Χρήμα / Κόσμος

Ρωσική εισβολή στα Χρηματιστήρια

Μέχρι σήμερα τα κρατικά επενδυτικά κεφάλαια που επένδυαν σε μεγάλους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς- κυρίως τράπεζες που αντιμετωπίζουν προβλήματα από επισφαλή δάνεια (subprimes)- προέρχονταν κυρίως από τη Μέση Ανατολή, τη Σιγκαπούρη και την Κίνα.

Τώρα όμως, φαίνεται ότι ένας νέος παίκτης μπαίνει στο παιχνίδι φιλοδοξώντας να ισχυροποιήσει την παρουσία του στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.

Η Ρωσία-που ήδη σήμερα στην Ευρώπη ελέγχει μεγάλο ποσοστό της διακίνησης και της παραγωγής ενέργειας-φιλοδοξεί μέσω του νέου κρατικού επενδυτικού κεφαλαίου της να αυξήσει ακόμη περισσότερο την οικονομική δύναμή της.

Αναλυτές εκτιμούν ότι μέσω αυτού του νέου κρατικού επενδυτικού κεφαλαίου, του Κεφαλαίου για την Εθνική Ευημερία (Fund for Νational WellΒeing), η Μόσχα μπορεί να αποκτήσει σημαντικά ποσοστά σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στη Γηραιά Ήπειρο ή ακόμη και τις ΗΠΑ, όπως έχουν κάνει ήδη funds από τη Σιγκαπούρη, το Άμπου Ντάμπι και την Κίνα που έχουν πλέον τη δική τους φωνή στα διοικητικά συμβούλια μεγάλων δυτικών εταιρειών όπως είναι η Citigroup, η Μerrill Lynch και η Βarclays. Το προς διαχείριση ποσό του νέου ρωσικού κρατικού επενδυτικού κεφαλαίου φτάνει τα 32 δισ. δολάρια και ανταγωνίζεται στα ίσια, σε οικονομική δύναμη, γνωστά αμερικανικά κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια (hedge funds).

Ήδη Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν αρχίσει τις προσπάθειες να καθησυχάσουν τις αρμόδιες αρχές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη για το ενδεχόμενο μεγάλων επενδύσεων της ρωσικής κυβέρνησης στα χρηματιστήριά τους και τις εταιρείες τους. Όπως λέει ο υφυπουργός Οικονομικών Dmitry Ρankin, το νέο κρατικό επενδυτικό κεφάλαιο θα έχει μόνο οικονομικούς (και όχι πολιτικούς) στόχους. «Γιατί ανησυχούν για ξένες επενδύσεις που θα έλθουν στη χώρα τους;», λέει για όσους Δυτικούς ασκούν κριτική και προσθέτει: «Δεν θα έπρεπε να ανησυχούν, αλλά να ελπίζουν» (να επενδυθούν σε Ευρώπη και ΗΠΑ τα κεφάλαια αυτά).

T α έσοδα από το πετρέλαιο
Το 2004 η Μόσχα είχε δημιουργήσει το Επενδυτικό Κεφάλαιο για τη Σταθεροποίηση της Ρωσίας (Stabilization Fund of the Russian Federation) με κεφάλαια υπό διαχείριση που ξεπερνούσαν τα 140 δισ. δολάρια, αυτό διαχειριζόταν τα έσοδα της χώρας από το πετρέλαιο. Πριν από λίγες ημέρες η Ρωσία ανακοίνωσε ότι θα είναι δύο τα κρατικά κεφάλαια που θα διαχειρίζονται τα τεράστια αποθέματα που έχει συγκεντρώσει η χώρα τα τελευταία τέσσερα χρόνια από τις πωλήσεις πετρελαίου, τα οποία ανέρχονται σε 157 δισ. δολάρια (είναι η δεύτερη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα στον κόσμο μετά τη Σαουδική Αραβία).

Το ένα από τα κεφάλαια αυτά ονομάζεται Reserve Fund, θα διαχειρίζεται 125 δισ. δολάρια και θα διασφαλίζει τη σταθερότητα του ρωσικού προϋπολογισμού σε περίπτωση πτώσης των τιμών του πετρελαίου (λειτουργία που είχε από το 2004 το Stabilization Fund of the Russian Federation).

