«Η Εκκλησία απαγορεύει την Αρχαία Ελλάδα»

«Δεν είμαστε κληρονόμοι της Αρχαίας Ελλάδας, αλλά κληρονόμοι της απαγόρευσης της διδασκαλίας της Φιλοσοφίας επί 13 αιώνες», λέει ο Βασίλης Αλεξάκης με αφορμή το νέο του βιβλίο, «μ.Χ.»
«O αφηγητής μου δεν θέλει να εξαπολύσει μύδρους. Απλώς δεν ξέρει και θέλει να μάθει. Και μαθαίνει ότι η Ελλάδα είναι στην πραγματικότητα δύο χώρες. Από τη μια η χώρα που γέννησε τη Φιλοσοφία, η χώρα της Δημοκρατίας, και από την άλλη μια χώρα ανελεύθερη με δεδομένες απαντήσεις», λέει ο Βασίλης Αλεξάκης. Το καινούργιο του μυθιστόρημα, με τίτλο «μ.Χ.», είναι εστιασμένο στη σύγκρουση του αρχαίου με τον χριστιανικό πολιτισμό. «Βέβαια, το θέμα ενός μυθιστορήματος δεν έχει κανένα νόημα αν το βιβλίο δεν είναι λογοτεχνία. Η καταγγελία μπορεί να είναι θέμα τηλεοπτικής συζήτησης, όχι όμως θέμα λογοτεχνικό. Το μυθιστόρημα είναι δημιούργημα της φαντασίας. Κάτι όμως που δεν σημαίνει ότι μπορείς να γράφεις ανακρίβειες. Γι΄ αυτό και έκανα έρευνα επί ένα χρόνο, γι΄ αυτό και συνάντησα όλους αυτούς τους ειδικούς που συνάντησα. Η λέξη μυθιστόρημα στο εξώφυλλο δεν σημαίνει ότι μπορείς να γράφεις ό,τι σου κατέβει».

Ο Βασίλης Αλεξάκης λέει ότι το βιβλίο είναι ήπιο, με το σωστό μέτρο. «Η σύγκρουση Αρχαίας Ελλάδας και Χριστιανισμού είναι στην πραγματικότητα ένα δράμα με την ελληνική έννοια του όρου. Η απαγόρευση της Φιλοσοφίας συμβαίνει στη χώρα που τη γέννησε, όχι στη Δανία ή την Ελβετία. Εμείς δεν είμαστε κληρονόμοι της Αρχαίας Ελλάδας. Είμαστε κληρονόμοι της απαγόρευσης της διδασκαλίας της Φιλοσοφίας επί 13 αιώνες. Από το 520 που ο Ιουστινιανός έκλεισε τη σχολή της Φιλοσοφίας μέχρι τον 19ο αιώνα που άνοιξε το πρώτο Πανεπιστήμιο του νεοελληνικού κράτους. Πρέπει να αντιδράσουμε σ΄ αυτό με την επίγνωση ότι δεν είμαστε πλέον εγγόνια του Θαλή του Μιλήσιου, αλλά εγγόνια μιας μεγάλης σιωπής. Άλλωστε η εμπάθεια της Εκκλησίας απέναντι στην Αρχαία Ελλάδα παραμένει ακέραια.

Όταν ήμουν στον Άθω, έτυχε να βουτάνε στα νερά της περιοχής δύτες της Εφορείας Ενάλιων Αρχαιοτήτων. Έψαχναν ναυαγισμένα πλοία του περσικού στόλου. Και ξαφνικά κάποιοι άρχισαν να πυροβολούν τους δύτες. Ήταν μοναχοί. Δεν θέλουν ούτε να τους βλέπουν τους αρχαιολόγους. Στο μεταξύ, ανάμεσα στους αρχαιολόγους είναι και κοπέλες. Και βλέπεις μοναχούς να τις πλησιάζουν και να προσπαθούν να τους πουλήσουν πανάκριβα αντίγραφα της ζώνης της Παναγίας. Τέτοια υποκρισία».

Ο Βασίλης Αλεξάκης πήρε πρόσφατα το Μεγάλο Βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας για το νέο του μυθιστόρημα. «Όταν σε βραβεύει η Ακαδημία είναι σαν να σε βραβεύει η ίδια η γλώσσα», λέει. «Βέβαια όταν βραβεύουν έναν ξένο δείχνουν και την αγωνία που τους διακατέχει για τη μείωση της επιρροής των γαλλικών. Από την άλλη όμως, υπηρετώ τη γαλλική γλώσσα κάπου τριάντα χρόνια, έχω δείξει τη συμπάθειά μου προς αυτή. Ήταν ίσως καιρός και για τη γαλλική γλώσσα να εκφράσει τη συμπάθειά της προς εμένα».

