[ Πρόσωπα ] Περί αριθμών και ανθρώπων

Λέει πως, αν ήταν Γάλλος, θα είχε ψηφίσει Σοσιαλιστές. Ωστόσο ο 74χρονος Ινδός νομπελίστας της Οικονομίας Αμάρτυα Σεν θέτει τώρα τις ικανότητές του στην υπηρεσία του Νικολά Σαρκοζύ.

O Σεν είναι αριστερός, όμως τον έχει ενθουσιάσει το αίτημα του δεξιού προέδρου της Γαλλίας να μελετήσει μια αλλαγή των εργαλείων με τα οποία μετρούμε την ανάπτυξη. Άλλωστε σ΄ όλη του την καριέρα ως οικονομολόγου υποστήριζε πως οι στατιστικές, ιδιαίτερα αυτή για το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), δεν αντανακλούν την ανάπτυξη μιας χώρας ούτε την ευημερία των κατοίκων της. Έχει ήδη δημιουργήσει τον Δείκτη της Ανθρώπινης Ανάπτυξης (ΔΑΑ), ο οποίος αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ και ενσωματώνει, επιπλέον του εθνικού πλούτου, την κατάσταση της υγείας του πληθυσμού και το επίπεδο της παιδείας του.

Ο Σαρκοζύ είχε ζητήσει από τον Σεν και από τον επίσης νομπελίστα Αμερικανό οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς να συμμετάσχουν σε μια επιτροπή που θα μελετήσει έναν νέο, πιο αξιόπιστο για τους πολλούς τρόπο μέτρησης της ανάπτυξης, ώστε να μην ευημερούν οι αριθμοί ενώ ο λαός υποφέρει. Στις αρχές Ιανουαρίου η πρόσκληση επαναλήφθηκε και ο Σεν την αποδέχθηκε ευχαρίστως.

Αρκετοί υποπτεύονται ότι η στρατολόγηση του Σεν- αλλά και του νεο-κεϋνσιανού επικριτή της παγκοσμιοποίησης Στίγκλιτς- είναι μια πολιτικάντικη κίνηση του Σαρκοζύ επειδή πέφτει στις δημοσκοπήσεις. «Δεν ξέρω ποιοι είναι οι υπολογισμοί του κ. Σαρκοζύ», απαντά ο Σεν στη γαλλική «Λε Μοντ». «Για μένα, το πρόβλημα είναι πραγματικό». Λέει πως θέλει να κατασκευάσει έναν νέο δείκτη για να αποτιμάται πιο έξυπνα η ευημερία των πλούσιων χωρών: «Ο ΔΑΑ είναι μια χονδροειδής κατασκευή, όμως λειτουργεί καλά για τις φτωχές χώρες. Για τις πλούσιες, δεν επιτρέπει μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση».

Ο Σεν σπούδασε στην Καλκούτα και στο φημισμένο Κολέγιο Τρίνιτυ του Κέμπριτζ και έχει διδάξει σε σπουδαία πανεπιστήμια, όπως το Λόντον Σκουλ οφ Ικονόμικς και η Οξφόρδη. Στο Χάρβαρντ κατέχει δύο έδρες, μία οικονομίας και μία φιλοσοφίας. Από τις μείζονες συνεισφορές του στην οικονομική θεωρία είναι η θέση του ότι το σημαντικό δεν είναι η απόλυτη, αλλά η σχετική αξία. Η φτώχεια, εξηγεί, δεν μετριέται με το ύψος του εισοδήματος, αλλά σε σχέση με το περιβάλλον. Το να είσαι αναλφάβητος σ΄ ένα χωριό όπου είναι όλοι δεν είναι τραγικό, όμως σε μια πλούσια χώρα είναι. Οι επικριτές του υποστηρίζουν πως η σκέψη του είναι απλοϊκή και τον αποκαλούν ειρωνικά «Μητέρα Τερέζα της οικονομίας».

Μ΄ αυτή τη θεωρητική σκευή, ο Σεν θα μπορούσε να είχε ασχοληθεί με την πολιτική, όμως δεν το έκανε. Κατ΄ αρχάς, επειδή λατρεύει το πανεπιστήμιο και τον κόσμο των ιδεών. Και επίσης, προσθέτει, «επειδή θέλω να μείνω ελεύθερος. Αν δέχτηκα να δουλέψω για τον κ. Σαρκοζύ, είναι και γιατί δεν είμαι Γάλλος».