Ουραγοί στην «πράσινη» επανάσταση

Στο 18% πρέπει να φτάσει η συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ελλάδα μέχρι το 2020, σύμφωνα με τους στόχους που προτάθηκαν χθες από την Κομισιόν.

Σήμερα, οι εναλλακτικές πηγές καλύπτουν μόλις το 5,7% των συνολικών ενεργειακών αναγκών της χώρας. Παράλληλα, η ελληνική γραφειοκρατία, η απουσία εθνικού χωροταξικού σχεδίου και το… αδιάφορο σφύριγμα της πολιτείας έχουν καθηλώσει μικρά και μεγάλα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ουρά του γκισέ…

«Το Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο πρέπει να ξεπαγώσει τώρα- ήδη έχει περάσει ένας χρόνος από τότε που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Επιπλέον, χρειάζεται άμεσα από την πλευρά της πολιτείας να γίνουν προσπάθειες για την πραγματική απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδοτήσεων για τα αιολικά και τα ηλιακά πάρκα. Επίσης θα πρέπει να υπάρξει ανάπτυξη του δικτύου για την κάλυψη των τοποθεσιών της χώρας όπου μπορούν να κατασκευαστούν αποδοτικά έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αν δεν γίνουν αυτά, ούτε το 10% δεν πρόκειται να πιάσουμε μέχρι το 2020», λέει ο δρ Γιάννης Τσιπουρίδης, πρόεδρος της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι από τα 12.000 ΜW ισχύος για τα οποία έχουν γίνει αιτήσεις, έχουν αδειοδοτηθεί τα 6000 ΜW, ενώ αυτά που προβλέπεται να ολοκληρωθούν δεν ξεπερνούν τα 3.500 ΜW. Προς το παρόν, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς αιολικής ενέργειας φτάνει τα 870 ΜW.

Τα εμπόδια
Η Ελλάδα έχει ακόμα ένα εμπόδιο μπροστά της: οι εκπομπές στους τομείς των μεταφορών, της γεωργίας, των απορριμμάτων και στον κτιριακό τομέα, πρέπει να μειωθούν κατά 4% έως το 2020 σε σχέση με τα επίπεδα του 2005. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, πρόκειται για μία μεγάλη πρόκληση καθώς για τη θέρμανση των κτιρίων εκπέμπουμε περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα και από τη Δανία, ενώ η Ελλάδα περιλαμβάνεται στην πρώτη πεντάδα των ευρωπαϊκών χωρών που εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αύξηση εκπομπών ανά έτος για τις μεταφορές. Υπολογίζεται ότι το 2005 οι εκπομπές από τις μεταφορές, τα κτίρια, τον γεωργικό τομέα και τα απορρίμματα ανήλθαν στους 68 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα. Ιδιαίτερα προβληματικός κρίνεται ο οικιακός τομέας, όπου οι εκπομπές από το 1990 έως το 2005 παρουσίασαν αύξηση 114% στη χώρα μας. Μεγάλη πληγή θεωρείται και ο τομέας των κτιρίων του Δημοσίου που ευθύνονται για το 2% των συνολικών εκπομπών της Ελλάδας. Καταναλώνουν το 1,66% της συνολικής ενέργειας ενώ, σύμφωνα με μελέτη του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, εκτιμάται ότι οι ενεργειακές δαπάνες των 200.000 στο σύνολο κτιρίων είναι πάνω από 450 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.

Επιπλέον στον τομέα των μεταφορών η αύξηση των εκπομπών από το 1990 έως το 2005 έφτασε το 42% στην Ελλάδα, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος για το ίδιο χρονικό διάστημα ήταν 24%.

Όσον αφορά τους μεγάλους ρυπαντές, δηλαδή τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος και τις μεγάλες βιομηχανίες, οι συνολικές εκπομπές για το 2005 ανήλθαν στα 71,2 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα.


