Ματιές Παλληκάρια…

O παλιός μου φίλος Κώστας Νίτσος- για τους νεώτερους: ένας πραγματικά πολύ μεγάλος δημοσιογράφος, διευθυντής των «ΝΕΩΝ» επί μισό, σχεδόν, αιώνα- το ΄χει συνήθειο να με αιφνιδιάζει κάθε τόσο. Δηλαδή, μου τηλεφωνεί ξαφνικά και μου λέει, «στείλε μου κάποιον, να του δώσω κάτι για σένα. Θα ενθουσιαστείς!». Και όντως έτσι γίνεται. Κάθε φορά, έρχεται στα χέρια μου «κάτι», που μου δίνει ξεχωριστή χαρά. Όπως τώρα. Τώρα, ο Κώστας Νίτσος μου είχε σ΄ έναν φάκελο ένα λιλιπούτειο βιβλιαράκι, που έχει τίτλο «Από τους Αγώνες του Ελληνικού Λαού» και είναι έκδοση του ΕΛΑΣ-ΕΑΜ, της 25ης Μαρτίου 1943! Το βιβλιαράκι, διακοσμημένο με πρωτογράμματα και υποσέλιδα, χαραγμένα σε όρθιο ξύλο και τυπωμένα με κόκκινο κεραμιδί μελάνι, έχει 8 μαυρόασπρες ξυλογραφίες: δύο της Βάσως Κατράκη, δύο της Λουκίας Μαγγιώρου, τρεις του Α. Τάσσου και μία του Γιώργου Βελισσαρίδη, που έχει φιλοτεχνήσει τα χειρόγραφα κείμενα και μια σειρά από- κόκκινα- διακοσμητικά. Ο Α. Τάσσος σημειώνει γι΄ αυτό το βιβλιαράκι, που είναι επανέκδοση 1988 σε 2.000 αντίτυπα αριθμημένα, από 1-2.000

λευκώματος του ΕΛΑΣΕΑΜ, τα εξής: «Το σημαντικότερο έντυπο του οργανωμένου αγώνα του ελληνικού λαού για τη λευτεριά του, ήταν το λεύκωμα του ΕΛΑΣ-ΕΑΜ (…) Η αγγελία της ίδρυσης του ΕΛΑΣ και η όλη επεξεργασία της έκδοσης έγιναν στο ατελιέ του Μέμου Μακρή, κοντά στην εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, στο Παγκράτι (…) Η έκδοση θεωρήθηκε απαράμιλλο εκδοτικό κατόρθωμα, αν ληφθούν υπόψη οι συνθήκες λειτουργίας των παράνομων τυπογραφείων του ΕΛΑΣ-ΕΑΜ».

Ο Κώστας Νίτσος μου ζήτησε επίμονα να διαβάσω ένα μικρό απόσπασμα από επιστολή συγκρατουμένων τριών μελλοθανάτων. Το κείμενο αυτό δημοσιεύεται στο τέλος του λευκώματος, με μια ξυλογραφία, που δείχνει τρεις νέους να στέκονται ορθοί, υπερήφανοι, μπρος στο εκτελεστικό απόσπασμα, ενώ από πίσω τους ανατέλλει, μέσα από τα σύννεφα, ένας ολόλαμπρος ήλιος.

Το κείμενο: «Αποβραδίς μάς πληροφόρησαν πως το πρωί θα τουφεκίζονταν τρεις από το κελί μας. Βγάλαμε όλοι τα φαγιά που μας είχαν φέρει τ΄ απόγεμα από τα σπίτια μας κι είδαμε πως είχαμε και κάμποσο κρασί. Οι τρεις μελλοθάνατοι έδειχναν πλέρια αταραξία, ήταν παλληκαρόπαιδα, μόνο που ήταν λίγο πιο σοβαροί απ΄ ό,τι συνηθούσαν. Μα ωστόσο όλοι μας μπήκαμε στο φαγοπότι με πολύ κουράγιο και στα τελευταία τραγουδούσαμε εύθυμα τραγούδια όλη τη νύχτα. Και μάλιστα, κατά τα χαράματα χορέψαμε όλοι μαζί μ΄ ορμή, χτυπώντας δυνατά τα πλακάκια της φυλακής, το “χαρείτε νιοί, χαρείτε νιές”. Οι Ιταλοί σκοποί μάς κύτταζαν από το φεγγίτη σαστισμένοι. Σαν έφεξε καλά, ήρθαν και τους πήραν. Αγκαλιαστήκαμε και φιληθήκαμε και αρχίσαμε να τραγουδάμε όλοι μαζί τον “Ύμνο της Ελευθερίας”. Οι τρεις σύντροφοι, καθώς τους οδηγούσαν στην αυλή όπου θα γινόταν η εχτέλεση, τραγουδούσαν δυνατά και συνταιριασμένα μαζί μας, έως την ώρα που ακούσαμε τους πυροβολισμούς…».

Ευχαριστώ, φίλε Κώστα Νίτσο.