ΔΡΟΜΟΙ

Ο Καζανόβας…
… δεν ήταν μονάχα ένας μεγάλος άσωτος. Αυτόν τον γόη του δέκατου όγδοου αιώνα θα μπορούσαμε σήμερα να τον θεωρήσουμε πρόδρομο του σύγχρονου κινήματος για πιο υγιεινή ζωή. Γιατί αυτός ο γοητευτικός και λεπτεπίλεπτος άνδρας δεν μπορούσε να αντέξει τη μυρωδιά του καπνού. Τον έπιανε αηδία μόλις τον έπαιρνε στη μύτη η μυρωδιά από κάποιο πούρο, μόνο και μόνο με τη σκέψη πως αυτός ο καπνός είχε περάσει από τα σωθικά ενός άλλου ανθρώπου. Κρατούσε λοιπόν τότε την αναπνοή του τόσο πολύ, που κόντευε να σκάσει (ευτυχώς αυτό δεν συνέβη ποτέ κι έτσι δεν στερηθήκαμε τα «Απομνημονεύματά» του).

Δυο αιώνες…
… αργότερα, ο Καζανόβας δικαιώνεται σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Με το νέο έτος, το κάπνισμα απαγορεύτηκε και στα μπαρ και τα εστιατόρια της Γαλλίας (οι διωκτικές αρχές χαρίστηκαν στους παραβάτες μονάχα ανήμερα την Πρωτοχρονιά). Σε μερικά χρόνια, παρατηρεί ο αρθρογράφος Λοράν Γκρελσαμέ στην εφημερίδα «Λε Μοντ», ίσως να κοιτάζουμε με απορία, αν όχι με κάποια θυμηδία, τις φωτογραφίες των ηθοποιών που στις προηγούμενες δεκαετίες ποζάριζαν με ένα τσιγάρο κρεμασμένο στα δάχτυλα ή στα χείλια, ή των συγγραφέων όπως ο Μαλρό και ο Καμύ (φωτ.), που έγραφαν και κουβέντιαζαν τυλιγμένοι μέσα σε πυκνά σύννεφα καπνού. Σίγουρα οι αντικαπνιστές θα τους κοιτάζουν σαν πρωτόγονους. Ίσως μάλιστα κάποιοι να έχουν αρχίσει να συλλέγουν από τώρα τασάκια, αναπτήρες και πίπες σαν δείγματα μιας εποχής που στη μελλοντική γενιά θα φαίνεται πολύ μακρινή.

Στο μέλλον…
… κάποιοι ερευνητές σίγουρα θα εξετάσουν την επιρροή του καπνίσματος στην κοινωνία, στη μόδα και στη χειραφέτηση της γυναίκας στη δεκαετία του 1970, όταν διεκδίκησε αυτόν τον νεφελώδη κόσμο που της ήταν μέχρι τότε απαγορευμένος. Και κάποιοι άλλοι ίσως να διερευνήσουν την επίδραση του καπνίσματος στη λήψη των πολιτικών αποφάσεων. Ο Τσόρτσιλ θα ήταν άραγε τόσο σίγουρος για τον εαυτό του, όπως τον γνωρίσαμε μέσα από την ιστορία, αν δεν είχε τη συντροφιά του αιώνιου πούρου του; Αν δεν άναβαν κι έσβηναν τόσα τσιγάρα στα πρώτα παριζιάνικα καφενεία, ποια θα ήταν άραγε η τύχη της δημοκρατίας μας; Θα είχε γίνει η Γαλλική Επανάσταση χωρίς αυτή την «καύσιμη ύλη»; Και ποιος θα μπορούσε να φανταστεί σήμερα τον Φιντέλ ή τον Τσε χωρίς το πούρο τους; Ο εξοβελισμός του καπνού από τη ζωή μας θα είναι σίγουρα ένα γεγονός ιστορικό. Και μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις. Κάποιοι ονειρεύονται από τώρα και την απαγόρευση του καφέ, που ορισμένοι επιστήμονες τον ενοχοποιούν για πολλές καρδιακές διαταραχές. Θα έρθει άραγε και η σειρά της σοκολάτας; αναρωτιέται έντρομος ο δημοσιογράφος Γκρελσαμέ που τρελαίνεται γι΄ αυτήν.

Κάθε άνθρωπος…
… έχει τις αδυναμίες του. Κι αν ζούμε σήμερα σε μια απαγορευτική κοινωνία, είναι επειδή της επιτρέψαμε να αποφασίζει αυτή (και όχι εμείς) για το καλό μας. Αργά ή γρήγορα θα έρθει κι η δική μας σειρά.