Θα μπορούσαμε να αποθηκεύουμε το μισό διοξείδιο του άνθρακα

ΣΤΟ ΜΙΣΟ θα μπορούσαν να μειωθούν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CΟ2) στην Ελλάδα μέσα στα επόμενα χρόνια, αν οι αρμόδιες αρχές αποφάσιζαν να αξιοποιήσουν τις τεχνολογίες αποθήκευσης του αερίου ρύπου στο υπέδαφος, όπως προτρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη δέσμη μέτρων που ανακοινώθηκαν χθες. Τη δυνατότητα μείωσης των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα στο μισό απέδειξαν πρόσφατες έρευνες του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, σύμφωνα

ΜΕΧΡΙ 10 ΕΚΑΤ. ΤΟΝΟΥΣ

διοξειδίου του άνθρακα θα μπορούσαν να διοχετεύονται στο υπέδαφος, σύμφωνα με έρευνα του ΙΓΜΕ

με τις οποίες υπόγειοι χώροι στη Βόρεια και Βορειοδυτική Ελλάδα μπορούν να φιλοξενήσουν έως και 10.000

εκατομμύρια τόνους CΟ2! Με δεδομένο ότι οι εκπομπές από την ηλεκτροπαραγωγή και τις μεγάλες βιομηχανίες στην Ελλάδα φτάνουν τα 70 εκατομμύρια τόνους CΟ2 ανά έτος, οι αποθηκευτικοί χώροι στο ελληνικό υπέδαφος αρκούν για 150 χρόνια.

Έτσι, αντί οι ποσότητες αυτές να απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα επιτείνοντας το φαινόμενο του θερμοκηπίου, θα μπορούσαν με τη βοήθεια της τεχνολογίας να εγκλωβίζονται σε στρώματα του υπεδάφους και να παραμείνουν εκεί για χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια. «Μπορούμε μέσω ειδικής επεξεργασίας και δικτύου σωλήνων να δεσμεύσουμε το διοξείδιο του άνθρακα στον γήινο φλοιό χωρίς να γίνονται διαρροές. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται σημαντικά οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και οι κλιματικές αλλαγές», αναφέρει ο κ. Γεώργιος Χατζηγιάννης, εκπρόσωπος στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διοξειδίου του Άνθρακα και διευθυντής Γεωθερμίας και Θερμομεταλλικών Υδάτων στο ΙΓΜΕ. «Μάλιστα εκτιμούμε ότι οι χώροι αποθήκευσης CΟ2 είναι πολλαπλάσιοι από αυτούς που έχουμε εντοπίσει στη Βόρεια και Βορειοδυτική Ελλάδα. Μόλις προμηθευθούμε τα στοιχεία από τις έρευνες της Δημόσιας Επιχείρησης Πετρελαίου, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε σε συμπεράσματα και για τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας», τονίζει ο κ. Χατζηγιάννης.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, ιδανικές περιοχές για την αποθήκευση του CΟ2 αποτελούν οι εξαντλημένοι ταμιευτήρες πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι υδροφορείς με αλμυρό νερό που βρίσκονται σε μεγάλο βάθος και τα στρώματα γαιανθράκων. Στην πρόσφατη μελέτη του ΙΓΜΕ, ο μεγαλύτερος αποθηκευτικός χώρος διοξειδίου του άνθρακα εντοπίζεται στην περιοχή του πετρελαϊκού κοιτάσματος Πρίνου, δίπλα από τη Θάσο. Εκεί μπορούν να φιλοξενηθούν πάνω από 5.000 εκατομμύρια τόνοι διοξειδίου του άνθρακα, ενώ ταυτόχρονα η πίεση που θα αναπτυχθεί από τη διοχέτευση του αερίου θα σπρώξει τις εναπομένουσες ποσότητες πετρελαίου στην επιφάνεια για περαιτέρω εκμετάλλευση. Άλλες περιοχές, σύμφωνα με τη μελέτη, βρίσκονται στον Θερμαϊκό Κόλπο και βόρεια των Γρεβενών, όπου θα μπορούσε να αποθηκεύεται το διοξείδιο του άνθρακα από τους μεγαλύτερους λιγνιτικούς θερμοηλεκτρικούς σταθμούς της χώρας, στην Κοζάνη και την Πτολεμαΐδα.

