Όταν η Αθήνα ήταν χωράφια…

Τον σφυγμό της Ελλάδας πριν από τις μεγάλες αλλαγές του 20ού αιώνα συνέλαβε με τον φακό του ο πρώτος καθηγητής Ελληνικών στη Σορβόννη Ιμπέρ Περνό, που οι φωτογραφίες του εκδίδονται για πρώτη φορά
Oι λούστροι της Αθήνας «συναντούν» έναν Κρητικό καλόγερο και έναν Ηπειρώτη φουστανελά με κάπα και οι κάτοικοι του Παρνασσού τις γυναίκες της Πίνδου. Η πανοραμική όψη της Ακρόπολης «συνομιλεί» με τα χωράφια στο Μετς και το γεμάτο ψαρόβαρκες λιμάνι του Πειραιά, ενώ οι- χωμάτινες…- λεωφόροι Κηφισίας και Μεσογείων, που οδηγούν προς τον αθηναϊκό Βορρά, διασχίζουν ένα «φαλακρό» έρημο τοπίο. Και μια γυναίκα που βόσκει τις γαλοπούλες της έξω από την Αρκαδική Πύλη της Αρχαίας Μεσσήνης «κοιτά» τους τραυματίες του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου και τους Τούρκους αιχμαλώτους στην Κέρκυρα.

Είναι τα πρόσωπα που συνάντησε στις διαδρομές του στην Ελλάδα ο Γάλλος γλωσσολόγος Ιμπέρ Περνό- ο πρώτος καθηγητής στην έδρα του Νεοελληνικού Ινστιτούτου της Σορβόννης (ιδρύθηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο στο πλαίσιο σύσφιγξης των σχέσεων Ελλάδας- Γαλλίας)- τη μεταβατική περίοδο 1898- 1913.

Εικόνες από μια μικρή Ελλάδα που βρίσκεται στο μεταίχμιο, μια ανάσα πριν ξεσπάσουν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι που θα της δώσουν νέα σύνορα και προσδοκίες. Αυτή την αλλαγή οσμίζεται ο Περνό και την καταγράφει όπως αποτυπώνεται είτε στα πρόσωπα είτε στις καθημερινές σκηνές, είτε ακόμη και στα απόκοσμα τοπία μέσα από 1.286 κλισέ και σε πέντε λευκώματα. Έμειναν στο σκοτάδι έως το 1981 οπότε απέκτησαν τους πρώτους τους θεατές σε έκθεση στην Αθήνα. Και τώρα για πρώτη φορά 300 από αυτές τις σπάνιες ασπρόμαυρες φωτογραφίες που αναδεικνύουν τη «χαμένη» εικόνα μιας Ελλάδας όταν έκανε τα πρώτα της βήματα ως ανεξάρτητο κράτος, χώρεσαν στην έκδοση «Εξερευνώντας την Ελλάδα, φωτογραφίες 1898-1913» με την επιμέλεια της ιστορικού και καθηγήτριας στη Σορβόννη Αικατερίνης Κουμαριανού, ενώ την τεκμηρίωση των εικόνων υπογράφει η διευθύντρια του φωτογραφικού αρχείου του Μουσείου Μπενάκη Φανή Κωνσταντίνου. Ανήσυχος, παρατηρητικός, καλοπροαίρετος Γ άλλος ελληνιστής με βαθιά κλασική παιδεία, γνώση της νεοελληνικής γλώσσας από 16 ετών και ερασιτέχνης της φωτογραφίας ο Ουμβέρτος, όπως τον αποκαλούσαν οι Έλληνες, «προσέγγισε τον τόπο με ειλικρίνεια και ρεαλισμό, χωρίς ρομαντική διάθεση και προκαταλήψεις». Με τη φωτογραφική μηχανή επ΄ ώμου, όπως επέβαλλε το στυλ της εποχής για τους ταξιδιώτες που ήθελαν να γνωρίσουν τους απογόνους του Ομήρου στην «εξωτική» Ελλάδα των Βαλκανίων, ταξίδεψε σε πολλές γωνιές τού τότε ελληνικού κόσμου (αλλά και σε αρκετές εκτός- όπως η Κρήτη, η Χίος, η Σάμος), ενώ έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην Αθήνα, την πόλη όπου ζούσε η διαζευγμένη μητέρα του (δίδασκε γαλλικά σε παιδιά μεγαλοαστών και υπουργών).

Ο Ιμπέρ Περνό άρχισε να φωτογραφίζει με πάθος, όχι μόνο για να πλαισιώσει το επιστημονικό του έργο, αλλά και για να κινητοποιήσει το ενδιαφέρον ενός ευρύτερου κοινού. Και φαίνεται πως τα κατάφερε αφού «έπειτα από έναν αιώνα, το φωτογραφικό οδοιπορικό του Περνό αποτελεί πολύτιμο τεκμήριο για τη φυσιογνωμία των πόλεων και της υπαίθρου, για τα μνημεία και την κατάσταση των μουσείων, ενώ το ενδιαφέρον του για τον άνθρωπο και τις δραστηριότητές του το μετατρέπει σε θησαυρό εθνολογικών πληροφοριών».

ΙΝFΟ

Το λεύκωμα «Ιμπέρ Περνό, Εξερευνώντας την Ελλάδα, Φωτογραφίες 1898- 1913» (Εκδ. Ολκός, σελ. 312, τιμή: 72 ευρώ) παρουσιάζεται απόψε στις 19.30 στο Γαλλικό Ινστιτούτο (Σίνα 31)