«Πατώσανε πια κι οι πνευματικοί άνθρωποι»

Λαϊκός και προκλητικός, αγιογραφικός και εικονοκλαστικός «Ο βυζαντινός κόσμος του Ι. Μητράκα» αγιογραφεί σε έκθεση της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης
«Άρχων αγιογράφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, συνταξιούχος κοινωνικός λειτουργός της ΔΕΗ, πρόεδρος της Εταιρείας Θρακικών Μελετών και Θρακικού Κέντρου», κατά τον αυτοπροσδιορισμό του, ο Θραξ (γεννήθηκε στον Προβατώνα Έβρου) Ιωάννης Μητράκας εικονογραφεί τη ζωή, τη γέννηση, τον χρόνο, τους αγγέλους, αλλά και τις χαμένες πατρίδες, τους πρόσφυγες, τον έρωτα, τους πετεινούς (κύκλος αλέκτωρ, κόκορας, πετεινός) ως «εφήμερους κοσμοκράτορες οι οποίοι την επόμενη μέρα θα είναι ψημένοι στο φούρνο με πατάτες», σύμφωνα με το σχόλιο του ίδιου, την τηλεοπτική δημοσιογραφία ως κοκορομαχία με αυλοκόλακες και χρηματιζόμενους που τελικά «γράφουν τους κεφαλαιοκράτες και πολιτικούς στα μορφοποιημένα μικρόφωνά τους» τα οποία στις εικόνες του έχουν σχήμα φαλλού.

Αναζητήσαμε τα έργα (από τη θεματική ενότητα «Κυκλώματα») στην έκθεση που αναπτύσσεται στους δύο ορόφους της Δημοτικής Πινακοθήκης Θεσσαλονίκης, αλλά ειδικά ο θεματικός κύκλος «Κυκλώματα» με έργα φιλοτεχνημένα προ δεκαετίας όπως μας πληροφορεί ο ίδιος, απουσιάζει. «Για λόγους οικονομίας χώρου δεν μεταφέρθηκαν τελικά όλα από την Αθήνα» δικαιολογούνται οι διοργανωτές και ο ίδιος, αλλά συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο της έκθεσης που εξέδωσε η Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης.

ΙΝFΟ

«Ο βυζαντινός κόσμος του Ι. Μητράκα», Βίλα Μπιάνκα, Θεσσαλονίκη (Βασ.
Όλγας 180, τηλ.
2310-427.555) έως 9/2. Καθημερινά εκτός Δευτέρας.

Αγιογραφείτε ή δαιμονογραφείτε τελικά; Μια διαπίστωση κάνω. Ο δημοσιογραφικός λόγος καταρρέει. Όλοι είμαστε δέκτες αυτού του ηθικά, δεοντολογικά καταρρέοντος λόγου. Είναι αχυρολογίες, αερολογίες όλα αυτά που λέγονται. Είναι ο θυμός του νοήμονα πολίτη που καθιστά ανίερο τον «ευαίσθητο» καλλιτέχνη;

Είναι αγανάκτηση από το αντιαισθητικό του δημοσιογραφικού έργου, του τηλεοπτικού εμπορίου, των επιλογών της ειδησεογραφίας. Αν το ζωγράφιζα σήμερα, θα το έκανα ίσως πιο εμφανώς χυδαίο, θα εικονογραφούσα εντονότερα την εκχυδαιοποίηση των πάντων.

Και ποια είναι η συμβολή των πνευματικών ανθρώπων απέναντι σ΄ αυτή την εκχυδαιοποίηση που μας κατακυριεύει και οι δημοσιογράφοιόπως κι εσείς εικαστικά- απλώς τον καταγράφουν;

Ίσως πατώσανε κι αυτοί. Φταίει ενδεχομένως το σύστημα. Αυτοί που θά ΄πρεπε να σύρουν το άρ μα ψηλά κι όχι να τους σύρει το άρμα στα τάρταρα. Εγώ δεν είμαι πνευματική ηγεσία. Εγώ ένας εργάτης του χρωστήρα είμαι… Και με τα «Κυκλώματα» μια απλή διαπίστωση έκανα.

Μια πρώτη ματιά στα έργα του κάνει κάποιους να πιστεύουν πως είναι κάτι σαν συνεχιστής του στυλ του Φώτη Κόντογλου. Αυτοδίδακτος, ναΐφ, λαϊκότροπος ο Γιάννης Μητράκας πρωτοεμφανίζεται στη ζωγραφική στη δεκαετία του ΄70. Εργαζόταν τότε ως κοινωνικός λειτουργός στα λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ στο Αλιβέρι. Σήμερα, από το 1992 που συνταξιοδοτήθηκε ζει και δουλεύει στο Κολωνάκι. Γιατί ζείτε στο Κολωνάκι και όχι στην ελληνική ύπαιθρο, απ΄ όπου αντλείτε και τη θεματογραφία σας;

Όταν κάποιος ασχολείται με την πρωτοπορία πρέπει να ανανεώνεται, να γνωρίζει. Αν δεν ήμουν στην Αθήνα, δεν θα μου προτείνονταν εκθέσεις, δεν θα με γνώριζαν οι κριτικοί και ιστορικοί της τέχνης που έχουν γράψει τόμους για μένα.


«Ζωγράφιζα στα διαγωνίσματα»

«Όταν ήμουν μαθητής, αντί για κείμενο στο διαγώνισμα των Θρησκευτικών ζωγράφιζα» λέει ο Ιωάννης Μητράκας. «Έτσι αντιλαμβανόμουν τη γνώση. Με εικόνες.

Ζωγραφίζω έκτοτε γιατί βράζει, χέεται, ρέει το πνεύμα μου στον καμβά. Με κέρδισε η βυζαντινή τέχνη, γιατί έχει εύρος θεματογραφίας. Αντλώ τη θεματογραφία μου από το παρελθόν, το παρόν και το παραμύθι».