Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ Ο φαύλος κύκλος

ΣΤΗ ΔΙΝΗ της χρηματοπιστωτικής κρίσης, που έχει προκαλέσει ρίγη ανησυχίας για την επόμενη ημέρα στην παγκόσμια οικονομία και «μαύρες τρύπες» σε μεγάλες τράπεζες, οικονομολόγοι και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού προσπαθούν να ερμηνεύσουν τι συμβαίνει, να κατανοήσουν τι έφταιξε. Πώς και γιατί η «απλοχεριά» των τραπεζών με τα subprime δάνεια, αλλά και η «ευρηματικότητα» των σχεδιαστών των δομημένων επενδυτικών ομολόγων, προκάλεσαν σοβαρά τραύματα στην αμερικανική οικονομία και αβεβαιότητα παγκοσμίως. Στην προσπάθεια να δοθούν ερμηνείες, να συναχθούν συμπεράσματα και να καταγραφούν διδάγματα έρχονται στο προσκήνιο οι θεωρίες γνωστών οικονομολόγων (π.χ. του Χάιμαν Μίνσκι). Σε αυτούς ανατρέχουν ακόμη και αναλυτές μεγάλων διεθνών τραπεζών, οι οποίες βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της επενδυτικής φρενίτιδας και κατ΄ επέκταση των αρνητικών επιπτώσεων. Ποια ερμηνεία για τη σημερινή κρίση φαίνεται ότι κυριαρχεί; Ο καπιταλισμός και οι αγορές, όταν μάλιστα είναι απελευθερωμένες, προσφέρουν ευκαιρίες για κέρδη, αλλά παράλληλα ενέχουν παγίδες για μεγάλες απώλειες. Όταν λοιπόν η «ευρηματικότητα» υπόσχεται μεγάλα κέρδη και η όρεξη για ρίσκο μεγαλώνει, ενισχύεται η πιστωτική επέκταση, η οποία τροφοδοτεί με τη σειρά της ακόμη υψηλότερες τιμές σε περιουσιακά στοιχεία. Και εκεί είναι που μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος, οπότε οι τιμές αρχίζουν να πέφτουν και οι αγορές να εκδηλώνουν υπερβολές, αυτή τη φορά προς τα κάτω. Σήμερα οι εμπλεκόμενοι- και όχι μόνο- δεν θα πρέπει να αρκεστούν μόνο στις ερμηνείες, θα πρέπει να αναλογιστούν τα συμπτώματα και τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης και να δράσουν ανάλογα για να περιοριστούν οι πιθανότητες εκδήλωσης ανάλογων καταστάσεων. Το ίδιο θα πρέπει να κάνουν και οι διαχειριστές κεφαλαίων και ειδικότερα «ευαίσθητων» οργανισμών, όπως είναι τα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία αναδείχθηκαν- και στην Ελλάδα- σε μεγάλους χαμένους της κρίσης.