[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Δεν θέλουν να σώσουν τον Θερμαϊκό

Σταδιακή υποβάθμιση της ποιότητας των νερών και του οικοσυστήματος του Θερμαϊκού Κόλπου καταδεικνύει η έρευνα του καθηγητή Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Αθανάσιου Κούκουρα. Σύμφωνα με τον καθηγητή, το πιο ανησυχητικό στοιχείο των αποτελεσμάτων είναι η μείωση της βιοποικιλότητας, η οποία έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην οικονομία της περιοχής. Κάνει δε λόγο για «εγκεφαλική ρύπανση» των εμπλεκόμενων υπευθύνων, οι οποίοι, όπως εκτιμά, όχι μόνο έχουν αδρανήσει, αλλά δεν έχουν την απαραίτητη θέληση, ώστε να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα για την αποκατάσταση του Θερμαϊκού.

Πόσο κρίσιμη είναι η κατάσταση του Θερμαϊκού;

Με την έννοια κρίσιμη ίσον επικίνδυνη, στον Θερμαϊκό έχουμε όλο και περισσότερο: μικρότερη και ανθυγιεινή παραγωγή φυσικών και καλλιεργούμενων αλιευμάτων, αύξηση των κινδύνων μόλυνσης των κολυμβητών, μείωση της τουριστικής αξίας των ακτών του (μεταξύ άλλων και η κακοσμία).

Πού οφείλεται η επιδείνωση κατά τα τελευταία 30 έτη; Στην ανεπάρκεια και κακή λειτουργία των αποχετευτικών συστημάτων, στην αύξηση των ανθρώπινων πληθυσμών και των βιοτεχνικών- βιομηχανικών δραστηριοτήτων, στην αυξανόμενη ένταση της ρύπανσης διαμέσου του συστήματος των ποταμών Αξιού- Λουδία- Αλιάκμονα.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο των ερευνών σας;

Η δραματική μείωση της βιοποικιλότητας της περιοχής.

Πώς εξηγείτε την επιβάρυνση της ανατολικής πλευράς του κόλπου;

Με την αύξηση της τοπικής ρύπανσης στην ανατολική πλευρά του κόλπου από τη μια μεριά και τη μεταφορά αυξημένων ρύπων από τη δυτική πλευρά στην ανατολική διαμέσου επιφανειακών ρευμάτων που δημιουργούνται από τους ανέμους από την άλλη. Πριν από περίπου δέκα χρόνια μας υπόσχονταν ότι θα ξανακολυμπήσουμε στον Θερμαϊκό. Τι μεσολάβησε;

Αυτοί που το υπόσχονταν ή δεν ήξεραν τι έλεγαν ή πίστευαν σε υποσχέσεις ότι θα ληφθούν μέτρα ή ήξεραν ότι έλεγαν ψέματα. Τι συνεπάγονται όλα αυτά για το οικοσύστημα;

Μια συνεχή και επιταχυνόμενη υποβάθμισή του, στην οποία συμβάλλει η παρατηρούμενη παγκόσμια αλλαγή του κλίματος.

Υπάρχουν και οικονομικές επιπτώσεις;

Ναι, ως αντανάκλαση της ποιοτικής και ποσοτικής μείωσης της αλιευτικής παραγωγής, της αύξησης των δαπανών νοσηλείας και της τουριστικής υποβάθμισης των παράκτιων περιοχών. Περισσεύουν οι μελέτες, υπολείπονται τα έργα;

Ναι, γιατί αυτό συμφέρει από κοντόφθαλμη οικονομική άποψη.

Πού αποδίδετε την αδράνεια των αρμοδίων αρχών να αποτρέψουν την καταστροφή;

Στην έλλειψη θέλησης, για διάφορους λόγους.

Η δημιουργία ειδικής υπηρεσίας στο υπουργείο Μακεδονίας- Θράκης κινείται στη σωστή κατεύθυνση;

Δεν γνωρίζω τις σχετικές δραστηριότητες που έχει αναπτύξει. Πιστεύω όμως ότι αποτελεί μια καλή αρχή, αν οι επιστήμονες που τη συγκροτούν και η διοίκηση έχουν τη θέληση να δράσουν με ολοκληρωμένο σχέδιο.

Οι προτεραιότητες στα έργα… Προτού φθάσουμε στην υλοποίηση των έργων αποκατάστασης, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν οι παρακάτω ουτοπικές ενέργειες: συγκρότηση Διακομματικής Επιτροπής Βουλευτών, που θα προκηρύξει διαγωνισμό προτάσεων μελετών αποκατάστασης. Η πιο ολοκληρωμένη μελέτη θα χρηματοδοτηθεί αναλογικά από αυτούς που προκαλούν τη ρύπανση (βιομηχανίες κ.λπ.). Η επιτροπή θα διευκολύνει (παροχή δεδομένων)

και θα ελέγχει τους εκπονητές της μελέτης κατά την εξέλιξή της, ώστε αυτή να μην αποκλίνει από τις προδιαγραφές της, έγκριση των συμπερασμάτων και των προτάσεων έργων της μελέτης από τη ΔΕΒ, προκήρυξη μειοδοτικού διαγωνισμού για την εκτέλεση των έργων που έχουν εγκριθεί.

Πώς σχολιάζετε την αναποτελεσματικότητα του βιολογικού καθαρισμού;

Πλημμελής (ελαττωματικός) σχεδιασμός και χωρίς προβλέψεις, μόνο πρωτογενής επεξεργασία, υπολειτουργικότητα, ελλιπής οργάνωση, υποχρηματοδότηση.

Φταίει η καθυστέρηση στην έναρξη της τρίτης φάσης του έργου;

Δεν μπορεί κάποιος να εκτιμή σει αν δεν έχουν αξιολογηθεί οι δύο προηγούμενες φάσεις, για τις οποίες δεν έχω πληροφορίες.

Πώς κρίνετε τον ρόλο της ΕΥΑΘ;

Από το αποτέλεσμα, στον βαθμό που αυτή ευθύνεται.

Οι έλεγχοι των γειτονικών δραστηριοτήτων είναι επαρκείς;

Δεν υπάρχουν τέτοιοι έλεγχοι. Η επιβολή προστίμων αρκεί για να συμμορφωθούν οι βιομηχανίες που ρυπαίνουν;

Δεν νομίζω. Ποιος φέρει το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την κατάσταση;

Οι υπεύθυνοι κρατικοί φορείς που θα μπορούσαν, αν ήθελαν (αν και έχουν υποχρέωση), να ελέγχουν την κατάσταση.

Η εικόνα του Θερμαϊκού αντανακλά την πολιτική που ασκείται σε σχέση με το περιβάλλον; Χωρίς αμφιβολία. Η υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο;

Ασφαλώς παγκόσμιο, ως συνολικό αποτέλεσμα των μεριδίων ευθύνης κάθε κράτους χωριστά. Υπάρχουν ελπίδες για την ανάκαμψη του οικοσυστήματος του Θερμαϊκού;

Δεν νομίζω ότι τίθεται θέμα ελπίδων. Η εξέλιξη θα καθοριστεί από το σύνολο των πράξεων του καθενός μας. Ας μην ξεχνάμε τον Καζαντζάκη: «Δεν ελπίζω τίποτα, δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος».