ΣΚΕΨΗ ΣΑΝ ΒΙΩΜΕΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

Τα «Μαθήματα φιλοσοφίας σε έξι ώρες και ένα τέταρτο» ο Γκομπρόβιτς τα παρέδωσε δυο τρεις μήνες πριν πεθάνει στη σύζυγό του Μαρί Ρίτα Λαμπρός και στον φίλο του και συνεργάτη του Ντομινίκ ντε Ρου, στη Βανς της Νότιας Γαλλίας. Γνωρίζοντας πως είναι καταδικασμένος από μια αρρώστια των πνευμόνων που τον ταλαιπωρούσε από την εφηβεία του, υποφέροντας από αφόρητους πόνους, λίγο πριν αρχίσει τις «παραδόσεις» του είχε ζητήσει να του προμηθεύσουν δηλητήριο ή έστω ένα πιστόλι για να γλιτώσει από το καθημερινό μαρτύριο. Τα «μαθήματα» τον γλίτωσαν από την αυτοκτονία.

Η γοητεία τους είναι ότι καταγράφουν έναν τρόπο ανάγνωσης της φιλοσοφίας από έναν διανοητή ο οποίος δεν πιστεύει στα μεγάλα φιλοσοφικά συστήματα. Το πάθος του για τη φιλοσοφία είναι ενσωματωμένο στο πάθος του για τη δημιουργία και μέσα από την ανάγνωσή της, από τον Σαρτρ και τον Νίτσε ώς τον Καντ και τον Πλάτωνα, ο Γκομπρόβιτς δεν συλλέγει τις λύσεις που θα του λύσουν όσα προβλήματα αντιμετωπίζει ως δημιουργός, αλλά εντοπίζει το στίγμα μιας παράλληλης πορείας:

«Παντού, σε κάθε εποχή, η πιο βαθιά σκέψη συντρίβεται στον ύφαλο της διττής ερμηνείας, η οποία στο εσωτερικό επίπεδο αποδεικνύεται εξίσου ασυμφιλίωτη όσο και άλυτη».

Μόνον ένα παιδί της μυθιστορηματικής σκέψης μπορεί να διακρίνει το σπέρμα της σαφήνειας, την αρχή της μορφής, στην ασάφεια της διττής και άλυτης ερμηνείας του κόσμου, στη διάσταση ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικείμενο που συνοδεύει τη φιλοσοφία από τη γέννησή της, από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη ώς τον 20ό αιώνα. Ο Γκομπρόβιτς με αυτά τα «μαθήματα» είναι σαν να θέλει να αρπάξει τη φιλοσοφία από τα χέρια των «φιλοσόφων», οι οποίοι την έχουν ταυτίσει με την ακαδημαϊκή διδασκαλία.

Δεν χρειάζεται να είσαι εξοικειωμένος με την ιδιοσυγκρασιακή γραφή του Γκομπρόβιτς για να αναγνωρίσεις στα «μαθήματα» αυτά τη δύναμή της, τη δυνατότητα που έχει να μετασχηματίζει τη σκέψη σε βιωμένη εμπειρία, ακόμη κι όταν μιλάει για την «ελευθερία» στον Σαρτρ ή για τον «λόγο» στον Καντ. Και για να αναγνωρίσεις στις σελίδες τους την αγωνία του να ξαναβρεί το «μεγαλείο» και την «έμπνευση» που θα μας βγάλει από το ξεχαρβάλωμά μας.