ΔΡΟΜΟΙ

Το νέο…
… βιβλίο του Ζιλ Κεπέλ δεν πρόκειται να προκαλέσει λιγότερη εντύπωση από το προηγούμενο. Έτσι συμβαίνει συνήθως με αυτόν τον ισλαμολόγο και αραβολόγο από τότε που δημοσίευσε τα «Προάστια του Ισλάμ», πριν από είκοσι χρόνια. Στο νέο του βιβλίο «Ο τρόμος και οι μάρτυρες», η επιγραφή «Πέρα από τον Μπους και τον Μπιν Λάντεν» στο εξώφυλλο, που παραπέμπει στο νιτσεϊκό «Πέραν του καλού και του κακού», είναι όμως παραπλανητική. Γιατί ο Ζιλ Κεπέλ βλέπει τα πράγματα πολύ πιο περίπλοκα.

Οι απόψεις του…
… ασφαλώς δεν θα αφήσουν όλους τους αναγνώστες ευχαριστημένους. Γιατί προσεγγίζει αλήθειες που για πολλούς είναι ενοχλητικές. Όπως, ας πούμε, όταν λέει πως η Αλ Κάιντα ανακυκλώνει μια παλιά μαρξιστική ρητορική, όταν απευθύνεται στους μη μουσουλμάνους: «πουλάει» το Ισλάμ σαν μια εναλλακτική λύση στον σοσιαλισμό, με εντυπωσιακά αποτελέσματα στους αριστερούς κύκλους που πάντα δείχνουν μια ιδιαίτερη ευαισθησία για τους καταπιεσμένους.

Για τα αιματηρά…
… επεισόδια του 2005 στα γαλλικά προάστια, όπου είναι έντονη η παρουσία του ισλαμικού στοιχείου, ο Ζιλ Κεπέλ έχει μια εντελώς διαφορετική αντίληψη από την κατεστημένη (απόρριψη της γαλλικής κοινωνίας και των αξιών της). Και ευτυχώς, πολύ πιο αισιόδοξη: πιστεύει πως εκείνη η κρίση που πριν από δυο χρόνια είχε βάλει φωτιά στη χώρα δεν ήταν παρά ένα αίτημα που διατύπωναν οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί των γαλλικών προαστίων για να ενσωματωθούν καλύτερα στη γαλλική κοινωνία, ώστε να μπορέσουν να απολαύσουν τις κατακτήσεις και τα οφέλη της όπως και οι άλλοι πολίτες. Ο συγγραφέας πιστεύει πως, αν οι πολιτικοί έμπαιναν στον κόπο να επανεξετάσουν τις πολιτικές τους και να δώσουν περισσότερες ευκαιρίες, οι μουσουλμάνοι μετανάστες θα ενσωματώνονταν πιο εύκολα στην ευρωπαϊκή ταυτότητα κι έτσι θα ερχόταν το τέλος «του τρόμου και των μαρτύρων».

Τη συνέχεια…
… και την κατάληξη του βιβλίου μπορούμε να τη φανταστούμε. Η εμπειρία από το φιάσκο του πολέμου του Μπους εναντίον του «άξονα του κακού», την ιρακινή καταστροφή, την αναγέννηση των Αφγανών Ταλιμπάν, τη δράση των ισλαμιστών καμικάζι σε όλον τον κόσμο και τις νίκες της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολά στον Λίβανο έχει πείσει τον Ζιλ Κεπέλ ότι καμιά λύση δεν μπορεί να προέλθει από τον πόλεμο. Πιστεύει σε μια Ρax economica και όχι σε μια Ρax americana. Δηλαδή σε μια οικονομική ανάπτυξη που θα καλύπτει όλες τις χώρες που βρίσκονται στη λεκάνη της Μεσογείου. Για να γίνει όμως αυτό, θα πρέπει πρώτα η Μέση Ανατολή να πάψει να κοιτάζει προς την Ασία και η Ευρώπη προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Η πρόκληση που έχει σήμερα μπροστά του ο πολιτισμός δεν είναι η σύγκρουση που είχε αναγγείλει ο Σάμιουελ Χάντινγκτον, αλλά η αναγέννηση της Μεσογείου, που κάποτε ζέστανε στην αγκαλιά της αυτόν τον πολιτισμό.