Ο Βασίλης Αλεξάκης έχει κάθε λόγο να είναι ευχαριστημένος. Το βραβείο που δόθηκε στο βιβλίο του είναι το μόνο που δεν αμφισβητήθηκε. Όλα τα άλλα βραβεία (Γκονκούρ, Ρενοντό, Μεντισίς κ.λπ.) δέχθηκαν σοβαρή κριτική για τις φετινές τους επιλογές. «Ένιωσα κιόλας ότι ήταν αρκετοί αυτοί που χάρηκαν με τη βράβευση. Όχι τόσο συνάδελφοι συγγραφείς όσο δημοσιογράφοι, κοινό, βιβλιοπώλες».

ΙΝFΟ

Βασίλης Αλεξάκης, «μ.Χ.», Εκδόσεις Εξάντας, σελ. 339,
τιμή 17,23 ευρώ.

Αμέσως μετά τη βράβευση ταξίδεψε στην Κεντρική Αφρική, στο Μπανκί. Σε ειδική τελετή που έγινε στο Πανεπιστήμιο, τον τίμησε η μισή κυβέρνηση της χώρας. Κι αυτό λόγω ενός βιβλίου με τίτλο «Κουβέντες από την καρδιά της Αφρικής», για την έκδοση του οποίου είχε ο ίδιος ο Αλεξάκης την πρωτοβουλία. Το βιβλίο αυτό οι άνθρωποι της κυβέρνησης το θεωρούν ιστορικής σημασίας, και όχι άδικα. Ο Βασίλης Αλεξάκης κινητοποίησε τοπικούς συγγραφείς αλλά και το γαλλικό κράτος ως χρηματοδότη, για να εκδοθεί λογοτεχνία στην τοπική γλώσσα, τα σάνγκο. Το βιβλίο με τα διηγήματα γράφτηκε πρώτα στα γαλλικά, που είναι η μόνη γραπτή γλώσσα της χώρας, από τους καλύτερους τοπικούς συγγραφείς. Και μετά μαζεύτηκαν όλοι μαζί, παρόντος και του Βασίλη Αλεξάκη, για να επεξεργαστούν τα κείμενα στην τοπική γλώσσα.

«Φαίνεται πως το βιβλίο αυτό θα μπει και στα σχολεία. Γιατί εκτός από το Ευαγγέλιο, που είναι γραμμένο σε κακά σάνγκο από ιεραπόστολους, κανένα γραπτό κείμενο δεν υπάρχει σ΄ αυτή τη γλώσσα. Το βιβλίο το στείλαμε σε όλες τις γαλλικές πρεσβείες γαλλόφωνων αφρικανικών χωρών και ελπίζω να δημιουργηθεί κίνημα, να εξαπλωθεί η πρωτοβουλία και αλλού στην Αφρική», λέει ο Βασίλης Αλεξάκης.


«Τη Γαλλία κυβερνά ένας καουμπόη»

«Έχω την αίσθηση ότι τη διακυβέρνηση της Γαλλίας έχει αναλάβει ένας καουμπόη», λέει ο Βασίλης Αλεξάκης για τον Νικολά Σαρκοζί. «Θέλει, λέει, να επαναφέρει την τάξη και να λύσει τα προβλήματα. Μόνο που περνάει ο καιρός και τα προβλήματα δεν λύνονται γιατί η ζωή δεν είναι σινεμά. Άρα η επανάληψη των ταραχών στα προάστια είναι περίπου αναπόφευκτη», λέει. Ο Έλληνας συγγραφέας με την έντονη συμμετοχή στη γαλλική πολιτιστική ζωή, υποστηρίζει ότι η ίδρυση υπουργείου Γαλλικής Ταυτότητας αποτελεί ντροπή για μια χώρα όπως η Γαλλία. «Η γαλλική ταυτότητα δεν είναι μία. Γαλλική ταυτότητα είναι και ο Μπέκετ και ο Ιονέσκο, είναι η ποδοσφαιρική ομάδα του Κοπά και του Πιαντονί που βγήκε τρίτη στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1958. Το να απαγορεύει η Γαλλία την είσοδο νέων ξένων είναι κάτι που αποσταθεροποιεί τη γαλλική ταυτότητα, δεν την ενισχύει. Ήδη ορισμένοι Γάλλοι αισθάνονται ξένοι στη χώρα τους και ταπεινωμένοι. Και δεν έχουν τη διέξοδο που έχω εγώ, με μια άλλη πατρίδα…».