ΠΡΟΣΩΠΑ Άρρωστα εδάφη

O Κλωντ και η Λυντιά Μπουργκινιόν, αμφότεροι εδαφολόγοι- ερευνητές, είναι πεπεισμένοι πως οι τεχνικές της εντατικής γεωργίας σκοτώνουν τη γη.

Και μιλούν απερίφραστα. «Είναι το τέλος του πολιτισμού», προειδοποιεί ο Γάλλος επιστήμονας.

«Βρισκόμαστε στη φάση της κατάρρευσης. Παντού βλέπουμε τις αγροτικές αποδόσεις να μειώνονται». Ο Κλωντ και η Λυντιά συναντήθηκαν στο Εθνικό Ινστιτούτο Αγρονομικής Έρευνας (ΙΝRΑ).

Εκείνος είχε ειδικευτεί στη μικροβιολογία και είχε διοριστεί στο ΙΝRΑ της Ντιζόν. Ανέπτυσσε εκεί μια μέθοδο μέτρησης της μικροβιακής δραστηριότητας των εδαφών. «Απορρίφθηκε όμως επειδή τα μικρόβια, αντίθετα από τα λιπάσματα, δουλεύουν δωρεάν», εξηγεί στη «Λε Μοντ». Από το ΙΝRΑ του ζήτησαν να επικεντρώσει την έρευνά του στον κύκλο του αζώτου για να βρει μικροοργανισμούς ικανούς να καθαρίζουν τα υπόγεια ύδατα που μολύνονται από νιτρικά άλατα. «Είπα ότι θα ήταν ίσως απλούστερο να χρησιμοποιούμε λιγότερα λιπάσματα», όμως το μήνυμά του δεν έγινε ευνοϊκά δεκτό… Η Λυντιά δούλευε επίσης στο εργαστήριο του ΙΝRΑ της Ντιζόν και η συνάντησή της με τον Κλωντ οδήγησε τελικά στο διαζύγιο και των δύο με τον οργανισμό αυτό- σήμερα το ΙΝRΑ θεωρεί τους Μπουργκινιόν ερασιτέχνες που δεν ενδιαφέρονται καν να υποστηρίξουν επιστημονικά τις κινδυνολογίες τους. Το 1989 το ζεύγος αποχώρησε από το ΙΝRΑ και την επόμενη χρονιά άνοιξε το δικό του εργαστήριο στο Μαρέ-συρ-Τιγ, βόρεια της Ντιζόν, σε μια υπέροχη αγροτική αποθήκη του 1754. Δουλεύουν εκεί ως ανεξάρτητοι ερευνητές, προειδοποιούν τους αγρότες και μελετούν τα εδάφη τους, έχουν στο ενεργητικό τους περίπου 5.500

αναλύσεις στη Γαλλία και το εξωτερικό. Προτείνουν μια γεωργία που μπορεί να υποστηριχθεί μακροπρόθεσμα, αντίθετα από τις επιδοτούμενες ευρωπαϊκές συνταγές.

«Το φυτό είναι ανίκανο να βυζάξει το βότσαλο», συνοψίζει η Λυντιά το πρόβλημα των εδαφών. «Πρέπει να το διαλύσουν τα μικρόβια». Χωρίς αυτή την υπόγεια δουλειά, τα φυτά φυτοζωούν και το έδαφος υποχωρεί. Η λύση, λένε οι Μπουργκινιόν, είναι να σταματήσουμε να δουλεύουμε το έδαφος με μηχανικά μέσα και να αφήσουμε τα μικρόβια, τα μανιτάρια και τα σκουλήκια να αναλάβουν δουλειά, κάτω από μια φυτική κάλυψη που πνίγει τα ζιζάνια και μειώνει τη διάβρωση. Για τον Κλωντ, η εντατική γεωργία είναι «διαχείριση φυτικών παθολογιών»: οι ποικιλίες υψηλής απόδοσης είναι εύθραυστες και προστατεύονται διαρκώς από λιπάσματα, εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα. Η συνέπεια είναι τα εδάφη να υποφέρουν και «η ανθρωπότητα να μην τρώει παρά άρρωστα φυτά». Η παχυσαρκία, η αύξηση των αλλεργιών δεν είναι παρά η αρχή, διαβεβαιώνουν οι Μπουργκινιόν, σύμφωνα με τους οποίους το προσδόκιμο ζωής θα μειωθεί. «Οι σημερινοί γέροι ανατράφηκαν με βιολογικά προϊόντα πριν από την εντατικοποίηση της γεωργίας», λέει ο Κλωντ. «Οι νέες γενιές δεν θα έχουν το κεφάλαιο αυτό».