Το πνεύμα του τόνου

Τα δενδρύλλια του Ψιλάκη

Ένα πολύτιμο δώρο μού ήρθε στο τέλος της χρονιάς από την Κρήτη. Άλλη μια φορά μάς αιφνιδιάζει με την αφοσίωση στη μελέτη του τόπου του, τη σοφία του και την αισθητική του το ζεύγος Νίκου και Μαρίας Ψιλάκη. Είναι ανεκτίμητα όσα έως τώρα έχει προσκομίσει στην έρευνα και στην τεκμηρίωση των αρχαιολογικών, λαογραφικών, λογοτεχνικών, αρχιτεκτονικών μνημείων του μεγάλου σε πολιτιστική στρωματογραφία νησιού μας.

Τώρα η Μαρία Ψιλάκη μετέφρασε έξοχα το μνημειώδες έργο του Άγγλου ναυάρχου Σπρατ «Ταξίδια και έρευνες στην Κρήτη του 1850» και ο Νίκος Ψιλάκης το τεκμηρίωσε με έναν ανεπανάληπτο και θα έλεγα απίστευτο θησαυρό σχολίων, ειδήσεων και ερευνών. Σπάνια συναντάμε στην επιστημονική μας κοινότητα έργα τόσο απαιτητικά στη λεπτομέρεια και στην εξαντλητική εξονυχιστική ακρίβειά τους. Σε δύο πολυσέλιδους τόμους με φωτογραφικά ντοκουμέντα, χάρτες, σχέδια και σκαριφήματα ο Νίκος και η Μαρία Ψιλάκη ξαναπερπάτησαν στα ίχνη του μανιακού Άγγλου ταξιδιώτη, του οποίου η ενημέρωση είναι απορίας και θαυμασμού άξια. Ο Σπρατ γνωρίζει γεωγραφία, αστρονομία, αρχαιολογία, γλωσσολογία, βοτανική, γεωργία, κτηνοτροφία κτλ.

Περιοδεύει στην Κρήτη, περιγράφει, ερμηνεύει φαινόμενα, καταγράφει ήθη, έθιμα και αναλύει κοινωνικές δομές, αρχαιολογικά ευρήματα, αξιολογεί και εξηγεί ακόμη και ονοματολογικά αινίγματα της τοπογραφίας.

Και ο Ψιλάκης φτάνει με τα σχόλιά του έως τις εξελίξεις των διαπιστώσεων του περιηγητή στις μέρες μας. Αν είχαμε δέκα «επιστήμονες» στον τόπο μας της αξίας και της σοβαρότητας των «ερασιτεχνών» Ψιλάκηδων, τα Πανεπιστήμιά μας θα πετούσαν.

Υπάρχουν και πνευματικά δενδρύλλια στην Κρήτη!!