Ωστόσο, η λύση της αποθήκευσης του CΟ2 στο υπέδαφος δεν είναι δωρεάν: Σύμφωνα με μελέτες του Προγράμματος Αερίων του Θερμοκηπίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται κατά 1,3 με 3 λεπτά ανά κιλοβατώρα όταν το διοξείδιο του άνθρακα δεσμεύεται σε γεωλογικούς σχηματισμούς. «Αυτή τη στιγμή το κόστος για τη δέσμευση ενός τόνου στο υπέδαφος ανέρχεται στα 40-45 ευρώ, όμως με το πέρας των πιλοτικών προγραμμάτων που εφαρμόζονται σε ανεπτυγμένες χώρες ανά τον κόσμο υπολογίζουμε ότι θα πέσει στο μισό», λέει ο κ. Χατζηγιάννης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα επόμενα χρόνια η τιμή αγοράς δικαιωμάτων εκπομπής ενός τόνου διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να ξεπεράσει και τα 30 ευρώ.

Πού εφαρμόζεται το μέτρο
Στη νορβηγική πλατφόρμα εξόρυξης πετρελαίου Sleipner ένα εκατομμύριο τόνοι διοξειδίου του άνθρακα αποθηκεύονται κάθε χρόνο σε υπόγειους υφάλμυρους υδροφορείς κάτω από τη Βόρεια Θάλασσα. Παράλληλα, 2 προγράμματα εφαρμόζονται σε εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής κοντά στο Βερολίνο, καθώς και στη Δανία και την Ολλανδία, όπου η χρηματοδότηση γίνεται εν μέρει από κοινοτικά κονδύλια. Επιπλέον πιλοτικά προγράμματα σήμερα διεξάγονται σε Αυστραλία, Καναδά και ΗΠΑ.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι κίνδυνοι από την αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα στο υπέδαφος είναι ελάχιστοι, από τη στιγμή που το σύστημα παρακολούθησης διαρροών λειτουργεί σωστά. Στις ΗΠΑ, όπου υπάρχει εκτεταμένη υποδομή αγωγών CΟ2- 3.100 χιλιόμετρα- τα συμβάντα ατυχημάτων έφτασαν τα 10 για την περίοδο 1990-2001 χωρίς τραυματισμούς ή ανθρώπινες απώλειες. Κίνδυνο για διαρροές αποθηκευμένου CΟ2 αποτελεί και η σεισμικότητα μιας περιοχής- ωστόσο αυτές που έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής στον ελληνικό χώρο έχουν σταθερά πετρώματα.

«Η αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα θα πρέπει να αποτελέσει προσωρινή λύση. Τουλάχιστον μέχρι οι οικονομίες να μπουν στον δρόμο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Πιστεύω ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί και σε παλιά και σε νέα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής», επισημαίνει ο κ. Αχιλλέας Πληθάρας από το ελληνικό γραφείο του WWF.


«Σωστά αλλά όχι αρκετά τα μέτρα της Κομισιόν»

ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου κατέθεσε χθες στις Βρυξέλλες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αν και οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μίλησαν για «γενναία μέτρα», ειδικοί του ΟΗΕ αλλά και η Greenpeace χαρακτήρισαν τις ευρωπαϊκές προτάσεις ανεπαρκείς.

Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν στόχο να μεταμορφώσουν τις ενεργειακές παροχές της Ευρώπης μέχρι το 2020, με αύξηση στην παραγωγή και χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μείωση στις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και αύξηση στη χρήση των βιοκαυσίμων. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής Μανουέλ Ντουράο Μπαρόσο, οι μεταρρυθμίσεις στον ενεργειακό τομέα, εφόσον υιοθετηθούν από τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και εφαρμοστούν, θα κοστίζουν στον Ευρωπαίο πολίτη 3 ευρώ εβδομαδιαίως. «Η Ευρώπη και ο υπόλοιπος κόσμος πρέπει να δράσουμε γρήγορα και να ενεργήσουμε γενναία, αν θέλουμε να εμποδίσουμε την καταστροφή», δήλωσε ο Ευρωπαίος επίτροπος, αρμόδιος για θέματα Περιβάλλοντος Σταύρος Δήμας. «Η μείωση των εκπομπών αερίων μπορεί να συνυπάρξει με τη συνεχή οικονομική ανάπτυξη και ευημερία», πρόσθεσε και τόνισε ότι το κόστος είναι μηδαμινό σε σχέση με αυτό που θα επωμιστεί η ευρωπαϊκή οικονομία αν δεν ληφθούν μέτρα για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών». Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά την επίπτωση που θα έχει η περικοπή των εκπομπών κατά 20% στο ετήσιο ΑΕΠ της Ε.Ε., ο κ. Δήμας τόνισε ότι αυτό θα είναι περίπου 0,04-0,06% ετησίως. Το πλάνο
Στόχος του ευρωπαϊκού σχεδίου είναι ο περιορισμός κατά 20% μέχρι το 2020 των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 – ποσοστό που μπορεί να αυξηθεί στο 30%, αν υπάρξει διεθνής συνθήκη για την αντιμετώπιση της αλλαγής στο κλίμα. Η Επιτροπή προβλέπει επίσης νέα μέτρα για το Πρόγραμμα Ανταλλαγής Δικαιωμάτων Εκπομπών, το οποίο σχεδιάζεται να διευρυνθεί για να καλύπτει περισσότερα αέρια από τις βιομηχανίες. Σύμφωνα με τη χθεσινή ανακοίνωση, οι Βρυξέλλες θα ορίσουν ανώτατα όρια σε όλη την Ε.Ε. για κάθε τομέα, καθώς και εθνικούς περιορισμούς. Επίσης, οι βιομηχανίες που προκαλούν τη μεγαλύτερη μόλυνση θα πρέπει από το 2013 να πληρώνουν τις ειδικές άδειες ρύπανσης- οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν δωρεάν- για να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CΟ2).

Ωστόσο, οι περιβαλλοντολόγοι χαρακτήρισαν ανεπαρκείς τις σχεδιαζόμενες περικοπές στις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου ώστε να επιτευχθεί ο στόχος για ραγδαία μείωσή τους και ζήτησαν να μειωθούν μέχρι 30% ώς το 2020. «Αυτό που σήμερα μοιάζει αποδεκτό ίσως να μην είναι σε τρία- τέσσερα χρόνια. Δεν βλέπω τον λόγο γιατί ορισμένοι από αυτούς τους στόχους να μη γίνουν πιο αυστηροί», επισήμανε από το Νταβός, ο επικεφαλής της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή Ρατζέντρα Πατσάουρι.

Για θετικό αλλά «ανεπαρκές» πρώτο βήμα έκανε λόγο η Greenpeace. Η οικολογική οργάνωση τόνισε ότι διαφωνεί με τον στόχο του 10% για τη χρήση βιοκαυσίμων στον τομέα των μεταφορών, γιατί- όπως επισήμανε- τα βιοκαύσιμα εγείρουν σοβαρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές ανησυχίες. «Αδύναμο» χαρακτήρισε τον στόχο της μείωσης κατά 20% στις εκπομπές αερίων.


Κολλημένοι στη γραφειοκρατία

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Έχουν ζητήσει άδεια εγκατάστασης πάρκα συνολικής ισχύος 12.000

ΜW. Από αυτά:

● τα μισά έχουν πάρει την άδεια, αλλά δεν έχει προχωρήσει η κατασκευή τους ● τα υπόλοιπα περιμένουν αδειοδότηση ΗΛΙΑΚΑ ΠΑΡΚΑ Δεν εγκρίνεται η εγκατάσταση πάρκων ισχύος 1.800 ΜW με το αιτιολογικό ότι έχει καλυφθεί ο εθνικός στόχος παραγωγής ενέργειας από τον ήλιο για το 2010, που είναι μόλις 474 ΜW