Επιστροφή σε δύο δόσεις

Ογδόντα αρχαιότητες από τη Θεσσαλία που «μετανάστευσαν» παράνομα με νταλίκα στη Γερμανία παίρνουν τον δρόμο της επιστροφής, τη στιγμή που ολόκληρος προϊστορικός θησαυρός ηλικίας 8.500 ετών επαναπατρίστηκε ύστερα από 22 χρόνια
Κρυμμένες σε μια νταλίκα 80 κλεμμένες αρχαιότητες από τη Θεσσαλία, που εντοπίστηκαν κατά σύμπτωση στη Γερμανία, ετοιμάζονται να πάρουν τον δρόμο της επιστροφής, τη στιγμή που έληξε αισίως ακόμη μία μεγάλη υπόθεση αρχαιοκαπηλίας, η οποία εκκρεμούσε επί 22 χρόνια. Πρόκειται για τον επαναπατρισμό 94 σπάνιων νεολιθικών αρχαιοτήτων, που επίσης είχαν κλαπεί και εξαχθεί παράνομα στη Γερμανία. Τα προϊστορικά έργα τέχνης, που το ανθρώπινο χέρι έφτιαξε πριν από 8.500

χρόνια στους νεολιθικούς οικισμούς της Θεσσαλίας, είχαν κάνει φτερά φτερά μαζί με άλλα 61 (που δεν έχουν εντοπισθεί) τον Μάιο του 1985 σε ένοπλη ληστεία από το σπίτι του συλλέκτη Κωνσταντίνου Θεοδωρόπουλου στη Λάρισα και παραλίγο να καταλήξουν στο αρχαιολογικό μουσείο του Μονάχου.

Αν η νέα υπόθεση των 80 αρχαιοτήτων, την οποία η γερμανική αστυνομία εντόπισε κατά τη διάρκεια τυπικού ελέγχου τον Αύγουστο στην νταλίκα με τον Έλληνα οδηγό, δεν φαίνεται προς το παρόν να έχει ισχυρές δόσεις σασπένς και αναμένεται να λήξει μετά τις απαραίτητες νομικές διαδικασίες ανάμεσα σε Ελλάδα και Γερμανία, δεν συμβαίνει το ίδιο και με την υπόθεση της αρχαιοκαπηλίας της νεολιθικής συλλογής που έληξε αισίως χθες.

Κι αυτό διότι πίσω από την κλοπή των νεολιθικών αντικειμένων (63 πήλινα και μαρμάρινα ειδώλια, λίθινες και πήλινες σφραγίδες, πήλινα σφονδύλια, περίαπτα, αγγεία και εργαλεία όπως αξίνες, πελέκεις, λεπίδες οψιανού και πυριτόλιθου), που έκαναν χθες την πρώτη τους επίσημη εμφάνιση σε δύο προθήκες στην καρδιά του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (ΕΑΜ), δεν κρύβεται ένας τυχαίος αρχαιοκάπηλος, αλλά ο διαβόητος Στέφαν Γκέρικε. Ο άνθρωπος που οργάνωσε ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα δίκτυα αρχαιοκαπηλίας στην Ελλάδα και εισήγαγε τη σύγχρονη τεχνολογία και κυρίως τις φωτογραφίες πολαρόιντ στο κύκλωμα της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.

Το δίκτυο του Γκέρικε λειτουργούσε ως εξής: Με ένα τροχόσπιτο ο αρχαιοκάπηλος «όργωνε» την Ελλάδα, εντοπίζοντας πιθανές αρχαιολογικές θέσεις. Προσέγγιζε τους κατοίκους, τους άφηνε μια μικρή προκαταβολή και μηχανές πολαρόιντ μαζί με τη διεύθυνση μιας ταχυδρομικής θυρίδας στη Γερμανία και την οδηγία να φωτογραφίζουν και να του στέλνουν όποια αρχαιότητα εντόπιζαν ή προσφερόταν προς πώληση. Μόλις παραλάμβανε το φωτογραφικό υλικό, ξεδιάλεγε όσα τον ενδιέφεραν και επέστρεφε με το τροχόσπιτο για τη «συγκομιδή». Το καλά οργανωμένο δίκτυό του, λοιπόν, φρόντισε να τον ενημερώσει για τη συλλογή του Κωνσταντίνου Θεοδωρόπουλου. Ο Γκέρικε έδειξε ενδιαφέρον και τα μέλη της σπείρας προχώρησαν σε ένοπλη ληστεία στο σπίτι του συλλέκτη στη Λάρισα, όπου όμως δεν πήραν το σύνολο της συλλογής- περίπου 2.500 κομμάτια-, αλλά μόνο όσα ήταν εκτεθειμένα.

Δέκα μήνες μετά και αφού ο αρχαιοκάπηλος προσπάθησε να τα πουλήσει στο αρχαιολογικό μουσείο του Μονάχου, κατασχέθηκαν από τη γερμανική αστυνομία, αλλά η διεκδίκησή τους από την Ελλάδα άρχισε το 1993. Χρειάστηκε να περάσουν ωστόσο 14 χρόνια ώσπου το υπουργείο Πολιτισμού να ασχοληθεί και πάλι με το θέμα, τον Απρίλιο του 2007. Το αποτέλεσμα ήταν τον περασμένο Αύγουστο το Ειρηνοδικείο Μονάχου να αποφασίσει την επιστροφή των αρχαιοτήτων, τα οποία έως τότε φυλάσσονταν από τη δικαστική υπηρεσία της Βαμβέργης, στην Ελλάδα. Για πρώτη φορά δε, τα 94 κομμάτια της συλλογής Θεοδωρόπουλου «ξαναπάτησαν» σε ελληνικό έδαφος στις 19 Οκτωβρίου, ενώ το σύνολο της συλλογής έχει δωρηθεί από το 1 992 στο κράτος.

ΙΝFΟ

Οι 94 επαναπατρισθείσες αρχαιότητες θα εκτίθενται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Πατησίων 44) έως το τέλος Νοεμβρίου.

Από την Αθήνα στη Λάρισα

«Πρόκειται για αξιόλογα δείγματα της νεολιθικής εποχής που προέρχονται από νεολιθικές μαγούλες από την ευρύτερη περιοχή της Λάρισας», επισημαίνει ο διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, Νίκος Καλτσάς, αναφερόμενος στην αξία των επαναπατρισθέντων νεολιθικών αντικειμένων της συλλογής Θεοδωρόπουλου. «Μιλάμε για τέχνεργα της αυγής της ανθρώπινης διανόησης, τα οποία δεν υστερούν ούτε σε τέχνη ούτε σε σπουδαιότητα, που διατρανώνουν τη σύνθετη δομή της νεολιθικής κοινωνίας». Οι αρχαιότητες θα παραμείνουν έως το τέλος Νοεμβρίου στο ΕΑΜ, ενώ στη συνέχεια θα «μετακομίσουν» στην πατρίδα τους, τη Λάρισα, όπου θα εκτεθούν προσωρινά στο υπάρχον μουσείο της πόλης ώσπου να εγκαινιασθεί μέσα στο 2008 το καινούργιο, διαχρονικό μουσείο Λάρισας.