Φαινόμενα

Κοσμικές τιμές

Όλα τα κανάλια σε εθνικό δίκτυο αναμετέδωσαν την κηδεία του Χριστόδουλου προσδίδοντας στο γεγονός τον απόλυτο εθνικό χαρακτήρα
Περίλαμπρες οι τελετές. Σύμπασα η πολιτική εξουσία. Πλήθος οι πρέσβεις και οι εκπρόσωποι δογμάτων. Από νωρίς το πρωί όλες οι τηλεοπτικές συχνότητες ενώθηκαν για να αναμεταδώσουν από κοινού την εξόδιο ακολουθία και κατόπιν την πομπής ώς το Α΄ Νεκροταφείο όπου ετάφη ο Χριστόδουλος με τιμές αρχηγού κράτους εν ενεργεία.

Είναι γεγονός ότι το πλήθος που τον συνόδευσε ώς το τέλος ήταν μεγάλο, όπως και εκείνο που συνωστιζόταν τρία μερόνυχτα στην Πλατεία Μητροπόλεως για να προσκυνήσει. «Όλες οι ηλικίες», τόνιζαν τα ρεπορτάζ προβάλλοντας κάθε τόσο δηλώσεις νέων που τους ανακάλυπταν μέσα στον κόσμο. Φυσικά και υπήρχαν.

Οι εικόνες του συνωστισμού επιβεβαίωσαν πόσο είχε αξιοποιήσει ο Χριστόδουλος τη μεγάλη ανάγκη ενός κόσμου αμήχανου και χαμένου μπροστά στις προκλήσεις της εποχής να αισθανθεί την κοινότητα. Και την αναπλήρωσε με τη συνείδηση ότι η χριστιανική θρησκεία είναι μια βαθιά ριζωμένη παράδοση στον τόπο. Τη μετέτρεψε απλώς σε ιδεολογία.

Αυτό ακριβώς επιβεβαίωσε και ο εθνικός ύμνος που ακούστηκε να τραγουδά δις το συγκεντρωμένο πλήθος τη στιγμή της ταφής του, σαν να ήταν κοσμικός εθνικός ηγέτης. Οι επικοινωνιακές του επιλογές (συγκέντρωση υπογραφών για ταυτότητες, συλλαλητήρια με λάβαρα που έβρισκαν ευθεία σύνδεση με την εθνοκεντρική μυθολογία της σχολικής προπαγάνδας) πέτυχαν τον στόχο τους, να δώσει την αίσθηση ότι η Εκκλησία απαντά όχι στην ανάγκη για πίστη απλώς, αλλά για συλλογική ταυτότητα. Ιδίως σε καιρούς αμήχανους και αναστατωμένους όταν η πολιτική στέκεται μπρος τους αδύναμη και ανυπόληπτη.

Φυσική συνέπεια μια τηλεόραση της απόλυτης υπερβολής και της αγιογράφησης, παρ΄ όλο που δεν έλειψαν οι φωνές της λογικής, ορισμένες και από ιεράρχες, οι οποίοι επισήμαναν την ανάγκη να επιστρέψει η Εκκλησία στην πνευματικότητά της. Και γιατί ένας ηγέτης της που τον συνοδεύουν στην ταφή εντυπωσιακές πομπές, φαντάροι με τουφέκια, και τον σκεπάζει η ελληνική σημαία, προσδίδει στο θρησκευτικό αίσθημα ιδεολογική χροιά. Και ο εθνικός ύμνος επισφράγισε αυτή την αίσθηση.

Μέσα σε αυτή την υπερβολή δεν μπορεί να μη διακρίνουμε μια ακόμη ανάγκη, όχι του κόσμου, αλλά ενός συστήματος που πλήττεται από σκάνδαλα, κατρακυλώντας στην ανυποληψία, να ισορροπήσει την εικόνα της διάλυσης και της απουσίας αξιών με την εικόνα ενός πλήθους ενωμένου και πιστού σε μια τουλάχιστον αξία, τη θρησκεία.

«Η θρησκεία», γράφει ο Ζαν Ντανιέλ («Ο Θεός είναι φανατικός;») «είναι η ανάγκη του ανθρώπου να ζει εν κοινωνία μέσα σε δομές, σύμφωνα με νόμους που μπορεί να έχουν ή να μην έχουν σχέση με μια υπερβατικότητα». Αυτή υπήρξε και η ύστατη υπηρεσία του Χριστόδουλου στον τόπο και στο σύστημα εξουσίας, του οποίου υπήρξε επίλεκτο μέλος, αλλά και αρωγός στις πολιτικές επιδιώξεις μέρους αυτού.


Και στροφή στην πνευματικότητα

Ευλόγως, επομένως, είχαμε τα 3 κρατικά κανάλια, το κανάλι της Βουλής και τα Μega, Αnt1, Star, Αlpha, Αlter, Μακεδονία ΤV σε απ΄ ευθείας σύνδεση. Την εξόδιο ακολουθία, τις αφίξεις των επισήμων, τους λόγους, την πορεία στο Α΄ Νεκροταφείο, τις τιμές της ταφής.

Παντού η ίδια εικόνα. Εξαίρεση ο Σκάι, που έκανε τις δέουσες αναφορές στην πρωινή ενημερωτική του εκπομπή, τίμησε τη στιγμή της απώλειας ενός ηγέτη της Εκκλησίας και την τελετή αποχαιρετισμού και συνέχισε το πρόγραμμά του.

Ίσως δεν θα μπορούσε να συμβεί και διαφορετικά, καθώς τα συνήθη τηλεοπτικά προγράμματα του πρωινού δεν προσφέρονται για τέτοιες στιγμές. Κουτσομπολιά, μαγειρικές, ζώδια, γεννητούρια, όσο και να τροποποιηθούν είναι αδύνατον να αρθούν στις απαιτήσεις μιας στιγμής που απαιτεί τουλάχιστον σοβαρότητα.

Έτσι επιστρατεύτηκαν οι ομάδες ενημέρωσης. Το παράδοξο είναι ότι ο κόσμος στα μικρόφωνα που τού έτειναν εμπρός του με το ερώτημα «πώς θα θέλατε να είναι ο επόμενος Αρχιεπίσκοπος;», απαντούσε «να μοιάζει στον Χριστόδουλο», ενώ πατέρες της Εκκλησίας στα πάνελ υποστήριζαν διακριτικά πλην σαφώς ότι ο επόμενος πρέπει να είναι διαφορετικός, για «να επιστρέψει η Εκκλησία στην πνευματικότητά της».