Μικρότητες μεγάλων ανδρών

ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ ΤΟΥ ΒΒC ΝΤΕΪΒΙΝΤ
ΕΝΤΜΟΝΤΣ ΚΑΙ ΤΖΟΝ ΑΪΝΤΙΝΑΟΥ, ΣΠΕΣΙΑΛΙΣΤΕΣ
ΣΤΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΕΙΔΟΣ «ΧΡΟΝΙΚΟΥΡΕΠΟΡΤΑΖ-
ΔΟΚΙΜΙΟΥ» ΠΟΥ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ… ΞΕΚΟΚΑΛΙΖΕΤΑΙ ΣΑΝ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ, ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΦΟΡΑ ΝΑ ΜΑΣ ΑΠΟΔΕΙΞΟΥΝ ΟΤΙ Ο 18οςΑΙΩΝΑΣ, Ο ΑΙΩΝΑΣ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ, ΑΠΕΧΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ 21Ο ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΟΣΟ ΝΟΜΙΖΑΜΕ
Μας επέδωσαν τα διαπιστευτήριά τους το 2001 με την απαράμιλλη Οργή του Βιττγκενστάιν (Πατάκης, 2004) και «ξαναχτύπησαν» τέσσερα χρόνια αργότερα με τονακόμη αμετάφραστο στην πατρίδα μαςτόμο Ο Μπόμπυ Φίσερ πηγαίνει στον πόλεμο . Στην πρώτη περίπτωση, το αφηγηματικό εναρκτήριο λάκτισμα έδινε μια δεκάλεπτη αντιπαράθεση το 1946 ανάμεσα στους κορυφαίους Αυστριακούς φιλοσόφους Λούντβιχ Βίτγκενστάιν και Καρλ Πόπερ, ενώ στη δεύτερη, μια δίμηνη σκακιστική μάχη το 1972 ανάμεσα στους κορυφαίους μετρ Μπόμπυ Φίσερ και Μπόρις Σπάσκυ. Βλέπετε, το δημοσιογραφικό δίδυμο τρέφει αδυναμία στους κορυφαίους κάθε χώρου, έστω και αν εστιάζει συνήθως την αφήγησή του στις σκοτεινές τους πλευρές. Η τρίτη περίπτωση, η διαμάχη του Ζαν Ζακ Ρουσσό με τον Ντέιβιντ Χιουμ, που θα μας απασχολήσει σήμερα, διαφοροποιείται από τις δύο προηγούμενες, όπως χαριτωμένα σημειώνουν οι συγγραφείς, με την παντελή πλέον απουσία αυτοπτών μαρτύρων εν ζωή, υποψηφίων για τηνόχι πάντοτε διακριτική- απαραίτητη δημοσιογραφική ανάκριση. Υστερεί έτσι σε ζωντάνια ο Σκύλος του Ρουσσόαπό τα προγενέστερα υβριδικά αναγνώσματα; Ποσώς. Το κενό της ζωντανής μαρτυρίας έρχεται να υπερκαλύψει η επιστολογραφική μανία των ανθρώπων του πνεύματος- των μελών της αυτοαποκαλούμενης στη Γαλλία των Βουρβόνων «Δημοκρατίας των Γραμμάτων»- κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, μιας μανίας που μπορεί να συγκριθεί μονάχα με τη σημερινή μανία να ανταλλάσσουμε SΜS. Οι τύποι τότε συνέτασσαν επιστολές με ταχύτητα αναπνοής- ίσως γι΄ αυτό ήταν και οι περισσότεροι αξεπέραστοι στυλίστες- και με ακόρεστη έφεση στη διάδοση κακόβουλων κουτσομπολιών. Προσφέρουν τοιουτοτρόπως την ευκαιρία στους σημερινούς ερευνητέςιδίως στους κεφάτους, όπως οι Βρετανοί συνάδελφοι- να αποκαθηλώνουν τα ιερά τέρατα.

Η γέφυρα
Τα τέρατα, εν προκειμένω, είχαν διαμετρικά αντίθετες ιδιοσυγκρασίες- και τις γεφύρωνε μόνο η κοινή τους αποστροφή για τη θρησκεία. «Ως προς την προσωπικότητα», γράφει το δίδυμο, «ο Χιουμ είχε άτολμη και εγκρατή νοοτροπία, ενώ ο Ρουσσό ήταν από ένστικτο ανυπότακτος· ο Χιουμ ήταν πεσιμιστής, ο Ρουσσό οπτιμιστής· ο Χιουμ κοινωνικός, ο Ρουσσό μονήρης. Ο Χιουμ έρρεπε προς τον συμβιβασμό, ο Ρουσσό προς την αντιπαράθεση. Ως προς το ύφος, τον Ρουσσό τον μεθούσε το παράδοξο· ο Χιουμ υπηρετούσε τη διαύγεια του λόγου. Η γλώσσα του Ρουσσό ήταν εκρηκτική και συναισθηματική, του Χιουμ στρωτή και αμερόληπτη». Εξίσου εκρηκτικός ήταν και ο βίος του Ρουσσό, σε αντίθεση με τον πιο συμβατικό του Χιουμ. Ο Ελβετός sui generis φιλόσοφος και sui generis μουσικός- κέρδιζε τα προς το ζην κυρίως αντιγράφοντας παρτιτούρες- είχε θορυβήσει όλη την ηπειρωτική Ευρώπη, τόσο με την προκλητική ιδιω

David Εdmonds, John Εidinow

Ο ΣΚΥΛΟΣ ΤΟΥ ΡΟΥΣΣΟ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΩΝ ΣΤΟΧΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΑΜΑΧΗΣ ΤΟΥΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ

ΜΤΦ. ΟΥΡΑΝΙΑ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗΣ 2007, ΣΕΛ. 320, ΤΙΜΗ: 19 ΕΥΡΩ

τική του ζωή (απέκτησε πέντε παιδιά με την κοινωνικά κατώτερή του και ακαλλιέργητη Λε Βασσέρ, τα παρέδωσε πάραυτα στο βρεφοκομείο κι έζησε με τη μητέρα τους αστεφάνωτος επί είκοσι τρία χρόνια, προτού την «επιβραβεύσει» με έναν γάμο στα γεράματα), όσο και με τις ριζοσπαστικές πολιτικές του ιδέες, όπως διατυπώνονται στο Κοινωνικό συμβόλαιο, καθώς και τις ρηξικέλευθες παιδαγωγικές, όπως διατυπώνονται στον Αιμίλιο. Απεναντίας, ο Σκωτσέζος Ντέιβιντ Χιουμ, καλοσυνάτος κι ευτραφήςστον εμφανισιακό αντίποδα του δύστροπου μικροκαμωμένου Ρουσσό- δεν παντρεύτηκε ποτέ, είχε πέραση στους κοσμικούς κύκλους, μια μέτρια σταδιοδρομία στο διπλωματικό σώμα, αλλά μεγάλο κύρος για το φιλοσοφικό και ιστορικό του έργο. Δεν είναι τυχαίο ότι τα νάματα του Ρουσσό – και την εν σπέρματι υποτροπή προς τον ολοκληρωτισμό, με το αμφιλεγόμενο δόγμα της «γενικής θέλησης»- εγκολπώθηκε η Γαλλική Επανάσταση, ενώ τα νάματα του Χιουμ υιοθέτησε η σαφώς μετριοπαθέστερη αμερικανική.