Επιφυλλίδα

Ζούμε το τέλος της θανατικής ποινής;

Η φετινή χρονιά τελειώνει με θαυμάσια νέα για τον αγώνα κατά της θανατικής ποινής. Στις 18 Δεκεμβρίου η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε με συντριπτική πλειοψηφία την έκκληση για παγκόσμιο μορατόριουμ εκτελέσεων. 104 χώρες ψήφισαν υπέρ, 54 κατά και 29 απείχαν. Η απόφαση καλεί τα κράτη που διατηρούν τη θανατική ποινή να θεσμοθετήσουν ένα μορατόριουμ εκτελέσεων με προοπτική πλήρους κατάργησης. Καλούνται επίσης σταδιακά να περιορίσουν τα αδικήματα που επιφέρουν την εσχάτη των ποινών. Πάντως, συνολικά 133 χώρες έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή είτε με νόμο είτε στην πράξη.

Στις ΗΠΑ, χώρα- κλειδί στο θέμα, επίσης οι εξελίξεις είναι θετικές. 19 Πολιτείες (από τις 38 που εφαρμόζουν τη θανατική ποινή) έχουν σταματήσει τις εκτελέσεις, κυρίως επειδή η χρήση της θανατηφόρας ένεσης θεωρείται σκληρή και απάνθρωπη μεταχείριση. Το Νιου Τζέρσι έγινε η πρώτη Πολιτεία που προχωρά στην κατάργηση της θανατικής ποινής, μετά την επαναφορά της το 1976 από το Ανώτατο Δικαστήριο. Το Ιλινόις διατηρεί το μορατόριουμ εκτελέσεων για 8η χρονιά, λόγω εσφαλμένων καταδικών. Η Νέα Υόρκη κήρυξε αντισυνταγματική την ποινή, ενώ Σύλλογοι Ιατρών, Αναισθησιολόγων και Νοσοκόμων έχουν εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή τους και αυξάνεται ο αριθμός εκείνων που αρνούνται τη συμμετοχή τους στις εκτελέσεις.

Εξάλλου, το Ανώτατο Δικαστήριο θα κρίνει τη συνταγματικότητα της χρήσης θανατηφόρας ένεσης έπειτα από προσφυγή δύο θανατοποινιτών από το Κεντάκι. Φέτος πραγματοποιήθηκαν

Το μέτωπο κατά της ποινής του θανάτου αναπτύσσεται ανεξάρτητα από πολιτισμικές ή πολιτικές διαφορές, εκτείνεται σε όλες τις ηπείρους και δεν εξηγείται μόνο ως αποτέλεσμα γεωπολιτικών ή άλλων συσπειρώσεων

μόλις 34 εκτελέσεις, 60% λιγότερες από το 1999. Δημοσκοπήσεις δείχνουν πως το 47% των ερωτηθέντων υποστηρίζει τη θανατική ποινή, ενώ το 48% προτιμά τα ισόβια δεσμά χωρίς δυνατότητα απόλυσης από τη φυλακή. Ο σκεπτικισμός της αμερικανικής κοινής γνώμης πηγάζει κυρίως από το ενδεχόμενο δικαστικού λάθους, το υψηλό κόστος της χρήσης της θανατικής ποινής και την πεποίθηση πως οι οικείοι των θυμάτων σε τίποτα δεν ωφελούνται από έναν ακόμη θάνατο.

Ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς. Υπάρχουν όμως στοιχεία που επιτρέπουν αισιοδοξία. Κατά πρώτον, το μέτωπο κατά της ποινής του θανάτου αναπτύσσεται ανεξάρτητα από πολιτισμικές ή πολιτικές διαφορές, εκτείνεται σε όλες τις ηπείρους και δεν εξηγείται μόνο ως αποτέλεσμα γεωπολιτικών ή άλλων συσπειρώσεων. Η διεύρυνση αυτού του μετώπου είναι ταχύτατη: το 1977 μόνο 16 χώρες είχαν καταργήσει τη θανατική ποινή για όλα τα εγκλήματα και σήμερα ο αριθμός αυτός έχει φτάσει τις 90. Ένα ακόμα στοιχείο: το 2006, το 91% των εκτελέσεων πραγματοποιήθηκε σε ΗΠΑ, Ιράκ, Ιράν, Κίνα, Πακιστάν και Σουδάν. Η πίεση πρέπει πλέον να γίνει πολύ εστιασμένη. Οι ρηγματώσεις στην έως τώρα συμπαγή πρακτική των ΗΠΑ χρειάζεται να αξιοποιηθούν. Και βεβαίως, στο επίκεντρο οφείλουμε να θέσουμε την Κίνα, την πρωταθλήτρια των εκτελέσεων, που επιδιώκει να φκιασιδώσει το πρόσωπό της εν όψει Ολυμπιακών.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.