[ Δρόμοι ]

Και στις γιορτές…
… το καλύτερο δώρο δεν παύει να είναι ένα βιβλίο. Όμως τι είδους βιβλίο; Θα είναι άραγε ένα από εκείνα που αναζητούμε επιμελώς στα ράφια των μεγάλων βιβλιοπωλείων και στους σωρούς των παλαιοπωλείων; Ή θα είναι σαν το «Κindle»; Ασύρματο. Και ηλεκτρονικό. Οι πρώτοι επικριτές του έχουν ήδη βγει στο κλαρί. Το «θάβουν», επειδή οι σελίδες του δεν μυρίζουν όπως μυρίζει το χαρτί και το μελάνι. Δεν το είδαμε ακόμη και δεν μπορούμε να έχουμε προσωπική γνώμη.

Η αντίσταση…
… στο «Κindle» όμως, όπως γράφουν οι «Τάιμς του Λος Άντζελες», προέρχεται από την αμηχανία των αναγνωστών που πιάνουν για πρώτη φορά στα χέρια τους ένα ηλεκτρονικό βιβλίο. Δυσκολεύονται να βρουν μια συγκεκριμένη σελίδα (και δεν μπορούν βέβαια να την τσακίσουν). Βλέπουν ένα βιβλίο σαν κάτι παραπάνω από ένα απλό αντικείμενο. Για έναν ισόβιο αναγνώστη, ένα βιβλίο είναι κάτι ιερό και απαραβίαστο που κουβαλάει μέσα του ενσωματωμένη όλη την αξία της λογοτεχνίας. «Η ουσία της ηλεκτρονικής είναι το μεταβλητό και το προσωρινό», γράφει ο συγγραφέας Τζόναθαν Φράντσεν. «Ταξιδιωτικοί οδηγοί και μαζική λογοτεχνία μπορούν εύκολα να μεταφραστούν στη γλώσσα των πίξελ. Όμως ο αναγνώστης που θέλει τον Κάφκα, τον θέλει ανεξίτηλο. Έχω αναγάγει το χαρτί και το μελάνι σε φετίχ, θα μου πείτε. Ασφαλώς. Όπως και την αλήθεια».

Η αλήθεια…
… όμως μπορεί άραγε να εξαρτάται από το αν οι λέξεις που την εκφράζουν είναι τυπωμένες στο χαρτί ή είναι περασμένες σε μια ηλεκτρονική σελίδα; ρώτησαν τον Φράντσεν κάποιοι αναγνώστες. Σάμπως δεν είναι λέξεις και στις δύο περιπτώσεις; Κι εκείνος τούς απάντησε. «Ναι, θεωρητικά, οι λέξεις είναι λέξεις. Όμως, η λογοτεχνία δεν είναι δεδομένα. Άλλο να διαβάζεις Σαίξπηρ στο “ΒlackΒerry” και άλλο στην κλασική έκδοση Άρντεν. Όπως άλλο να παντρεύεσαι σε ένα τσαγκαράδικο κι άλλο σε μια εκκλησία». Πράγματι, στο ηλεκτρονικό βιβλίο μπορεί να χάσεις μια δυο υποσημειώσεις (η τεχνολογία δεν είναι αλάθητη). Όμως, ο Σαίξπηρ δεν είναι το καλύτερο επιχείρημα που θα μπορούσε να επιλέξει κάποιος για να καταδικάσει τα ηλεκτρονικά βιβλία. Γιατί ο Σαίξπηρ μάς άφησε τα έργα του σε προφορική μορφή (χωρίς υποσημειώσεις). Δεν δημοσίευσε ποτέ τίποτα. Αυτό έγινε μονάχα μετά τον θάνατό του. Και σήμερα υπάρχουν όλα τα έργα του διαθέσιμα στο Ίντερνετ, από όπου μπορεί να τα κατεβάσει όποιος θέλει γρήγορα και πάμφθηνα.

Δεν θα κρύψουμε…
… εδώ την προσωπική μας προτίμηση στα βιβλία με «σάρκα και οστά», στην ευωδιά του χαρτιού, στη σελίδα που τσακίζουμε, που λερώνουμε με μια σταγόνα καφέ ή που καίμε με μια καύτρα από τσιγάρο βυθισμένοι στην απόλαυση της ανάγνωσης. Όμως αναπολούμε με οδύνη τα βιβλία που χάσαμε για πάντα ανάμεσα σε δυο μετακομίσεις ή τα άλλα που τους κλείσαμε κατάμουτρα την πόρτα επειδή δεν χωρούσαν στο σπίτι. Δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά πως δεν θα γίνουμε ποτέ αναγνώστες του «Κindle».