Η λογική της τρέλας

Λέμε συχνά πως η γαλλική φάρσα, όπως τη διαμόρφωσαν ο Σκριμπ, ο Λαμπίς και ο Φεϊντό, για να μείνω στους μεγαλοφυείς του είδους, είναι μια τέλεια γεωμετρική δομή, ένα κανονικό εξάγωνο, επτάγωνο κ.τ.λ. ακόμη και μια κανονική πυραμίδα
Εκείνο που δεν λέμε όμως, αλλά φυσικά το εννοούμε σιωπηλά, είναι πού ακριβώς βρίσκεται το ορθόκεντρο, το κέντρο βάρους. Και εδώ, νομίζω, αρχίζει ο τρελός παραλογισμός. Γιατί συχνά το κέντρο βάρους ή, τέλος πάντων, το ορθόκεντρο βρίσκεται οπουδήποτε αλλού εκτός από εκεί που το απαιτούν οι κανόνες των κανονικών γεωμετρικών στερεών σχημάτων. Λες και έχει παραφρονήσει και έχει δραπετεύσει η λογική, η μαθηματική αναλογία, οι ισορροπίες και τα πάρισα, οι ίσιες αποστάσεις κ.τ.λ. Να ΄ναι τάχα αυτό η Λογική της Τρέλας ή η Τρέλα της Λογικής. Πάντως είναι σχιζοφρενικό μέσα σε έναν κύβο π.χ. ή ακόμη και σε μια σφαίρα εξαίφνης να ξεπετιέται ένα ασύμμετρο εξόγκωμα ή η κανονική πυραμίδα να συμπεριφέρεται σαν κόλουρη ή, στη χειρότερη περίπτωση, σαν τρυπάνι, σκεπάρνι ή σφυρί.

Έχω από καταβολής της εμφάνισής μου στην κριτική δηλώσει ευνοϊκά, θαυμαστικά προκατειλημμένος με τη φάρσα. Θαυμάζω τη γεωμετρία της, θαυμάζω και τις ζαβολιές της, χαζεύω και αφήνομαι να χαθώ μέσα στους τρελούς λαβυρίνθους, στις απρόοπτες στροφές των υπόγειων διαδρομών της, κυρίως στον δαιμόνιο ρυθμό της. Στη φάρσα η σύμβαση που υπογράφει ο θεατής μαζί της είναι η πιο ανοιχτή, η πιο τίμια και η πιο θεότρελη. Γιατί υπογράφεις όταν θα αφεθείς να πιστέψεις, να απολαύσεις και να γοητευτείς με ό,τι αντιβαίνει στη λογική σου, ό,τι είναι τελείως ξένο με οποιαδήποτε συνθήκη, ακόμη και την πλέον ιδιότυπη, με κάτι που είναι έξω από κάθε σύμβαση με τη δομή, τις αξίες, τις ιδέες και τα γούστα της καθημερινότητας και όμως με κάτι αναγνωρίσιμο τουλάχιστον στα καθέκαστα, στα μέρη. Όσο παράλογο είναι το όλον τόσο τα μέρη είναι όχι απλώς γνωστά, αλλά και οικεία, δικά σου. Συμβαίνει συχνά μια νοικοκυρά να χρησιμοποιεί έξοχα, ακριβά και διαθέσιμα στην αγορά υλικά μαγειρικής, αλλά η συνταγή που εκτελεί να μην έχει καμιά αναφορά σε γνωστό φαγητό ή έδεσμα, να το αναγγέλλει ως επιδόρπιο, να έχει τη γεύση σαλάτας και κάποιος συνδαιτυμόνας να ευχαριστεί για το κατσικάκι που γεύτηκε!!

Η φάρσα είναι η αποθέωση της παραδοξότητας, των ανατροπών, των απροσδοκήτων, της ανοικειότητας, αλλά συμπεριφέρεται με όλη τη σοβαρότητα μιας μεγαλοαστικής τελετουργίας.

Μια από τις εξοχότερες φάρσες που έχει «γράψει» η ζωή είναι η ιστορία του σημαντικότερου παρασήμου που απονέμει η Αγγλίδα βασίλισσα. Κάποτε η διαβόητη Βασίλισσα Ελισάβετ εισερχόμενη στην αίθουσα του θρόνου, όπου την ανέμεναν όλοι οι διαπιστευμένοι πρέσβεις των ευρωπαϊκών κρατών, οι ανώτεροι αξιωματούχοι της αυτοκρατορίας κ.τ.λ,. στο μέσον της αίθουσας της συνέβη κάτι κωμικοτραγικό, έσπασε η καλτσοδέτα της και κατρακύλησε στα σφυρά της το απόκρυφο εσώρουχό της με τις δαντέλες. Πριν ξεσπάσει γέλωτας ή χάχανο ή γενική έκπληξη, πετάχτηκε ο Γάλλος πρεσβευτής και φώναξε γαλλιστί «Είναι ανέντιμος αν κανείς σκεφτεί κάτι άσχημο για ό,τι συνέβη». Η βασίλισσα αποσύρθηκε και όντως κανείς δεν τόλμησε να σχολιάσει το γεγονός. Ε! λοιπόν αυτή η διάσημη καλτσοδέτα είναι το παράσημο, το ανώτατο, που απονέμει ο εκάστοτε Άγγλος ηγεμόνας, το παράσημο της περικνημίδος, το οποίο μάλιστα, ω της τέλειας φάρσας, στην κόκκινη κορδέλα του έχει τυπωμένη ή κεντημένη τη φράση του Γάλλου πρεσβευτή γαλλικά!!

