχολεί η έλλειψη πόσιμου νερού. Καθώς χρόνια τώρα ασχολιόμουν με το ανθρώπινο σώμα, συνειδητοποίησα πως αποτελείται κατά 70% από νερό. Ταυτόχρονα συνειδητοποίησα πως παγκοσμίως το πόσιμο νερό είναι ένα τεράστιο και επείγον ζήτημα, διότι πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν λόγω λειψυδρίας. Το πρότζεκτ μου έχει τίτλο «Water to all» (Νερό για όλους) και με απασχολεί εδώ και έναν χρόνο. Έχει δε κυρίως εκπαιδευτικό χαρακτήρα σε παιδιά ηλικίας 6-11 ετών στη Δυτική Όχθη, στην Αφρική, διότι τα παιδιά είναι αυτά που θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα λόγω και της πληθυσμικής έκρηξης. Δεν εξαιρώ την τέχνη από αυτή την προσπάθεια, απλώς θέλω να γίνω πιο ενεργός και ακτιβιστής για έναν καλό σκοπό μέχρι το τέλος της ζωής μου.


«Η αγορά ελέγχει την τέχνη»

«Ο κόσμος της τέχνης είναι απολύτως ελεγχόμενος από την αγορά και όλες οι αξίες καθορίζονται από όρους της αγοράς, καθώς ζούμε σε μια υστεροκαπιταλιστική πλουτοκρατική κοινωνία», λέει ο Ουλάι. «Δυστυχώς η αγορά της τέχνης έχει αρχίσει να επιβάλλει ένα σύστημα αξιών που έχει καταγωγή μόνο από την αγορά, η οποία προκαθορίζει τις τιμές».

Η δική σας σχέση με το χρήμα; Πολύ καλή. Είμαι ανεξάρτητος. Ποτέ δεν πήρα δάνειο ή πίστωση από τράπεζα. Δεν με ενδιαφέρει το εύκολο κέρδος. Έχω απλή ζωή. Δεν έχω σπίτι. Δεν παραπονιέμαι για τίποτα. Προτιμώ τα λίγα από τα πολλά, διότι δεν μπορώ να τα διαχειριστώ. Αν μου έλεγαν αύριο ότι θα είχα εκατομμύρια, θα αισθανόμουν άβολα διότι δεν θα ήξερα τι να τα κάνω. Θα έχανα τον ύπνο μου.