Φως στα μυστικά των μνημείων

Άγνωστες πληροφορίες για σημαντικά μνημεία της Ελλάδας (φρούρια, κάστρα, μοναστήρια και εκκλησίες)
αποκαλύπτουν ένα λεύκωμα και μια έκθεση, βασισμένα σε έρευνες
Κρυμμένα σε σπήλαια και βράχους, περίοπτα στο μέσο των πόλεων, των χωριών, απομονωμένα ανάμεσα στα βουνά και την εύφορη πεδιάδα, εκατό και πλέον χριστιανικά μνημεία της Αργολίδας αφηγούνται για πρώτη φορά σελίδες από την ιστορία του τόπου μέσα από ένα λεύκωμα που συνδυάζει την εύστοχη φωτογραφία και δυσεύρετες πληροφορίες (αποτέλεσμα έρευνας) που συγκεντρώθηκαν από τον Πέτρο Σαραντάκη, σ΄ έναν πολυτελή δίγλωσσο τόμο- στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα.

Η ιστορία των χριστιανικών μνημείων της Αργολίδας αρχίζει πολύ νωρίς, από τον 5ο αιώνα, όταν στο ιερό του Ασκληπιού στην Αρχαία Επίδαυρο έχτισαν τις μεγάλες πρωτοχριστιανικές εκκλησίες δίπλα στους αρχαίους ναούς χωρίς να τους καταστρέψουν.

Η αργολική γη όμως είναι διάσπαρτη από ναούς, μονές και μονύδρια που εδράζονται πάνω σε αρχαία κρηπίδα και στολίζονται από αρχιτεκτονικά μέλη και γλυπτά δανεισμένα από τις αρχαιότητες.

ΙΝFΟ

«Αργολίδα. Οι εκκλησίες και τα μοναστήρια της», κείμεναφωτογραφίες Πέτρος Σαραντάκης. Εκδ. Οιάτης, τιμή:
48,60 ευρώ.

Από την αρχαιότητα όμως κληρονόμησαν και την αίσθηση του μέτρου και των αναλογιών, την τελειότητα πολύ συχνά της λάξευσης του λίθου και της εν γένει εκτέλεσης που διατηρήθηκε μέσω των αιώνων, την προτίμηση σ΄ έναν αρχιτεκτονικό τύπο τον τετρακίονο εγγεγραμμένο σταυροειδή μετά τρούλου.

Στην Αργολίδα σώζονται λίγες σπάνιες εκκλησίες που ανάγονται στην εποχή της Εικονομαχίας. Η μεγάλη ακμή όμως καταγράφεται τον 12ο-14ο αιώνα, με παραδειγματικά έργα την Κοίμηση της Θεοτόκου στον Χώνικα των αρχών του 12ου αι., την Παναγιά του Μέρμπακα, την Κοίμηση της Θεοτόκου του Άργους, τη Μονή Αριάς έξω από το Ναύπλιο.

Εκεί όμως που το βιβλίο καθίσταται πολύτιμος οδηγός είναι στην ανακάλυψη των μικρών, απομονωμένων, δυσπρόσιτων- συχνά καταγραφών με τοιχογραφίες- μονών και ξωκκλησιών: Τον Άγιο Ιωάννη τον Ελεήμονα του 11ου αι. στο Λυγουριό και την Αγία Μαρίνα του 11ου επίσης αιώνα στα ριζώματα του Αραχυπίου.

Η καταγραφή των μνημείων φωτίζει την αξία τους και ταυτόχρονα αποκαλύπτει μια άλλη πτυχή του θέματος. Τους εχθρούς των μνημείων που είναι άλλοτε η εγκατάλειψη, η ερήμωση και άλλοτε η ριζική ανακαίνιση με μεθόδους και αποτελέσματα που αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία των μνημείων.


700 «ακοίμητοι βιγλάτορες»

Στις μέρες μας, μια ματιά από τις πολεμίστρες ή από τους προμαχώνες τους κόβει την ανάσα. Στην εποχή τους όμως τα περίπου 700 κάστρα που υπάρχουν διάσπαρτα ανά την ελληνική επικράτεια έστεκαν ακοίμητοι βιγλάτορες καθώς ήταν χτισμένα σε στρατηγικής σημασίας σημεία.

Φρούρια βυζαντινά, φράγκικα, βενετσιάνικα, οθωμανικά με άσβηστα τα σημάδια εκείνων που πέρασαν από τις οχυρώσεις τους έχουν απαθανατίσει στις φωτογραφίες τους οι Βαγγέλης και Άγγελος Ρασσιάς, που συνθέτουν την έκθεση «Τα φρούρια της Ελλάδας» (υπό την αιγίδα της γαλλικής πρεσβείας), η οποία περιοδεύει και επόμενος σταθμός της (μετά τη Ρόδο και την Καλαμάτα) είναι η Πάτρα- τα εγκαίνια θα γίνουν στις 26 Νοεμβρίου. Σειρά έχει το Ναύπλιο και έπονται (μέσα στο 2008) ο Βόλος, η Λάρισα, τα Ιωάννινα, η Θεσσαλονίκη, η Καβάλα και η Αλεξανδρούπολη.