Τι πιο φαρσικό να περιφέρεσαι

ΙΝFΟ

«Ξενοδοχείο ο Παράδεισος» στο θέατρο «Πόρτα» (Μεσογείων 59, τηλ.2210-7711.333)

ως τιμώμενο πρόσωπο, με μια καλτσοδέτα καρφιτσωμένη στο πέτο σου και, αν δεν γνωρίζεις γαλλικά, να μην μπορείς να εξηγήσεις στα παιδιά σου τι στο διάβολο γράφει η κορδέλα που σού πρόσφερε ο Άγγλος βασιλιάς!!

Πώς να ισχυριστείς πλέον ότι δεν υπάρχει τίποτε πιο υπέροχο από το αγγλικό χιούμορ, έστω και αν εμπνέει Γάλλους συγγραφείς.

Ο Φεϊντό είναι ένας μέγας μάγειρος περίτεχνων και απροσδόκητων συνταγών σκηνικής μαγειρικής.

Στο «Θέατρο Πόρτα» ο Γιάννης Μπέζος, έχοντας στη διάθεσή του μια ευφρόσυνη, δαιμόνια στο χιούμορ και στους καταιγιστικούς ρυθμούς μετάφραση του Σταμάτη Φασουλή, έστησε μια γοργή, καλπάζουσα, αφρώδη παράσταση της φάρσας του Φεϊντό «Ξενοδοχείο ο Παράδεισος». Το έργο έχει και παλιότερα ευδοκιμήσει στην ελληνική σκηνή. Αλλά μια φάρσα όχι μόνο δεν παλιώνει αλλά και την ίδια παράσταση να δεις μέσα σε λίγες μέρες, είναι διαφορετική, διότι έχει πάντα κάτι που σε αιφνιδιάζει για πρώτη φορά που δεν το είχες προσέξει πρωτύτερα.

Η παράσταση διαθέτει δύο ευφρόσυνα, θεατρικά σκηνικά του Πάτσα. Λέω «θεατρικά» διότι δείχνουν να καμαρώνουν πως είναι κατασκευές που δεν μιμούνται ούτε το στυλ ούτε το γούστο αλλά ούτε τη χρηστικότητα των επίπλων, των διαρρυθμίσεων και της αρχιτεκτονικής της κανονικής ζωής.

Ο Λευτέρης Παυλόπουλος φώτισε με σπιρτόζικο χιούμορ τη σκηνή.

Η Ναταλία Τσαλίκη γέμισε την έναρξη και τα καπιαμέντα με ωραία μουσική από το πασίγνωστο γαλλικό καμπαρέ και το ύφος της οπερέτας.

Ο Μπέζος δίδαξε το έργο με ακρίβεια ωρολογοποιού και δοσολογία χιούμορ φαρμακοτρίφτη. Όση δόση χρειάζεται ώστε ο θεατής να μην εθιστεί και να μην πλήξει.


Καλοζυγισμένη διανομή

Η διανομή είναι καλοζυγιασμένη. Ο ίδιος ο Μπέζος παίζει τον θεότρελο ρόλο που του επιφύλαξε ο Φεϊντό με μια απολαυστική σοβαρότητα. Όσο πιο σοβαρά παίζει κανείς τα εξωφρενικά πράγματα τόσο γιγαντώνεται το σουρεαλιστικό παιχνίδι.

Η Ναταλία Τσαλίκη έχει έξοχη ατάκα, ακόμη πιο έξοχη αίσθηση της σκηνικής χρόνωσης (τάιμινγκ!) και έναν στακάτο ρυθμό στην κίνηση.

Ο Στέλιος Μάινας δείχνει πως η φάρσα του ταιριάζει, γιατί μεταφέρει μια περσόνα διαπορούσα λες και κάθε φορά το παν τον αιφνιδιάζει.

Η Τζόυς Ευείδη κάνει υπερβολές, συχνά υποκριτικά φλυαρεί, τρενάρει, μεταφέροντας στη σκηνή τηλεοπτικές τεχνικές. Και όμως είναι μια ηθοποιός με γκελ και η σκηνή τη θέλει.

Ο Αλμπέρτο Φάις είναι ένα ζεν κομίκ που «γράφει». Έχει χιούμορ ιδιότυπο και ξέρει να προβάλλει τον ρόλο και όχι τη σκηνική του άνεση. Ο Τάσος Γιαννόπουλος απέδειξε άλλη μια φορά πως έχει έξοχη πάστα κωμικού ηθοποιού με μέτρο, λιτά μέσα και ευσύνοπτη αλλά δραστική αποτελεσματικότητα.

Η Γιάννα Παπαγεωργίου (Βικτουάρ) έδειξε με απλά μέσα το τροφαντό, ζουμερό θηλυκό και οι τρεις ανόητες κόρες «χάριτες»: Μαρκέλα Παπά, Αθηνά Ματσούκα και Λήδα Καπνά (που και άλλοτε την ξεχώρισα) ωραία σκηνοθετημένο γκροτέσκο τρίο «μπαλέτο» φάρσας.

Ο Μεριανός ωραία φιγούρα και εύστοχοι ξενοδόχοι ο Στόλλας και ο Σπανός.

Μια αριστουργηματική φάρσα, μια παράσταση δροσερή, μια βραδιά απολαυστική.