Ματιές Αλφαβητάρι

«Εκείνη η καρδούλα/ που είχα στο σχολείο/ με, πάνω της, ζωγραφιστό/ το πρώτο αλφαβητάρι/ να είναι, τάχα, μέσα σου/ μέσα σου μαύρη νύχτα;/ Κρύο, κρύο, παγωνιά/ σα νερό στην ποταμιά», έγραφε ο Λόρκα, κι ο Γιάννης Γλέζος, ο Γιάννης Πουλόπουλος κι εγώ τραγουδούσαμε, πριν από σαράντα, περίπου, χρόνια (1969). «Κρύο, κρύο, παγωνιά/ σα νερό στην ποταμιά». Έτσι είναι τώρα. Ήταν αλλιώς τότε. Που είχα μια καρδούλα, με το πρώτο αλφαβητάρι ζωγραφισμένο επάνω της…

Στις 15 Δεκεμβρίου, όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, αισθανόμουν σαν «άρχοντας του κόσμου». Ήμασταν πολύ φτωχοί. Μέναμε σ΄ ένα δωμάτιο, σε μιαν αυλή, η μάνα μου, ο πατέρας μου, ο αδελφός μου κι εγώ. Μπάνιο δεν είχαμε. Βρύση, μέσα στο σπίτι, δεν είχαμε. Το αποχωρητήριο ήταν κοινόχρηστο, για οχτώ οικογένειες. Αλλά στις 15 Δεκεμβρίου γιόρταζα. Του αγίου Ελευθερίου! Και είχα τη βεβαιότητα ότι όλα τα μάτια ήταν στραμμένα σε μένα! Από το πρωί ίσαμε αργά τη νύχτα.

Ήταν κι ο Βενιζέλος που έμπαινε στο παιχνίδι. Είχε πεθάνει το ΄36. Και οι εφημερίδες, το ΄50, το ΄55, το ΄60, τον θυμόντουσαν. Και «Το Βήμα» και «ΤΑ ΝΕΑ», αλλά και «Η Καθημερινή». Και γράφανε πολλά για κείνον. Με θαυμασμό. Και συγκίνηση. Κι έπαιρνα κι εγώ μια φετούλα δόξα, λόγω ονόματος! Έτσι ένιωθα! Αλλά, πιο πολύ, φούσκωνε από χαρά ο πατέρας μου. Στο Ορφανοτροφείο της Πριγκίπου, στην Πόλη, όλοι «Βενιζέλο» τον φωνάζανε, λόγω του πάθους του για τον Εθνάρχη.

Η γιορτή μου… Η μάνα μου είχε καταφέρει να μαζέψει μερικές δραχμούλες και τις ξόδευε όλες, εκείνη τη μέρα. Έφτιαχνε ένα γαλακτομπούρεκο και το ΄στελνε στον φούρνο. Μικρό γαλακτομπούρεκο, με λίγη ζάχαρη, με λίγο γάλα. Δεν υπήρχαν λεφτά για το πολύ. Δεν μου άρεσε το γαλακτομπούρεκό της. Ούτε κι όλα τα άλλα γλυκά που έφτιαχνε τις Πρωτοχρονιές. Αλλά τα έτρωγα με προσποιητή βουλιμία, για να την κάνω να νιώθει ότι ο κόπος της δεν είχε πάει χαμένος.

Παίρναμε και κρασί. Ρετσίνα. Μια ολόκληρη νταμιτζάνα. Αγοράζαμε και μπόλικο ψωμί, τρεις φραντζόλες. Τις κόβαμε σε λεπτές φετούλες, τις αλείφαμε με μια δόση Βιτάμ, βάζαμε από πάνω κι ένα κομματάκι μορταδέλα ή τυρί κασέρι, σε πάχος τσιγαρόχαρτου και οι μεζέδες ήταν έτοιμοι για το βραδινό «γλεντοκόπι». Τρώγαμε, πίναμε, τσουγκρίζαμε, ευχόμασταν, φιλιόμασταν. Κι ήταν κι ο Άθως με το ακορντεόν. Κι έπαιζε τα σουξέ της εποχής για να τραγουδήσουμε όλοι μαζί, η παρέα.

Πρέπει να μαζευόμασταν πάνω από τριάντα άτομα σ΄ εκείνο το δωμάτιο της οδού Φωκαίας. Υπήρχαν μόνο τέσσερις ψάθινες καρέκλες γύρω από το τραπέζι. Υπήρχε όμως και ένα κρεβάτι. Και ένα ντιβάνι. Καθόμασταν όλοι, σχεδόν. Και προπαντός ο Άθως με το ακορντεόν. Μερικοί τη βγάζανε και όρθιοι. Και άλλοι καθισμένοι στο πάτωμα. Αλλά ήμασταν ευτυχισμένοι! Κι ερχόντουσαν και από άλλες γειτονιές να ευχηθούν και να πάρουν μέρος στο γλέντι! Τέτοιος ντόρος γινότανε! Κι ήταν εκεί ένα ζευγάρι- το αγόρι είχε ρώσικο επίθετο, Στεπάνωφ ή κάτι παρεμφερές- που χόρευε σουίνγκ, συνεχώς, σ΄ ένα χώρο 70 εκατοστών. Και με φιγούρες!

«Εκείνη η καρδούλα/ που είχα στο σχολείο…».