Το δεύτερο κρατικό επενδυτικό κεφάλαιο για την Εθνική Ευημερία (Fund for Νational Well-Βeing) θα χρηματοδοτεί τα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας. Αυτό το επενδυτικό κεφάλαιο, με βάση νέο νόμο που ψηφίστηκε πρόσφατα, θα μπορεί να επενδύει τόσο στα μετοχικά κεφάλαια ξένων εταιρειών όσο και σε ξένα ομόλογα.

Τώρα η ρωσική κυβέρνηση εξετάζει εάν θα προσλάβει στη θέση του επικεφαλής αυτού του κρατικού επενδυτικού κεφαλαίου της ειδικό διαχειριστή- πιθανότατα από τον τραπεζικό κλάδο- ο οποίος είναι απαραίτητος μόνο σε περίπτωση κατά την οποία το fund θέλει να επενδύσει σε εταιρείες και μετοχές. Το ρωσικό Δημόσιο άλλωστε δεν χρειάζεται ειδικό διαχειριστή για αγορές κρατικών ομολόγων, λένε με νόημα αναλυτές.

Α ντιδράσεις από Ευρώπη;
Οι επενδύσεις μαμούθ από τη Ρωσία έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες θεωρούν ότι τώρα η χώρα μπορεί να ετοιμάζεται να αυξήσει την επιρροή της μέσω επενδύσεων σε εταιρείες.

Η Μόσχα έχει υπό τον έλεγχό της την Gazprom, την κρατική εταιρεία μονοπώλιο με έντονη παρουσία στη διακίνηση και αποθήκευση φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν κατηγορήσει τη ρωσική κυβέρνηση ότι με την εταιρεία αυτή προωθεί την ατζέντα της εξωτερικής και όχι της οικονομικής της πολιτικής, επικαλούμενοι τις πιέσεις που έχει ασκήσει κατά καιρούς η Μόσχα στην Ουκρανία απειλώντας να κλείσει τη στρόφιγγα του φυσικού αερίου.


Πιο ισχυρή από ό,τι νομίζουμε η οικονομία

Η επιβράδυνση της οικονομίας και η αστάθεια που αυτή έχει προκαλέσει στα χρηματιστήρια θα συνεχιστεί για λίγο καιρό ακόμη. Ωστόσο, παρά τις φωνές που κάνουν λόγο για ύφεση, ο πτωτικός κύκλος της αγοράς κάποια στιγμή θα κλείσει, η παγκόσμια οικονομία θα αποδειχτεί ότι είναι πιο ισχυρή από ό,τι νομίζουμε και θα βγούμε από την κρίση. Όπως μας έχει δείξει η ιστορία, όταν μπαίνουμε σε πτωτική αγορά (bear market), αυτή διαρκεί από εννέα μήνες έως δύο χρόνια. Κι αφού η κρίση ξεκίνησε το φθινόπωρο θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας.

Όλοι οι οικονομικοί κύκλοι όμως δεν είναι ίδιοι. Την προηγούμενη φορά που η αγορά ήταν πτωτική, οι εταιρείες των τηλεπικοινωνιών ήταν εκείνες που δέχτηκαν το ισχυρότερο πλήγμα. Αυτήν τη φορά είναι οι τράπεζες. Την ίδια στιγμή κούρσα κάνουν και οι τιμές των εμπορευμάτων (πετρέλαιο κ.λπ.), τον τροφίμων, ενώ ανησυχία υπάρχει και για το περιβάλλον.

Δεν πιστεύω ότι σήμερα το μακροοικονομικό περιβάλλον είναι τόσο εύθραυστο όσο τη δεκαετία του ΄70, όταν ο ανεπτυγμένος κόσμος βρέθηκε αντιμέτωπος με την πετρελαϊκή κρίση και με ανεξέλεγκτο πληθωρισμό.

Αντίθετα, η σημερινή κρίση θα οδηγήσει στη χρήση των φυσικών πόρων με μεγαλύτερη σύνεση. Μέχρι τα τέλη του έτους φαίνεται ότι θα έχουμε βγει από την κρίση- αν και πιθανώς να εξακολουθήσει η αστάθεια- κάτι που δεν βλέπουν σήμερα οι αγορές.