Οι αγνές προθέσεις, το παραμιλητό και η φάρσα

O δρόμος προς την κόλαση στρώθηκε με τις πιο αγνές προθέσεις, ναρκοθετήθηκε από ένα παραμιλητό και τινάχτηκε τελικά στον αέρα από μια φάρσα. Τον Ιανουάριο του 1766, ο 54χρονος Ρουσσό, συνοδευόμενος από τον 55χρονο Χιουμ, διασχίζει τη Μάγχη, με την ελπίδα ότι θα βρει καταφύγιο και γαλήνη στην «ανεκτική» Μεγάλη Βρετανία. Στη Γαλλία έχει ήδη εκδοθεί ένταλμα για τη σύλληψή του, η ολιγαρχική πατρίδα του, η Ελβετία- υπό την επιρροή του Βολταίρου, που τον αντιπαθεί σφόδρα- δεν θέλει να τον βλέπει ούτε ζωγραφιστό, η Πρωσία του «πεφωτισμένου» βασιλιά Φρειδερίκου προσφέρεται να τον φιλοξενήσει, αλλά εκείνος επιλέγει την προστασία του Χιουμ και της Βρετανίας, όπου χαίρει προς το παρόν εξαιρετικής φήμης. Κατά τον διάπλου της Μάγχης, ο εσαεί καταδιωκόμενος Ελβετός ακούει τον Χιουμ- ή νομίζει ότι ακούει- να ψιθυρίζει στον ύπνο του: «Κρατάω τον Ζαν Ζακ Ρουσσό». Αυτό το φαινομενικά ανερμάτιστο παραμιλητό θα χρησιμεύσει λίγες εβδομάδες αργότερα ως προσάναμμα για την παράνοιά του και θα δώσει τη χαριστική βολή στο κλονισμένο νευρικό του σύστημα. Η φωτιά θα φουντώσει με μια φάρσα του συγγραφέα Χόρας Γουόλπολ, αδιόρθωτου πλακατζή και πατέρα- μεταξύ άλλων- του γοτθικού μυθιστορήματος. Ο τελευταίος θα χαλκεύσει μια σκωπτική επιστολή, που υποτίθεται ότι την υπογράφει ο βασιλιάς της Πρωσίας και όπου, απευθυνόμενος στον Ρουσσό, δηλώνει ότι «ως βασιλιάς έχω τη δυνατότητα να σας κάνω όσο δυστυχή το επιθυμήσετε». Η χλεύη για τον «μαζοχισμό» και τη «μιζερολαγνεία» του Ρουσσό εξοργίζει τον απομονωμένο- χωρίς καν γνώση των αγγλικών- φιλόσοφο. Με μια σειρά από λογικά άλματα, θα θεωρήσει ότι ενορχηστρώνεται μια συνωμοσία για τη σπίλωση και την εξόντωσή του- με ενορχηστρωτή τον ίδιο τον ευεργέτη του, τον Ντέιβιντ Χιουμ. Ο συνήθως εγκρατής Χιουμ- εξ ου και στη Γαλλία τον αποκαλούσαν «Καλό Νταβίντ»- θα χάσει την ψυχραιμία του και θα σηκώσει το γάντι. Δεν θέλουμε να σας στερήσουμε την απόλαυση από την καθηλωτική συνέχεια – δηλονότι δεν υπολείπεται διόλου σε μικροπρέπεια κι εμπάθεια από τα σύγχρονα τηλεδικεία. Οι Έντμοντς- Αϊντινάου περιγράφουν διεξοδικά όλες τις αλυσιδωτές αντιδράσεις, από τις βασιλικές αυλές ώς τα γαλλικά σαλόνια, τη διαχείρισηεκμετάλλευση της παράνοιας για αλλότριους σκοπούς, αλλά και τη μελαγχολική ταφόπλακα που θέτει οριστικά ο πανδαμάτωρ χρόνος. Αποπληξία ο Ρουσσό, καρκίνο των εντέρων ο Χιουμ. Κανένας από τους δύο δεν γέλασε τελευταίος.